LIBROFILO, a books' aficionado

Περί "Ελευθερίας"

2012-01-27T15:18:00.006+02:00

Δεν θα πρωτοτυπήσω λέγοντας ότι η «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» («Freedom») του Jonathan Franzen, (Εκδ. Ωκεανίδα, (βιαστική και μάλλον προχειρη) μετάφρ. Ρ.Χατχούτ, σελ.786), είναι ένα συγκλονιστικό επικό μυθιστόρημα. Ούτε θα ξαφνιάσω κανέναν από αυτούς που διαβάζουν τις απόψεις μου συστηματικά, εάν ισχυρισθώ ότι ο λόγος που κυρίως μου άρεσε (παρά την προκατάληψή μου λόγω της τρομερής διαφημιστικής εκστρατείας) ήταν ότι μου θύμισε βιβλία του 19ου αιώνα, που έχω αγαπήσει από συγγραφείς όπως ο Ντίκενς, ο Τολστόϊ, η Γουώρτον. Ο Φράνζεν κατάφερε κάτι σπουδαίο, «συνομίλησε» με το κλασσικό μυθιστόρημα προσθέτοντας πινελιές μεταμοντερνισμού σε μια ιστορία που σε παρασύρει με τη δύναμή της και την αφηγηματική ικανότητα του συγγραφέα.

Τα «έργα και οι ημέρες» της «αντιπροσωπευτικής» οικογένειας των Μπέργκλαντ περιγράφονται εκτενώς στο μυθιστόρημα. Μια οικογένεια μεσοαστική, σχεδόν υποδειγματική, με οικολογικές ανησυχίες, με το ωραίο και συμμαζεμένο τους σπίτι η οποία γίνεται κομμάτια και θρύψαλα. Εξάλλου, ο συγγραφέας φροντίζει να το ξεκαθαρίσει αυτό από την πρώτη παράγραφο του βιβλίου:

«Τα νέα για τον Γουόλτερ Μπέργκλαντ δεν μεταδόθηκαν τοπικά – εκείνος και η Πάτι είχαν μετακομίσει στην Ουάσινγκτον πριν από δύο χρόνια και δεν έπαιζαν πια κανένα ρόλο στην κοινωνία του Σέιντ Πολ-, όμως η αστική αριστοκρατία του Ράμζεϊ Χιλ δεν έτρεφε και τόσο μεγάλη αφοσίωση στην πόλη της ώστε να μη διαβάζει τους «New York Times». Σύμφωνα μ’ένα μακροσκελές και καθόλου κολακευτικό άρθρο στους «Times», ο Γουόλτερ τα είχε κάνει θάλασσα στην επαγγελματική του ζωή στην πρωτεύουσα της χώρας. Οι παλιοί του γείτονες δυσκολεύτηκαν κάπως να ταιριάξουν την περιγραφή τους στους «Times» («επηρμένος», «αγέρωχος», ηθικά εκτεθειμένος») με τον καλόκαρδο, χαμογελαστό, ροδαλό υπάλληλο της 3Μ που θυμούνταν να πηγαίνει στο γραφείο του με το ποδήλατό του, ανηφορίζοντας την Σάμιτ Άβενιου μέσα στο φλεβαριάτικο χιόνι• φαινόταν παράξενο ότι ο Γουόλτερ, πιο πράσινος κι από την Greenpeace και με ρίζες αγροτικές, τώρα θα είχε προβλήματα επειδή τα είχε κάνει πλακάκια με τη βιομηχανία άνθρακα κι είχε φερθεί άσχημα σε ανθρώπους της επαρχίας. Από την άλλη μεριά, βέβαια, πάντα υπήρχε κάτι που δεν πήγαινε καλά με τους Μπέργκλαντ.»

Ο Φράνζεν με χειρουργική ακρίβεια ανατέμνει τους χαρακτήρες του ενώ ένα από τα πλέον εντυπωσιακά στοιχεία του βιβλίου είναι η αρχιτεκτονική του κατασκευή. Μοιρασμένο σε (σχεδόν) αυτόνομα μέρη εξετάζει πολλές φορές τα ίδια γεγονότα από δύο ή και τρείς πλευρές. Ουσιαστικά το πρώτο μέρος, που απαρτίζεται από μόνο 47 σελίδες και επιγράφεται ως «Καλοί γείτονες» καλύπτει το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής των Μπέργκλαντ στο Σέιντ Πολ έως την μετακόμισή τους στην Ουάσινγκτον. Το δεύτερο (και ίσως καλύτερο) μέρος, με παραπάνω από 200 σελίδες είναι ένα είδος αυτοβιογραφίας της Πάτι, «γραμμένη καθ’υπόδειξη του ψυχοθεραπευτή της», επιγραφόμενο ως «Έγιναν λάθη» και εκεί περιγράφονται τα προβλήματικά παιδικά και εφηβικά της χρόνια, οι επιτυχίες της στο μπάσκετ, τα χρόνια του Κολλεγίου, η γνωριμία του ζεύγους, η ερωτική επιθυμία της Πάτι για τον κολλητό του Γουόλτερ, τον αναρχικό και ερωτύλο πανκ τραγουδιστή Ρίτσαρντ, τα γεγονότα που οδήγησαν στον γάμο της με τον Γουόλτερ, τα προβλήματα στη σχέση τους, η απομάκρυνση των δύο παιδιών τους (για διαφορετικούς λόγους το καθένα), του Τζόι και της Τζέσικα. Το τρίτο και μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου καλύπτοντας 400 και, σελίδες έχει τίτλο «2004» και εξετάζει πανοραμικά την ιστορία, δίνοντας περισσότερο βάρος στον Γουόλτερ και στον Τζόϊ, ενώ η Τζέσικα (περιέργως) είναι τελείως «χλωμή» ως χαρακτήρας στην πλοκή του έργου. Τα δύο μικρά τελευταία μέρη, σχεδόν 30 σελίδες το καθένα, η συνέχεια και το τέλος της «αυτοβιογραφίας» της Πάτι, με τίτλο «Έγιναν λάθη (συμπέρασμα)» και το φινάλε με τίτλο «Λίμνη Συγκροτήματος Κάντερμπριτζ» κλείνουν το βιβλίο με εξαιρετικό και ιδιοφυέστατο τρόπο καλύπτοντας τα κενά και φροντίζοντας για ένα αριστουργηματικό τέλος που δεν μπορεί να αφήσει ασυγκίνητο κανένα.

Οι οικογενειακές σχέσεις είναι το στοιχείο που κυριαρχεί στο μυθιστόρημα. Σχέσεις καθορισμένες αλλά σε συνεχή διαπραγμάτευση, σχέσεις μεταξύ του ζευγαριού, μεταξύ των γονιών και των παιδιών τους, που καθορίζουν τις πορείες που ακολουθούν στη ζωή τους, ενώ οι δυσλειτουργικές οικογένειες στις οποίες μεγάλωσαν ο Γουόλτερ και η Πάτι καθορίζουν τις κινήσεις τους ως γονείς.

Οι δύο βασικοί ήρωες του μυθιστορήματος, είναι ο Γουόλτερ και η Πάτι Μπέργκλαντ. Ένα ζευγάρι που εξωτερικά φαίνεται συνηθισμένο, αυτός είναι τόσο καλός που φτάνει στα όρια της αφέλειας και εκείνη που κουβαλάει έναν επώδυνο βιασμό στην εφηβεία της και μια ολοφάνερη έλλειψη τρυφερότητας και στοργής από τους απόμακρους γονείς της, ενώνουν τις ζωές τους χωρίς να το καλοσκεφτούν και χωρίς κάποιον μεγάλο έρωτα. Η Πάτι ουσιαστικά γούσταρε τον sexy τραγουδιστή Ρίτσαρντ, αλλά την ερωτεύθηκε ο συγκάτοικός του (και τελείως διαφορετικός από αυτόν) Γουόλτερ. Όταν η Πάτι βλέπει ότι πλησιάζει κοντά στον Ρίτσαρντ, φοβάται, κάνει πίσω και πέφτει στην αγκαλιά του υπομονετικού και επίμονου Γουόλτερ. Η ζωή τους στην αρχή, αρμονική και ανέφελη. Κάνουν δύο παιδιά την Τζέσικα, ανεξάρτητη φύση και παιδί που δεν τους προβληματίζει και τον Τζόϊ, που είναι ο αγαπημένος της Πάτι, ιδιοφυής και κακομαθημένος και που κάνει την επανάστασή του φεύγοντας από το σπίτι να συγκατοικήσει στην απέναντι οικογένεια, με της οποίας την κόρη, την χαμηλότονη και ήρεμη Κόνι, έχει συνάψει δεσμό από τα παιδικά του χρόνια. Το γεγονός αυτό οδηγεί την Πάτι σε κατάθλιψη, την σχέση της με τον Γουόλτερ σε ρήξη και το ξαναφούντωμα του έρωτά της για τον επιπόλαιο και σε συνεχή κίνηση Ρίτσαρντ σε (επιτέλους) έντονη σεξουαλική κατάληξη.

Τότε όμως η επαγγελματική πορεία του Γουόλτερ θα αλλάξει και αυτός ο φανατικός οικολόγος, ο ιδεαλιστής, θα δουλέψει για έναν πάμπλουτο Τεξανό, της παρέας του G.W.Bush Jr, του Cheney και των άλλων «γερακιών». Ένα «Μεφιστοφελικό» πλάνο, αριστοτεχνικά κατασκευασμένο από τον Γουόλτερ με τα λεφτά του Τεξανού, όπου ένα ίδρυμα (με φορολογικές και άλλου είδους απαλλαγές), για την προστασία ενός σπάνιου πουλιού, του γαλάζιου κουφαηδονιού, με το πρόσχημα της δημιουργίας ζώνης για την διάσωσή του, θα καταστρέψει εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα δασών για εξόρυξη άνθρακα προσφέροντας δουλειά στους χωρικούς της περιοχής. Το κόλπο δηλαδή είναι, ότι μας παραχωρείτε το βουνό σας, εμείς το καταστρέφουμε, έχετε εσείς δουλειά εγγυημένη για το υπόλοιπο της ζωής σας, ωραία σπίτια και «μοντέρνα» διαβίωση και ως αντάλλαγμα για να μη φωνάζουν οι οικολόγοι κλπ, διαθέτουμε και μια τεράστια έκταση για προστασία της πανίδας της περιοχής.

Οι ήρωες του βιβλίου βρίσκονται σε συνεχή σύγχιση από την οποία δεν μπορούν να ξεμπλέξουν. Ο Γουόλτερ κάνει συνεχώς συμβιβασμούς και «κοπτοραπτική» στις θεωρίες του για να μπορέσει να δικαιολογήσει εντός του, τα αδικαιολόγητα. Κάποια στιγμή θα σπάσει και τότε η έκρηξη θα είναι ηχηρή. Η Πάτι σε ένα συνεχή συμβιβασμό από την αρχή της ζωής της. Να μπορέσει να αναπτύξει την προσωπικότητά της σε μια μεγαλοαστική οικογένεια που ελάχιστα ενδιαφέρεται γι’αυτήν και τις αθλητικές της επιδόσεις, να τα καταφέρει ως μητέρα και σύντροφος καταπνίγοντας την ερωτική της επιθυμία για τον Ρίτσαρντ. Ο Ρίτσαρντ που κάνει έναν μοναχικό αγώνα με τη μουσική που παίζει και ξαφνικά γνωρίζει επιτυχία γυρίζοντας το στυλ του σε κάντρι. Αντιφατικός σε όλα του, στη ζωή του, στις σχέσεις του, ταλαιπωρεί και ταλαιπωρείται από την Πάτι, ενώ με μια κίνησή του ουσιαστικά διαλύει τον γάμο της με τον κολλητό του. Ο γιός της οικογένειας Μπέργκλαντ, ο Τζόι, το «καμάρι της μαμάς», που το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι πως θα πλουτίσει – δουλεύοντας ενώ σπουδάζει για εμπόρους όπλων και διάφορα λαμόγια που αναλαμβάνουν υπεργολαβίες στρατιωτικού υλικού με αδιαφανείς τρόπους. Όταν βρεθεί όμως με πολλά χρήματα στα χέρια του, τότε θα καταλάβει τι κάνει και θα προσπαθήσει ν’αλλάξει τη ζωή του ενεργώντας καταλυτικά στο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Γουόλτερ.

Συμβιβασμοί, λάθη, αντιφάσεις, ερωτικά στραβοπατήματα, τα δεσμά και οι συμβάσεις που μας κρατάνε δέσμιους. Οι ήρωες του βιβλίου έχουν «ελευθερία», αγωνίζονται γι’αυτήν αλλά δεν ξέρουν τι να την κάνουν. Όπως ο ήρωας του «Δράκου», της ταινίας του Ν.Κούνδουρου (που πηγαίνει στο πρώτο τους ραντεβού, ο «ψαγμένος» Γουόλτερ, την άβγαλτη Πάτι), που θέλει να γίνει ένας άλλος, οικειοποιούμενος κάτι που δεν είναι (αλλά που νομίζει ο κόσμος ότι είναι), έτσι και ο Γουόλτερ, θέλει να κάνει μια επανάσταση από μέσα, εκμεταλλευόμενος τους αδίστακτους καπιταλιστές, για να πραγματοποιήσει τα όνειρά του. Η συντριβή είναι αναπόφευκτη. Οι ΗΠΑ της περιόδου Bush, ήταν ένα κράτος, ορισμός της διαπλοκής, ο πόλεμος στο Ιράκ ένας πόλεμος για να βγάλουν λεφτά οι κολλητοί του G.W., του αδίστακτου Cheney και της Halliburton, τύπους σαν τον Γουόλτερ, τους αντιμετωπίζουν σαν γραφικούς. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, ο Φράνζεν με υποδόρειο χιούμορ και συνεχή ειρωνία, καταγράφει το κλίμα μιας εποχής προ και μετά την 11/9 (το ίδιο το γεγονός περνάει σχεδόν απαρατήρητο στην πλοκή του έργου), το μυθιστόρημα του σταματάει λίγο καιρό μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Ομπάμα και ενώ τα πρώτα σημάδια της οικονομικής κρίσης αρχίζουν να διαφαίνονται.

Ο Φράνζεν δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με περιττά στολίδια. Ακολουθώντας το ύφος των μεγάλων κλασσικών, της αγγλοσαξονικής παράδοσης (και όχι μόνο αφού όπως προανέφερα, υπάρχει ένα Τολστοϊκό «άρωμα» στο βιβλίο), φτιάχνει μια οικογενειακή σάγκα με ένα ερωτικό τρίγωνο χαρακτήρων που ο αναγνώστης θα κατανοήσει (και θα αγαπήσει ή θα μισήσει ανάλογα), θα τσαντιστεί με τα λάθη και τις βλακείες τους, θα συγκινηθεί με το στραπατσάρισμά τους. Κάποιες φορές κουράζει με την φλυαρία και την επανάληψη, οι σεξουαλικές σκηνές είναι αμήχανες, ο χαρακτήρας της Τζέσικα παραμένει ομιχλώδης, αλλά αυτό που σου χαρίζει με το μεγαλειώδες φινάλε ο συγγραφέας είναι ανεπανάληπτο. Δεν φθάνει στο ύψος των αριστουργηματικών «Διορθώσεων» (του προηγούμενου του έπους) αλλά η «Ελευθερία» είναι ένα εξαιρετικό (και πολύ χορταστικό) μυθιστόρημα, που διαβάζοντάς το, ο αναγνώστης του μακρινού μέλλοντος θα μπορέσει να κατανοήσει την κοινωνία των αρχών του 21ου αιώνα.

«Τα μάτια της δεν ανοιγόκλειναν. Υπήρχε ακόμα κάτι σχεδόν νεκρό μέσα τους, κάτι πολύ μακρινό. Φαινόταν να βλέπει μέσ’απ’αυτόν, ως πίσω του κι ακόμα παραπέρα, στον κρύο χώρο όπου σύντομα θα ήταν κι οι δυο νεκροί, στο τίποτα όπου είχαν ήδη περάσει η Λαλίθα, η μητέρα του κι ο πατέρας του, κι ωστόσο τον κοίταζε κατάματα, και την ένιωθε να ζεσταίνεται κάθε λεπτό που περνούσε. Κι έτσι σταμάτησε να την κοιτάζει στα μάτια κι άρχισε να κοιτάζει μέσα τους, επιστρέφοντας το βλέμμα όσο υπήρχε ακόμα καιρός, προτού χαθεί αυτή η σύνδεση ανάμεσα στη ζωή και σ’αυτό που ερχόταν αφού χανόταν η ζωή, και την άφησε να δει όλη την αθλιότητα μέσα του, όλα τα μίση δύο χιλιάδων μοναχικών νυχτών, ενώ οι δυο τους ήταν ακόμα σ’επαφή με το κενό στο οποίο όλα όσα είχαν πει ή κάνει, όλοι οι πόνοι που είχαν προκαλέσει, όλες οι χαρές που είχαν μοιραστεί, θα ζύγιζαν λιγότερο κι απ’το πιο μικρό φτερό στον άνεμο.
«Εγώ είμαι», του είπε. «Μόνο εγώ».
«Το ξέρω», είπε και τη φίλησε.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

SUPERTRAMP – Casual conversations

Εκτός ελέγχου

2012-01-23T13:55:00.009+02:00

Τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο από τη λέξη «αριστούργημα» δεν μπορεί να σου έρθει στο μυαλό, ολοκληρώνοντας την ανάγνωση της νουβέλας, του εξαιρετικού Βρετανού συγγραφέα J.G. Ballard (1930-2009), με τίτλο «ΕΚΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ» («Running wild»), (Εκδ. Άγρα, μετάφρ. Σ.Παπασταύρου, σελ.129). Χρησιμοποιώντας τεχνικές απόλυτου ρεαλισμού, ο συγγραφέας έγραψε κάποια χρόνια πριν (1988) αυτή την λιτή και αφτιασίδωτη δυστοπία – υπόδειγμα οικονομίας λόγου και ακρίβειας, απόλυτα ψυχρής σε πρώτη ματιά, όπου ηθελημένα απουσιάζει το συναίσθημα, υλοποιώντας (στο έπακρο), την αθάνατη ρήση του Φραντς Κάφκα: «Αυτό που χρειαζόμαστε είναι βιβλία που μας γρονθοκοπούν σαν οδυνηρή συμφορά…».

Το ηλιόλουστο πρωινό του Ιουνίου, του ’88 δεν προμήνυε την φρίκη που θα επακολουθούσε. Λίγο μετά τις 8 το πρωί, στο καλά προστατευμένο και περίκλειστο συγκρότημα πολυτελών κατοικιών στο Πάγκμπερν βίλατζ, μια περιοχή στα περίχωρα του Λονδίνου, 32 άτομα βρίσκονται νεκρά. Είναι όλα πάμπλουτοι ένοικοι του συγκροτήματος και κάποιοι νεκροί είναι μέλη του υπηρετικού τους προσωπικού όπως και οι δύο φύλακες που βρίσκονταν στις (τελευταίας τεχνολογίας) πύλες. Το πιο περίεργο αυτών των μαζικών δολοφονιών, που όλες πραγματοποιήθηκαν με διαφορετικό τρόπο (αλλά όλες βίαια), είναι ότι τα 13 παιδιά που ζούσαν στο συγκρότημα με τους γονείς τους, ηλικίας από 17 έως 8 ετών δεν βρέθηκαν πουθενά. Ο τύπος και τα τηλεοπτικά κανάλια φωνάζουν για απαγωγή, ίχνη δεν υπάρχουν, μοιάζει σαν να άνοιξε η γη να τα κατάπιε.

Η ιστορία ξετυλίγεται μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου, του δρος Ρίτσαρντ Γκρέβιλ, αναπληρωματικού ψυχιατρικού συμβούλου της Αστυνομίας του Λονδίνου, ο οποίος δύο μήνες μετά την διάπραξη των φόνων και στο φανερό αδιέξοδο των ερευνών καλείται να συμβάλλει στην επίλυση του γρίφου. Ο ψυχίατρος ξετυλίγει το κουβάρι, χρησιμοποιώντας την λογική και αναλύοντας τα στοιχεία που βρέθηκαν, μελετώντας εξονυχιστικά τα βίντεο που τράβηξε η αστυνομία δύο ώρες μετά τη διάπραξη των φόνων. Στην αναζήτηση των στοιχείων βοηθάει και ένας τοπικός αστυνόμος που μάλλον βλέπει τα πράγματα καθαρότερα και χωρίς παρωπίδες. Εξάλλου η λύση είναι μπροστά στα μάτια τους, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να αναλύσουν κάποια πράγματα που βρέθηκαν σε ημερολόγια και κομπιούτερ και να σκεφτούν λίγο παραπάνω. Όταν όμως μετά από μήνες, αίφνης εμφανίζεται η μικρότερη των παιδιών, η οχτάχρονη Μάριον σε προφανή κατάσταση σοκ, η αστυνομία μπερδεύεται ακόμα περισσότερο.

«Ακόμα και η πιο σχολαστική έρευνα στο ιστορικό αυτών των δολοφονημένων αντρών και γυναικών απέτυχε να εντοπίσει κάποιον κοινό παράγοντα, που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια μαζική επίθεση. Ο υπεύθυνος χαρακτήρας των γονιών και η πλουσιοπάροχη οικογενειακή ζωή πιστοποιήθηκαν από τις άφθονες καταθέσεις όσων οικιακών βοηθών είχαν την τύχη να απουσιάσουν την 25η Ιουνίου (ήταν Σάββατο, μέρα αργίας για το μεγαλύτερο μέρος του υπηρετικού προσωπικού). Όλοι κατέθεσαν ότι τα θύματα της σφαγής ήταν φωτισμένοι και και στοργικοί γονείς, με φιλελεύθερες και ανθρωπιστικές αρχές, που τις εφάρμοζαν σχεδόν σε βαθμό υπερβολής. Τα παιδιά φοιτούσαν σε πολυτελή ιδιωτικά ιδιωτικά ημερήσια σχολεία κοντά στο Ρέντιγκ και οι άριστες μαθητικές επιδόσεις τους φανερώνουν απόλυτη απουσία άγχους στην οικογενειακή τους ζωή. Οι γονείς (από τους οποίους όλοι – γεγονός ασυνήθιστο για την επαγγελματική τους τάξη – φαίνεται ότι είχαν απορρίψει την ιδέα των εσωτερικών σχολείων) αφιέρωναν πολλές ώρες στα βλαστάρια τους, σε σημείο ακόμα και να θυσιάζουν τη δική τους κοινωνική ζωή. Συνόδευαν τα παιδιά τους σε πολλές και διάφορες δραστηριότητες της ψυχαγωγικής λέσχης, οργάνωναν χορευτικά πάρτυ και αγώνες μπριτζ όπου συμμετείχαν και οι ίδιοι κανονικά, κοντολογίς οδηγούσαν με την καλύτερη έννοια τους γιούς και τις κόρες τους προς μια ζωή ολοκληρωμένη και ευτυχισμένη, από την οποία οι ίδιοι αποκόπηκαν με τόσο τραγικό τρόπο.»

Η απρόσωπη και αποστασιοποιημένη αφήγηση, ψυχρή σαν να διαβάζεις επίσημο έγγραφο τονίζει την φρίκη που ξεδιπλώνεται μέσα από τις σελίδες της συγκλονιστικής σύντομης νουβέλας του Μπάλαρντ. Νιώθεις ότι παρακολουθείς ένα ασπρόμαυρο ντοκυμαντέρ χωρίς ήχο παρά μόνο με τη άχρωμη φωνή του αφηγητή να σχολιάζει τις φρικιαστικές εικόνες που ξετυλίγονται μπροστά σου και να τονίζει τα πράγματα που πρέπει να προσέξεις. Η πολυτέλεια των επαύλεων, η πλούσια και προγραμματισμένη στο έπακρο ζωή, η απουσία οποιουδήποτε συναισθήματος, σε συνδιασμό με την βιαιότητα των φόνων (σύνθλιψη ανθρώπων από το αυτοκίνητό τους, πιστολάκια και μαχαιρώματα στην μπανιέρα, παγίδες αλά Βιετκόνγκ στο φυλάκιο, εν ψυχρώ εκτελέσεις), και την (εμφανή τουλάχιστον) απουσία λογικής πίσω από τα γεγονότα, κάνουν πιο έντονη την δυσφορία και την δυσκολία παραδοχής της απλούστατης αλήθειας για τους υπεύθυνους της τραγωδίας.

Πολυτελείς οικισμοί, με γκαζόν και πισίνες, που υπόσχονται γαλήνη και «προστασία», από ποιους όμως; Στην νουβέλα δεν υπάρχουν εξωγήινοι και ζόμπις, δεν υπάρχουν εξωτερικοί εχθροί που θέλουν να εισβάλλουν στο καλά φρουρούμενο με κάμερες παντού «χωριό», ούτε κάνας σαλεμένος θρησκευτικός ηγέτης που ονειρεύτηκε το τέλος του κόσμου. Θα μπορούσε να είναι και μια σκηνή από το μέλλον, μια νουβέλα επιστημονικής φαντασίας, είναι όμως ένα βιβλίο απόλυτα ρεαλιστικό με ένα μυστήριο που η λύση του αποδεικνύεται περισσότερο τρομακτική και άγρια από το ίδιο το γεγονός. Η απόρριψη της θεωρίας που αναπτύσσει ο ψυχίατρος, το επίσημο κλείσιμο του φακέλου από τις αρχές και η καταχώρηση του περιστατικού ως «ανεξιχνίαστο» τονίζει την ειρωνία αλλά και την τάση της κοινωνίας να «εξαφανίζει» κάτω από το χαλί δυσάρεστες καταστάσεις.

«Οι ιδιοκτήτες αυτών των κομψών κατοικιών είχαν φύγει από τη ζωή με τις ελάχιστες υλικές ζημιές στα σπίτια τους, λες και η βιτρίνα της επαγγελματικής και της μεγαλο-μεσοαστικής ζωής ήταν το πιο στιβαρό και μακρόβιο αγαθό τους.
Αδιαφορώντας για τις ζωές και τους θανάτους που παζαρεύονταν εντός των τειχών του, το Πάνγκμπερν Βίλλατζ θα επιβίωνε. Μόλις το μυστήριο αυτή της μαζικής δολοφονίας και απαγωγής θα λυνόταν, μια φαινομενικά αδύνατη αποστολή με την οποία είχα τώρα επιφορτιστεί, ένας νέος θίασος ενοίκων θα επιστρατευόταν σύντομα, για να γεμίσει αυτά τα ήσυχα σαλόνια. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο, καθώς έβγαινα από την αίθουσα προβολής και ξαναβρισκόμουν στον βραδινό θόρυβο και στο κυκλοφοριακό χάος του Ουάιτχωλ, ανατρίχιασα στη σκέψη αυτών των νέων αφίξεων.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

MGMT - Kids

Η πλαστογράφηση της ιστορίας

2012-01-17T14:42:00.010+02:00

Εντυπωσιακό ως κατασκευή, το πανοραμικό μυθιστόρημα και παγκόσμιο best-seller, του μεγάλου συγγραφέα και διανοητή Umberto Eco, με τίτλο «ΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΓΑΣ» («Il cimitero di Praga»), (Εκδ. Ψυχογιός, μετάφρ. Ε.Καλλιφατίδη, σελ.567), μπορεί να μη θυμίζει σε τίποτα το (προ τριακονταετίας) αριστούργημά του, «Το όνομα του Ρόδου» (παρά μόνο στην πολυλογία), διαθέτει όμως τα γνώριμα στοιχεία που καθιέρωσαν τον συγγραφέα στη συνείδηση του βιβλιόφιλου κοινού. Γοητευτικός λόγος, απλή και κατανοητή γλώσσα, συνεχής δράση, στέρεος κεντρικός χαρακτήρας, άποψη και βαθιά ιστορική γνώση, επιτυχής ενσωμάτωση στον μύθο των πραγματολογικών στοιχείων της εποχής.

Ο Έκο στο μυθιστόρημα του ασχολείται με την πλαστογράφηση της ιστορίας και τις συνομωσιολογικές θεωρίες που έγιναν πολύ της μόδας στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αλλά ουσιαστικά κυριάρχησαν μετά το τέλος του Α Παγκόσμιου Πολέμου. Ο «ήρωας» (πλεονασμός, αφού τον κεντρικό χαρακτήρα μόνο ως «ήρωα» δεν μπορείς να τον δεις…), ένας πλαστογράφος ολκής, ο Σιμονίνι, ιταλός από το Πιεμόντε, γέροντας πλέον που ζει στο Παρίσι γράφει τα ημερολόγια του καθώς τελειώνει ο αιώνας, με διχασμένη προσωπικότητα, αφού η περσόνα του εναλάσσεται με αυτή ενός αβά. Μάστορας των μεταμφιέσεων και των παραχαράξεων παντός είδους, ο Σιμονίνι είναι ένας μυθιστορηματικός χαρακτήρας που μέσα από τις περιπέτειές του περνάει η ευρωπαϊκή ιστορία του 19ου αιώνα, του αιώνα των αναταράξεων και της δημιουργίας ισχυρών ευρωπαϊκών κρατών, πολέμων και εξεγέρσεων που άλλαξαν τον χάρτη της ιστορίας, εποχή που δημιουργούνται οι ιδεολογίες που κυριάρχησαν (και ταλαιπώρησαν) στον κόσμο τον επόμενο (20ο αιώνα) αλλά και σημαντικών επιστημονικών ανακαλύψεων.

«…Το ντοκουμέντο, για να πείθει, πρέπει να είναι κατασκευασμένο εξαρχής και, ει δυνατόν, δεν θα πρέπει να εμφανίζεται το πρωτότυπό του, αλλά απλώς να αναφέρεται η ύπαρξή του, έτσι που να μην μπορεί να φτάσει κανείς σε καμμία υπαρκτή πηγή, όπως έγινε με τους Τρείς Μάγους, για τους οποίους μίλησε μόνον ο Ματθαίος σε δύο στίχους τους, χωρίς να πει ούτε πως λέγονται, ούτε πόσοι ήταν, ούτε αν ήταν βασιλείς, και όλα τα υπόλοιπα είναι φήμες της παράδοσης. Κι όμως, για τον κόσμο είναι εξίσου αληθινοί με τον Ιωσήφ και την Μαρία και ξέρω ότι σε κάποια μέρη τιμούν τη σορό τους. Οι αποκαλύψεις θα πρέπει να είναι μοναδικές, εντυπωσιακές, μυθιστορηματικές. Μόνο έτσι γίνονται πιστευτές και γεννούν την οργή.»

Ο Σιμονίνι μεγαλώνει με τις ιστορίες του παππού του για τους Εβραίους. Το παραδοσιακό (οικογενειακό και όχι μόνο) μίσος, γνώριμο στοιχείο σε πολλά σημεία της Ευρώπης από τον μεσαίωνα και μετά, γίνεται έμμονη ιδέα στον νεαρό Σιμονίνι, ο οποίος έχοντας ταλέντο στην πλαστογραφία και στην κατασκευή συνωμοσιών προσλαμβάνεται από τις μυστικές υπηρεσίες, πρώτα τις Ιταλικές – όπου αποστέλλεται στην Σικελία για να χαλάσει τα σχέδια του Γαριβάλδη και μετά από μια σειρά περιπετειών και την συγκομιδή ενός σεβαστού χρηματικού ποσού, ξενιτεύεται αναγκαστικά για να αποφύγει περαιτέρω περιπέτειες, στο Παρίσι, όπου κι εκεί θα θέσει το ταλέντο του στη διάθεση των αρχών. Αργά αλλά σταθερά, ο Σιμονίνι έχει στήσει μια θεότρελλη και εντελώς παράλογη ιστορία, βασισμένη σε ένα μυθιστόρημα του Α.Δουμά, το «Ιωσήφ Μπάλσαμο» και στις λαϊκές επιφυλλίδες του Ευγένιου Σύη (Eugene Sue), με τους «μοχθηρούς Εβραίους» και τους «δαιμονικούς Μασόνους», όπου Ραβίνοι από διάφορες φυλές του Ισραήλ μαζεύονται κάθε 100 χρόνια στο (εγκαταλελειμένο από τον 18ο αιώνα)εβραϊκό Κοιμητήριο της Πράγας και συνωμοτούν για την εγκαθίδρυση της «κυριαρχίας» της Εβραϊκής φυλής στον κόσμο. Το μόνο που μένει είναι να το «λουστράρει», να το «εμπλουτίσει» και να το δώσει στα «κατάλληλα χέρια». Και αυτά βέβαια είναι της διαβόητης «Οχράνα» των μυστικών υπηρεσιών του Τσάρου της Ρωσίας. Τα «Πρωτόκολλα» του Σιμονίνι, με κάποιες πινελιές θα γίνουν τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» και από εκεί θα εξαπλωθούν στον κόσμο.

«…Για να είναι αναγνωρίσιμος και επίφοβος ο εχθρός, πρέπει να βρίσκεται στο σπίτι μας ή στο κατώφλι του σπιτιού μας. Να, λοιπόν γιατί οι Εβραίοι. Μας τους έδωσε η Θεία Πρόνοια, ας τους χρησιμοποιήσουμε, που να πάρει, κι ας προσευχόμαστε να υπάρχει πάντα ένας Εβραίος για να τον μισούμε ή να τον φοβόμαστε. Κάποιος είπε ότι ο πατριωτισμός είναι το έσχατο καταφύγιο των απατεώνων: όποιος δεν έχει ηθικές αρχές τυλίγεται συνήθως με μια σημαία και όλοι οι μπάσταρδοι επικαλούνται την καθαρότητα της φυλής τους. Η εθνική ταυτότητα είναι το τελευταίο καταφύγιο των άκληρων. Η αίσθηση της ταυτότητας βασίζεται στο μίσος, στο μίσος γι’αυτόν που δεν είναι ίδιος. Θα πρέπει να καλλιεργήσουμε το μίσος σαν πολιτικό πάθος. Ο εχθρός είναι ο φίλος των λαών. Χρειάζεται πάντα να μισούμε κάποιον για να νιώθουμε δικαιωμένοι μές στην δυστυχία μας. Το μίσος είναι το πραγματικό αρχέγονο πάθος. Και η αγάπη είναι μια ανώμαλη κατάσταση. Γι’αυτό και σκοτώθηκε ο Χριστός: μιλούσε ενάντια στη φύση. Δεν αγαπούμε κάποιον για όλη μας τη ζωή, αυτή η ανέφικτη ελπίδα γεννάει τη μοιχεία, τη μητροκτονία, την προδοσία του φίλου…Αντίθετα μπορούμε να μισούμε κάποιον για όλη μας τη ζωή. Αρκεί να βρίσκεται πάντα εκεί για ν’αναζωπυρώνει το μίσος μας. Το μίσος ζεσταίνει την καρδιά.»

Ο Έκο με χιούμορ και ειρωνία επιτίθεται στα στερεότυπα και στην κατασκευή των μύθων και των συνωμοσιών. Με όπλο την εύκολη γι’αυτόν κατασκευή ισχυρής μυθοπλασίας και την σαγηνευτική (σαν παραμύθι) αφήγηση, εξιστορεί μια τραβηγμένη από τα μαλλιά ιστορία ενός πανούργου και μοχθηρού τύπου, ικανού για τα πάντα, χωρίς κανέναν ηθικό ενδειασμό και μέσα από ένα ταξίδι στην ευρωπαϊκή ιστορία του 19ου αιώνα, μέσα από τεράστια ιστορικά γεγονότα, τους Χίλιους του Γαριβάλδη και την εκστρατεία στη Σικελία, την Κομμούνα του Παρισιού, τον ΓαλλοΓερμανικό πόλεμο, τη συνωμοσία κατά του Ντρέιφους, αποδεικνύει ότι κάθε ιστορία, κάθε θεωρία, όταν στηρίζεται σε πράγματα απλά και κατανοητά, ήδη γνωστά στον απλό λαό μέσα από αφηγήσεις, χωρίς δυσνόητες καταστάσεις και πασαλειμένη με αρχέγονους «φόβους» και λοιπές μυστικιστικές αηδίες μπορεί να γίνει δημοφιλής και να καθιερωθεί ως ιδεολογία. Τόσο απλά και συνάμα τόσο επικίνδυνα κυρίως τώρα στην εποχή του διαδικτύου και της τεράστιας κρίσης, όπου ο κάθε psycho γράφει ότι του κατεβαίνει στο κεφάλι ανεξέλεγκτα και με ένα απλό πάτημα του κουμπιού του υπολογιστή του.

Μπορεί να μην είναι από τα βιβλία που με ξετρελλαίνουν, μπορεί επίσης κάποιες στιγμές να είπα «basta», «αρκετά πιά», αλλά είναι γεγονός ότι το μυθιστόρημα διαβάζεται εύκολα και γρήγορα, είναι σε κάποιες σελίδες συναρπαστικό αλλά η ακατάσχετη φλυαρία (που υπάρχει σε κάθε μυθιστόρημα του Έκο) του κουράζει ακόμα και τον πιο καλοπροαίρετο και βολικό αναγνώστη. Υπάρχουν θαυμάσιες περιγραφές φαγητών (ο Σιμονίνι δύο πράγματα αγαπούσε, το φαγητό και το ποτό), εξαιρετική απεικόνιση της εποχής, οι δρόμοι είναι ολοζώντανοι και οι περιγραφές κάποιων καταστάσεων ρεαλιστικότατες, ενώ οι λιθογραφίες που είναι σκόρπιες στο μυθιστόρημα (όλες από την προσωπική συλλογή του συγγραφέα) ενισχύουν την γοητεία και δίνουν μια αίσθηση graphic novel στο μυθιστόρημα. Ο Έκο «συνομιλεί» με την λαϊκή λογοτεχνία της εποχής, τα μυθιστορήματα των επιφυλλίδων, του Σύη (η ατμόσφαιρα των «Μυστηρίων των Παρισίων» είναι διάχυτη στο βιβλίο), του Δουμά, του Ουγκό, η ατμόσφαιρα τους αναπλάθεται από τον πανέξυπνο Έκο.

Το βιβλίο έχει μόνο έναν (κατ’ομολογία του ίδιου του συγγραφέα) μυθιστορηματικό χαρακτήρα, τον Σιμονίνι, όλοι οι υπόλοιποι (και είναι πολλοί) που παρελαύνουν από τις σελίδες του είναι αυθεντικοί και όντως υπήρξαν – χαμένοι πια στα βάθη της ιστορίας. Ο γκροτέσκος κεντρικός χαρακτήρας, αυτός ο απαίσιος Σιμονίνι με τη διχασμένη προσωπικότητα (σε πολλά κομμάτια του βιβλίου, εμφανίζεται το alter-ego του, ο αβάς Ντάλα Πίκολα σε σημείο που να παίζεται ένα παιχνίδι μεταξύ συγγραφέα και αναγνώστη για το αν είναι όντως διχασμένος ο Σιμονίνι ή υπάρχει και κάποιος άλλος χαρακτήρας στο βιβλίο) είναι τόσο αηδιαστικός και τόσο καρτουνίστικος που προκαλεί κάποιες φορές το γέλιο αλλά εκεί ακριβώς είναι και «η παγίδα» που στήνει ο Έκο, ότι αυτός ο μπουφόνικος χαρακτήρας είναι ικανός να πυροδοτήσει ταραχές, σφαγές, πολέμους με τις «κουλές» ιστορίες του και τις σχιζοφρενικές του ενέργειες. Όποιος αμφιβάλλει εάν κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στην «πραγματική ζωή» δεν έχει παρά να σκεφτεί κάποιους «ηγέτες» και τότε θα καταλάβει.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

QUEEN - The Bohemian rhapsody

Ο ένοικος

2012-01-12T15:46:00.005+02:00

Η εξαιρετική νουβέλα «Ο ΕΝΟΙΚΟΣ» («El Inquilino») του σπουδαίου Ισπανού συγγραφέα Javier Cercas, (Εκδ. Πατάκη, μετάφρ. Ι.Ντούμη, σελ.161), είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί και παρ’ότι είναι από τα πρώτα μυθιστορήματα (1989), του πολύ επιτυχημένου (οι "Στρατιώτες της Σαλαμίνας εκτός από τα πολλά βραβεία που απέσπασε, έγινε παγκόσμιο best-seller και ταινία)πλέον συγγραφέα είναι ισάξιο των υπέροχων μεταγενέστερων και απόλυτα αντιπροσωπευτικό της γραφής και του ύφους που τον καθιέρωσε.

Ο Μάριο Ρότα, ο ήρωας της νουβέλας, είναι ένας άνθρωπος σε απόγνωση. Καθηγητής Φωνολογίας (Linguistics στα νεοελληνικά…), σε ένα επαρχιακό πανεπιστήμιο των Η.Π.Α., βολεμένος επί σειρά ετών σε μονότονες παραδόσεις μαθημάτων σε ψιλοαδιάφορους φοιτητές, ζούσε μια ζωή ασφαλή και άνετη. Ώσπου μια μέρα έρχονται όλα ανάποδα. Βγαίνει για τζόκινγκ και παθαίνει διάστρεμμα. Καθώς επιστρέφει στο σπίτι του, η σπιτονοικοκυρά του, του συστήνει τον Ντάνιελ Μπέρκοβιτς ο οποίος είναι ο νέος ένοικος του απέναντί του διαμερίσματος και θα είναι συνάδελφός του στο πανεπιστήμιο, διδάσκοντας πάνω-κάτω τα ίδια μαθήματα μ’αυτόν. Σύντομα ο Μάριο συνειδητοποιεί ότι όλοι οι συνάδελφοι του γνώριζαν για την άφιξη του νέου καθηγητή στη σχολή εκτός από αυτόν, διαπιστώνει δε ότι πρέπει πλέον να αλλάξει γραφείο και να πάει σε κάποιο που θα μοιράζεται με άλλους, διότι στο παλιό δικό του έχει εγκατασταθεί ο Μπέρκοβιτς (αυτός ο «ξένος» ως εισβολέας-οδοστρωτήρας), ο οποίος απ’ότι ακούει από τον κοσμήτορα της σχολής είναι μεγάλο όνομα στον χώρο.

Όταν τον καλεί στο γραφείο του ο διευθυντής, ο Μάριο βλέπει την καταστροφή να έρχεται. Ο Μπέρκοβιτς θα πάρει τα 2 από τα 3 μαθήματα που εκείνος δίδασκε και έτσι ο μισθός του Μάριο θα περιοριστεί στο 1/3. Λόγω δε της μη δημοσίευσης άρθρου του σε κάποιο περιοδικό τα τελευταία 2 χρόνια, η σύμβαση του θα επανεξεταστεί στο τέλος της χρονιάς. Το «κερασάκι στη τούρτα» έρχεται να συμπληρώσει η αποκάλυψη της κοπελιάς του, μια φοιτήτριας σε μεταπτυχιακό επίπεδο, ότι επόπτης στην πτυχιακή της θα είναι ο Μπέρκοβιτς (για τον οποίον εκφράζει τον θαυμασμό της) αντί αυτού και θα ήθελε να διακόψουν την ερωτική τους (έτσι κι αλλιώς χαλαρή) σχέση.

Ο Μάριο ζει έναν εφιάλτη, ο οποίος γίνεται ακόμα εντονότερος όταν βλέπει ότι ο Μπέρκοβιτς έχει ήδη γίνει talk of the town και αυτόν τον κοιτάνε όλοι με ένα βλέμμα λύπης και οίκτου. Ο κόσμος του έχει διαλυθεί σε μικρά κομμάτια και δεν μπορεί να καταλάβει καθώς νιώθει όλα γύρω του να γκρεμίζονται. Αλλά τι συμβαίνει πραγματικά; Τι του κρύβουν όλοι; Και πάνω απ’όλα γιατί η επίπλωση του διαμερίσματος του Μπέρκοβιτς είναι ακριβώς ίδια με του δικού του σπιτιού – ακόμα και οι πίνακες τους οποίους αγόρασε στην Ιταλία;

Είναι μια νουβέλα «Καφκικού» ύφους και ο Θέρκας εκτός από σπουδαίος τεχνίτης είναι και ένας πολύ ευφυής συγγραφέας. Αφήνει τον αναγνώστη να επιλέξει τη συνέχεια, αφού η αφήγησή του, μονίμως στα όρια μεταξύ ειρωνίας, χιούμορ και απελπισίας είναι διφορούμενη και αινιγματική. Ο αναγνώστης «βυθίζεται» και παρασύρεται (μπερδεύεται αρκετά με τον αντιφατικό ήρωα), χωρίς να μπορεί να προβλέψει την συνέχεια και μπορεί το τέλος να είναι λίγο βιαστικό και να αφήνει πολλά ερωτηματικά αλλά αυτό δεν ενοχλεί καθώς αντιλαμβάνεσαι ότι εκείνο που προέχει είναι αυτό το ιδιότυπο παιχνίδι μεταξύ εσένα (του αναγνώστη) και του συγγραφέα.

Η νουβέλα που θυμίζει σε αρκετά το μεταγενέστερο (έξοχο) μυθιστόρημα του συγγραφέα, με τίτλο «Η ταχύτητα του φωτός», είναι πάνω απ’όλα ένα «ανοιχτό» κείμενο που δίνει πολλή τροφή για σκέψη. Ο ήρωας που ισορροπεί μεταξύ σχιζοφρένειας και ανασφάλειας, είναι ένας καθημερινός, κοινός άνθρωπος, με τις δήθεν βεβαιότητες του που βλέπει να ανατρέπονται ξαφνικά (ή όχι τόσο), με τα δεδομένα του που βλέπει να μην ισχύουν πια, με τη «τακτοποιημένη» και «ρουτινιάρικη» ζωή του που ενδέχεται να αλλάξει σε μια στιγμή. Τέλος, με τις φοβίες που προσπαθεί ο καθένας μας να πνίξει βαθιά μέσα του αλλά μπορούν να βγούν στην επιφάνεια με κάποια ασήμαντη αφορμή. Ο Θέρκας χωρίς να φλυαρεί, χωρίς να μακρολογεί, με μια ιστορία όπου δεν ξέρεις τι μπορεί απ’όλα αυτά να συμβαίνει πραγματικά, παραδίδει ένα απλό και διαυγές μάθημα φιλοσοφίας.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

TALKING HEADS - Once in a lifetime

Ο Αόρατος άνθρωπος

2012-01-09T14:23:00.006+02:00

Ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα, ο «ΑΟΡΑΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ» («Invisible man»), του αφροαμερικανού συγγραφέα Ralph Ellison (1914-1994), (Εκδ. Κέδρος, (ωραία) μετάφρ. Α.Μπακοδήμου, σελ.548), είναι ένα ιδιαίτερα συμβολικό και πολυεπίπεδο βιβλίο, το οποίο βραβεύθηκε το 1953 (ένα χρόνο μετά την έκδοσή του) με το National Book Award και συμπεριελήφθη από την Modern Library, μέσα στα 100 καλύτερα αγγλόφωνα μυθιστορήματα του προηγούμενου αιώνα.

«Είμαι ένας αόρατος άνθρωπος. Όχι, δεν είμαι φάντασμα από εκείνα που στοίχειωναν τον Έντγκαρ Άλαν Πόε, ούτε είμαι κανένα από εκείνα τα εκτοπλάσματα του Χόλιγουντ. Είμαι ένας υπαρκτός άνθρωπος, ένας άνθρωπος με σάρκα και οστά, με ίνες και υγρά – και μπορώ μάλιστα να υποστηρίξω πως διαθέτω και μυαλό. Είμαι αόρατος απλώς επειδή οι άνθρωποι αρνούνται να με δουν. Όπως οι ασώματες κεφαλές που βλέπετε καμιά φορά στο τσίρκο, είναι σαν να με περιβάλλουν παραμορφωτικοί καθρέφτες. Όσοι με πλησιάζουν βλέπουν μόνο όσα με περιβάλλουν, τον εαυτό τους ή θραύσματα της φαντασίας τους – για την ακρίβεια, βλέπουν τα πάντα και τους πάντες εκτός από εμένα.»

Ο «Αόρατος άνθρωπος» (που δεν έχει καμμία σχέση με το ομώνυμο αριστούργημα του H.G.Wells), μυθιστόρημα με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία (γραμμένο και σε πρωτοπρόσωπο, «ψευδοαυτοβιογραφικό» στυλ), αφηγείται την ιστορία ενός ανώνυμου νεαρού που προσπαθεί (ματαίως) να ξεφύγει από την μοίρα της φυλής του, ενός ανθρώπου που προσπαθεί να είναι ξεχωριστός και να συνυπάρξει με τους συνανθρώπους του – ασχέτως χρώματος – για να καταλήξει μέσα από πολλές ήττες, περνώντας από δεκάδες απογοητεύσεις, να συνειδητοποιήσει ότι πρέπει να παραμείνει «αόρατος» για να επιβιώσει.

Ο ήρωας, κερδίζει μια υποτροφία για ένα κολλέγιο που σπουδάζουν μαύροι, αλλά παρά τις εξαιρετικές επιδόσεις του, πέφτει θύμα της ατυχίας του όταν συνοδεύοντας έναν από τους (λευκούς) χρηματοδότες της σχολής, τον πηγαίνει σε περιοχές που θεωρούνται επικίνδυνες, και που κρατιούνται μακριά από βλέμματα ή από την παρουσία των λευκών. Ο κοσμήτορας της σχολής τον αποβάλλει θεωρώντας ότι παρέβη τον αυστηρό κανονισμό και εκείνος φεύγει για την Ν.Υόρκη όπου μετά από περιπέτειες βρίσκει δουλειά σ’ένα εργοστάσιο χρωμάτων - το οποίο παράγει «το απόλυτο λευκό χρώμα» που στην πραγματικότητα κατασκευάζεται με αρκετή δόση μαύρου μέσα του. Εκεί ο ήρωας θα αντιμετωπίσει την δυσπιστία των εργαζομένων, που θεωρούν ότι ένας μορφωμένος μαύρος μπορεί να τους φάει τη δουλειά ενώ πέφτει θύμα μιας έκρηξης, η οποία τον τραυματίζει στο κεφάλι.

Τον περιθάλπουν στο νοσοκομείο του εργοστασίου, τον επαναφέρουν μετά από ηλεκτροσόκ στη ζωή και με μια αποζημίωση στη τσέπη, ξαναβρίσκεται στους δρόμους του Χάρλεμ ψάχνοντας για δουλειά. Μια μέρα βρίσκεται τυχαία μπροστά στην έξωση μιας οικογένειας και αυθόρμητα παίρνει τον λόγο, και προτρέπει με ιδιαίτερη επιτυχία, το συγκεντρωμένο πλήθος να αποτρέψει την έξωση και να ξεσηκωθεί. Καθώς φεύγει να γλυτώσει από την αστυνομία που έχει κληθεί, τον προσεγγίζει ένας περίεργος τύπος, ο οποίος (εντυπωσιασμένος από την ρητορική του ικανότητα), του κάνει την πρόταση να «στρατολογηθεί» σε μια «αδελφότητα», η οποία προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαύρους χωρίς βία και εξεγέρσεις. Θα πρέπει να εκπαιδευθεί από την «αδελφότητα» και μετά θα βγεί στους δρόμους να προσηλυτίσει τους ομόχρωμους του σε μια ειρηνική επανάσταση σύμφωνα με τις οδηγίες που θα πρέπει να ακολουθεί πάντα πιστά χωρίς να βάζει «δικές του πινελιές» και να πηγαίνει όπου τον στέλνουν. Όταν ο αφηγητής θα βγεί στους δρόμους του Χάρλεμ, θα διαπιστώσει ότι έχει το «χάρισμα» να συγκινεί τα πλήθη και να τους επηρεάζει. Σύντομα όμως βρίσκεται ενώπιον της σύγκρουσης που υπάρχει στην κοινότητα των ομοχρώμων του περί δυναμικότερης αντίδρασης στην καταπίεση της επίσημης πολιτείας. Τάση που εκφράζεται κυρίως από τον Ρας «τον Παρακινητή» που απειλεί ευθέως με εξαφάνιση τον αφηγητή κατηγορώντας τον ως «πουλημένο στους λευκούς.

«Εσύ δικός μου αδελφός, άνθρωπε. Αδέλφια έχουν ίδιο χρώμα, γιατί, διάβολε, λες λευκούς αδέλφια; Σκατά, άνθρωπέ μου. Είναι σκατά! Αδέλφια έχουν ίδιο χρώμα. Εμείς είμαστε γιοι της μάμα Άφρικα, ξέχασες; Εσύ μαύρος, Μ Α Υ Ρ Ο Σ! Εσύ – να σε πάρει διάβολος, άνθρωπέ μου!» είπε και ανεβοκατέβαζε το μαχαίρι για να δώσει έμφαση στα λόγια του. «Εσύ άσχημα μαλλιά! Εσύ χοντρά χείλια! Λένε πως βρωμάς! Σε μισούνε, άνθρωπέ μου. Εσύ Αφρικανός, Αφρικανός! Γιατί πας μαζί τους; Άσ’τα σκατά, άνθρωπέ μου. Θα σε πουλήσουν. Όλοι λευκοί είναι όπως παλιά. Μας έκαναν σκλάβους – ξέχασες; Πώς να θέλουν το καλό μαύρου; Πως γίνουν αυτοί αδέλφια σου;»

Ο αφηγητής βρίσκεται στη μέση, μετέωρος. Από τη μια η «Αδελφότητα» που του παρέχει τα προς το ζην, αλλά διαφωνεί με τις μεθόδους τους καθώς δεν τις βρίσκει να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό για την καλυτέρευση της ζωής των μαύρων, από την άλλη η βία και η ανατροπή των πάντων που πρεσβεύει ο Ρας και οι συν αυτώ, τον απωθεί. Όταν η βία ξεσπάσει όμως και το Χάρλεμ αρχίσει να καίγεται, θα πρέπει να κάνει τις επιλογές του…

Ο ήρωας/αφηγητής ψάχνει να βρει ποιος είναι και τι πρέπει να κάνει για να επιβιώσει μέσα στη κοινωνική ζούγκλα. Είναι «αόρατος» από όλους, όχι μόνο από τους λευκούς αλλά και από τους μαύρους. Βλέπει συνεχώς τα παιχνίδια εξουσίας που παίζονται στην πλάτη του και διαπιστώνει ότι η μόνη αντίδραση του είναι να ζήσει όπως οι άλλοι περιμένουν από αυτόν, δηλαδή ως «αόρατος».

Ο συγγραφέας επιλέγει έναν έντονα συμβολικό τρόπο να καταδείξει πρόσωπα και πράγματα. Η «αδελφότητα» παραπέμπει στο (αρκετά ενεργό τότε στις Η.Π.Α.) κομμουνιστικό κόμμα, ο Ρας παραπέμπει στον εμβληματικό αφροαμερικάνο ακτιβιστή Μάρκους Γκάρβεϋ, το κολλέγιο που σπουδάζει είναι ευθεία αναφορά στο περίφημο Tuskegee University (σχολείο που σπούδαζαν μόνο μαύροι και ίδρυσε ο πεφωτισμένος αφροαμερικανός ηγέτης Booker T.), αλλά και άλλες πολλές αναφορές σε βιβλία και γεγονότα που θα μπορούσαν να γεμίσουν σελίδες επί σελίδων.

Γραμμένο μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά την περίοδο τεράστιων αλλαγών που συντελούντο στην αμερικάνικη κοινωνία , το μυθιστόρημα του Έλισον, βοηθούμενο από την βράβευσή του που το έκανε ευρύτερα γνωστό, επηρέασε όχι μόνο λογοτεχνικά αλλά και κοινωνικά. Μυθιστόρημα (ουσιαστικά) μαθητείας, με πολύ στυλ που απογειώνεται μέσα από τον σουρεαλιστικό τρόπο που επιλέγει ο συγγραφέας να προσδώσει στις «περιπέτειες» του αφηγητή. Επηρεασμένος περισσότερο από τον Ντοστογιέφσκι («Αναμνήσεις από το υπόγειο») και την ματιά του Μαλρώ («Ανθρώπινη μοίρα»), παρά από την αμερικάνικη πεζογραφία του πρώτου μισού του 20ου αιώνα, αναμιγνύει στην πολυπρισματική του σύνθεση αφροαμερικάνικες τελετές, μουσική τζαζ και μπλουζ, θρησκευτικές αναφορές.

Δεν είναι ένα βιβλίο που θα αγαπήσει ο αναγνώστης (όπως τα μυθιστορήματα της Toni Morisson για παράδειγμα), αλλά θα το θαυμάσει για τον δυναμισμό και την ορμή του, για τον παθιασμένο τρόπο γραφής και τον ξέφρενο (σχεδόν ιλιγγιώδη) ρυθμό του. Διαβάζεται εύκολα και σε παρασέρνει με τις εικόνες του, ενώ ορισμένες σελίδες του, όπως των συμπλοκών στο Χάρλεμ, είναι τόσο έντονες που νιώθεις ότι βλέπεις κινηματογραφική ταινία. Ο Έλισον συγγραφέας ουσιαστικά ενός βιβλίου (του συγκεκριμένου) ήταν από αυτούς τους συγγραφείς που λες και η μοίρα τους προορίζει να παραδώσουν ένα μεγάλο έργο στην ανθρωπότητα και ήταν ευχής έργον που εκδόθηκε επιτέλους στα ελληνικά.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

LOUIS ARMSTRONG – All of me

Τα πρώτα διηγήματα του μεγάλου Raymond Carver

2012-01-03T14:02:00.005+02:00

Στον λογοτεχνικό κόσμο του Raymond Carver, τίποτα δεν συμβαίνει στην επιφάνεια. Οι καταστάσεις που ζουν οι χαρακτήρες των μινιμαλιστικών ιστοριών του μπορούν να παρομοιασθούν με αυτές τις λίμνης που τα νερά της είναι πάντα ήρεμα αλλά από κάτω γίνεται ο κακός χαμός. Η τεχνική που ανέπτυξε και απογείωσε ο εξαιρετικός αυτός διηγηματογράφος, πρωτοφάνηκε το 1976 (κάνοντας ιδιαίτερη αίσθηση) στην πρώτη συλλογή διηγημάτων του, με τίτλο «ΛΟΙΠΟΝ, ΘΑ ΠΑΨΕΙΣ, ΣΕ ΠΑΡΑΚΑΛΩ;» («Will you please be quiet, please?»), (Εκδ. Μεταίχμιο, μετάφρ. Γ.Τζώρτζης, σελ.269), η οποία παρά την εμπορική της αποτυχία, ήταν υποψήφια για το National Book Award εκείνης της χρονιάς.

22 ιστορίες συνθέτουν αυτή τη συλλογή διηγημάτων. Διηγήματα μικρά, τα περισσότερα κάτω από 10 σελίδες (ένα από αυτά, «Ο πατέρας» είναι 3 σελίδες), έως κάποια μεγαλύτερα που είναι γύρω στις 20 σελίδες. Ιστορίες καθημερινές, φαινομενικά απλές, όπου τις περισσότερες φορές όλα υπαινίσσονται, τα συναισθήματα μένουν καλά κρυμμένα, καταπιεσμένα, η καταστροφή ή ο έρωτας είναι στο παρά ένα για να ξεσπάσουν. Ο Κάρβερ δίνει την αίσθηση ότι αφήνει τον αναγνώστη να συνεχίσει αυτός την ιστορία, να δώσει το δικό του τέλος, όπως εκείνος θέλει ή όπως φαντάζεται ότι θα μπορούσε να είναι.

Άνθρωποι που ζουν στις συνοικίες, μικροί πόλεμοι μέσα σε μικροαστικά σπίτι των προαστείων. Ποτό και ναρκωτικά, απρόσωπο σεξ και σχέσεις στα όρια. Ζευγάρια σε κρίση, άνδρες κατεστραμμένοι, γυναίκες απελπισμένες, αναζήτηση τρυφερότητας από αγνώστους (στο συγκλονιστικό «Είστε γιατρός;» όπου μια γυναίκα καλεί τυχαία έναν άγνωστο και τον παρακαλάει να πάει σπίτι της), παιδιά που κάνουν αταξίες προσπαθώντας να τραβήξουν την προσοχή των αδιάφορων γονιών τους, άνδρες που ζουν μαζί με τους γονείς τους λόγω ανεργίας, γείτονες να κατασκοπεύουν ο ένας τον άλλον, άνθρωποι που είναι έτοιμοι να κάνουν βίαιες πράξεις αλλά συγκρατιούνται (ο ένας να εγκαταλείψει τον σκύλο της οικογένειας που τον εκνευρίζει, ο άλλος να σκοτώσει δύο παιδιά που μπήκαν στο κτήμα του για να σκοτώσουν πάπιες), ζευγάρια που νιώθουν τη γη να τρέμει κάτω από τα πόδια τους όταν μυστικά αποκαλύπτονται ή όταν πρέπει να αντιμετωπίσουν το φάσμα της χρεωκοπίας.

Βαθύτατα υπαινικτικά τα διηγήματα του τεράστιου συγγραφέα, (ο οποίος ήταν αληθινός μάστορας στο understatement), με βάθος και ουσία χωρίς «περικοκλάδες» και λοιπές φλυαρίες θα διαβάζονται πάντα και παντού. Γραμμένες πριν από 35-40 χρόνια (αλλά και οι μεταγενέστερες των υπόλοιπων διηγηματικών του συλλογών που κυκλοφορούν), οι ιστορίες του Κάρβερ είναι ακόμα επίκαιρες και μοιάζουν σαν να γράφτηκαν χθες.
Οικονομική κρίση, δυσκολία στην επικοινωνία είναι σε πρώτο πλάνο. Υπάρχουν στη συλλογή διηγήματα διαμάντια («Χοντρός», «Είστε γιατρός;», «Δεν είπε κανείς τίποτα», «Ελάτε στη θέση μου», «Ποδήλατα, μύες, τσιγάρα», «Τι συμβαίνει;» (αυτό που προτιμώ από τη συλλογή), «Λοιπόν θα πάψεις σε παρακαλώ;»), υπάρχουν και κάποια που δεν είναι στο ίδιο επίπεδο αλλά σχεδόν όλα είναι εξαιρετικά. Γενικότερα τα διηγήματά του χαρακτηρίζονται από αυτό το ιδιαίτερο στυλ της λιτής και απέριττης γλώσσας του, που θυμίζει Χεμινγούεη στον ρεαλισμό και στο «δημοσιογραφικό ύφος» αλλά και Μπουκόφσκι στο γυμνό και αφτιασίδωτο τρόπο που περιγράφει τα δρώμενα. Η γραφή του Κάρβερ θα απογειωθεί στις δύο καλύτερες συλλογές του, «Γιατί πράγμα μιλάμε, όταν μιλάμε γι’αγάπη» και κυρίως με το μοναδικό «Καθεδρικός ναός» (η οποία επανεκτυπώθηκε πρόσφατα – την έχω διαβάσει στην παλαιότερη έξοχη έκδοση του Οδυσσέα).

Ο Raymond Carver, (τον οποίον θεωρώ έναν από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Αμερικανούς συγγραφείς και ίσως μέσα στους 5 καλύτερους διηγηματογράφους που έχω διαβάσει), έζησε μια σύντομη ζωή (1938-1988) γεμάτη δυσκολίες και οικονομικά προβλήματα. Αντιμετώπισε μεγάλα προβλήματα αλκοολισμού (ήταν και ο πατέρας τους αλκοολικός) και όταν τα καταπολέμησε και είχε αρχίσει να γνωρίζει αναγνωρισιμότητα και σχετική οικονομική άνεση, προσεβλήθη από καρκίνο του πνεύμονα και πέθανε σε ηλικία μόλις 50 ετών. Έγινε ευρύτερα γνωστός στο πλατύ κοινό από την εμπνευσμένη μεταφορά μερικών ιστοριών του στην έξοχη κινηματογραφική ταινία «Στιγμιότυπα»(1993) του Robert Altman.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

ARCADE FIRE – The Suburbs

John le Carré X2

2011-12-28T11:59:00.009+02:00

Είναι ν’απορείς με τον καταιγισμό εκδόσεων μυθιστορημάτων του John Le Carre, τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά. Μόνο τους τελευταίους μήνες βγήκαν 3 από τα παλαιότερα έργα του έτσι ώστε ο αναγνώστης του έργου του μεγάλου Βρετανού συγγραφέα να μπερδευτεί τελείως και να μη ξέρει τι να πρωτοδιαβάσει – θα μπορούσε βέβαια κάποιος να διαβάζει μόνο Le Carre (δεν θα του’πεφτε κι άσχημα), υπάρχει αρκετό υλικό για πολλούς μήνες…Το καλό βέβαια είναι ότι δεν υπάρχει (όσο κι αν ψάξει κανείς) μέτριο βιβλίο του συγγραφέα, ότι κι αν διαβάσεις δεν θα το μετανιώσεις, απλά είναι πολλές φορές θέμα διάθεσης και υπομονής να «ξεκλειδώσεις» το (γεμάτο ίντριγκες) μυθιστορηματικό του σύμπαν.

Σήμερα στο blog, παρουσιάζονται 2 μυθιστορήματα του Λε Καρρέ, τα οποία γράφτηκαν με απόσταση 25 χρόνων μεταξύ τους και εκδόθηκαν στη χώρα μας πριν από μερικούς μήνες (αν και το δεύτερο είναι επανέκδοση, αφού πρωτοκυκλοφόρησε το 1987),το παλαιότερο είναι η «ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΛΗΣΗ», του 1961 και το πιο πρόσφατο, το «ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ», που γράφτηκε το 1986. Είναι και τα δύο, εκπληκτικά βιβλία, έχουν το ίδιο ελεγειακό ύφος – χαρακτηριστικό άλλωστε του συγγραφέα, ασχολούνται και τα δύο με θέματα κατασκοπείας αλλά διαφέρουν ριζικά ως προς την θεματική τους. Θα αρχίσω με το δεύτερο, το οποίο είναι περισσότερο εντυπωσιακό και αποτελεί τομή στο έργο του Le Carre – είναι εξάλλου το βιβλίο με το οποίο γίνεται η στροφή στην θεματολογία του συγγραφέα, όπου αρχίζει και υποχωρεί η δράση και δίδεται μεγαλύτερο βάρος στο χτίσιμο των χαρακτήρων και στην ψυχολογική τους διάσταση.

Το «ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ» (A perfect spy), (Εκδ. BELL, μετάφρ. Κ.Μπαρμπής, σελ.638), είναι ίσως το καλύτερο μυθιστόρημα του Le Carre που έχω διαβάσει (και έχω διαβάσει αρκετά) – ο δε Philip Roth εν τη υπερβολή του ενθουσιασμού του, το χαρακτήρισε ως «το καλύτερο μεταπολεμικό Αγγλικό μυθιστόρημα». Το έπος των (σχεδόν) 700 πυκνογραμμένων σελίδων, με την ανεπανάληπτη ατμόσφαιρα, την διάχυτη μελαγχολία και την εκφραστική δεινότητα, είναι ένα βιβλίο το οποίο κερδίζει τις εντυπώσεις από την αρχή μαγεύοντας τον αναγνώστη.

Ο Μάγκνους Πιμ, γύρω στα 50, ψηλός και αριστοκρατικός, γοητευτικός και με το στυλ του βρετανού αριστοκράτη («το κορμί του είχε μια ελαφριά κλίση προς τα εμπρός, όπως προέβλεπε η παράδοση για τους εκπροσώπους της αγγλοσαξονικής άρχουσας τάξης»), φθάνει ένα φθινοπωρινό ξημέρωμα στην μικροαστική πανσιόν της γηραιάς κυρίας Ντάμπερ, σε μια παραθαλάσια πόλη του Νότιου Ντέβον, από αυτές που οι γλάροι δεν σ’αφήνουν σε ησυχία με τις φωνές τους. Εκεί κρατάει ένα δωμάτιο σε μόνιμη βάση, έτσι κι αλλιώς άλλοι ένοικοι δεν υπάρχουν και η κυρία Ντάμπερ νομίζει ότι ενοικιάζει το δωμάτιό της σε κάποιον κο Καντέρμπερυ, τον οποίο θεωρεί ανώτερο κυβερνητικό υπάλληλο.

Ο Μάγκνους Πιμ όμως το έχει σκάσει απ’όλους, είναι ένας φυγάς. Υψηλόβαθμο στέλεχος της Βρετανικής Αντικατασκοπείας που υπηρετεί στη Βιέννη, έρχεται στην Αγγλία να κηδέψει τον πατέρα του που μόλις πέθανε. Όλοι πιστεύουν ότι μετά την κηδεία θα γυρίσει πίσω στην πλούσια κοσμική ζωή της Βιέννης και στα συνηθισμένα του καθήκοντα, αλλά εκείνος θα μπερδέψει τους πάντες και θα βρεθεί σε ένα χωριουδάκι που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί. Στην αρχή, ούτε η σύζυγός του Μαίρη, ούτε ο προϊστάμενός και μέντοράς του, ο Τζακ Μπράδερχουντ δεν συνειδητοποιούν (ή δεν θέλουν να πιστέψουν), τι έχει ακριβώς γίνει και γιατί ο Πιμ δεν μπήκε στην προγραμματισμένη πτήση της επιστροφής, αλλά σύντομα αντιλαμβάνονται ότι ο τύπος απλά «την έκανε» παίρνοντας μαζί του όχι μόνο το αρχείο της υπηρεσίας μαζί με διάφορα άλλα πολύτιμα έγγραφα, ενώ σύντομα διαπιστώνουν ότι κουβαλάει και το αρχείο που διατηρούσε ο πατέρας του. Οι Αμερικανοί τον υποψιάζονταν καιρό και τώρα πιέζουν τις καταστάσεις για να βρεθεί πάση θυσία ο «προδότης» ενώ μετά από λίγες μέρες άπαντες διαπιστώνουν ότι τον ψάχνουν και οι Τσέχοι, προς τους οποίους υπάρχουν στοιχεία ότι ο Πιμ έδινε πληροφορίες. Τι κάνει όμως ο Πιμ στο δωμάτιο της πανσιόν;

Ο Πιμ γράφει την εξομολόγηση του, την ιστορία της ζωής του με μορφή επιστολών στον γιό του, τον Τομ. Προσπαθεί να προλάβει να τα πει όλα προτού τον ανακαλύψουν. Είναι σίγουρος ότι ο δαιμόνιος Τζακ, αυτός που τον προσέλαβε πολλά χρόνια πριν θα τον βρει τελικά – και βιάζεται να γράψει όσα μπορεί περισσότερα. Μένει ξάγρυπνος γράφοντας, περπατώντας πάνω-κάτω στο δωμάτιο και «ξεγυμνώνει τη ζωή του». Πως πέρασε τα παιδικά του χρόνια, ζώντας με τον πατέρα του, που ήταν ένας grande απατεώνας, ο οποίος είχε έναν ολόκληρο στρατό υποτακτικών να πηγαίνουν από πόλη σε πόλη κάνοντας κάθε είδους ρεμούλα, από την μικρότερη έως την μεγαλύτερη – άλλοτε πάμπλουτος και άλλοτε στον δρόμο. Ο πατέρας του είχε όλα τα έγγραφα γύρω από τη ζωή του σε ένα τεράστιο μεταλλικό αρχείο – ο Πιμ μετά την κηδεία φροντίζει να το πάρει κι’αυτό. Θέλει να μάθει τα πάντα, τα μυστικά και τα ψέμματα της ζωής του. Η μητέρα του έγκλειστη σε ψυχιατρικό ίδρυμα, χαμένη από χρόνια και ο μικρός Πιμ να μπαινοβγαίνει σε ακριβά σχολεία πληρωμένα με επιταγές που πολλές φορές δεν έχουν αντίκρυσμα, σπουδάζοντας στην Οξφόρδη άλλοτε ζώντας πριγκιπικά και άλλοτε δουλεύοντας για να τα βγάλει πέρα. Τα χρόνια στην Βέρνη μετά τον πόλεμο, όταν δουλεύει και σπουδάζει γνωρίζοντας έναν ιδιόρρυθμο Τσεχογερμανό, τον χωλό Άξελ, ο οποίος θα του αλλάξει τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο ενώ την ίδια εποχή γνωρίζει στην ίδια πόλη τον Μπράδερχουντ και αρχίζει να αναλαμβάνει μερικές παρακολουθήσεις οι οποίες θα αποτελέσουν το εισιτήριο του για τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας του.

Από τη μια ο Άξελ, κι από την άλλη ο Μπράδερχουντ. Δύο άνθρωποι, όψεις του ίδιου νομίσματος που υποκαθιστούν τον πατέρα, την οικογένεια για τον Πιμ. Τους αγαπάει και τους δύο και δουλεύει και για τους δύο. Με τον Άξελ θέλουν ν’αλλάξουν τον κόσμο και με τον Μπράδερχουντ μοιράζονται την ίδια γυναίκα, τα ίδια γούστα και βέβαια την αγάπη για την πατρίδα. Και από την άλλη, ο πατέρας, η σκιά του να πέφτει καταλυτικά και να μη τον αφήνει ν’ανασάνει. Ο «σερ Μάγκνους» (όπως τον αποκαλούν οι φίλοι του πατέρα του), ζει μια ζωή δανεική, από την αρχή παλεύει με τους δαίμονές του, μια ζωή υποκρινόμενος και παραστάνοντας κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι – αλλά μήπως ξέρει κι’αυτός ποιος είναι; «Επιτέλους είμαι ελεύθερος» κραυγάζει όταν μαθαίνει ότι πέθανε ο παμπόνηρος Ρικ. Ο Ρικ που ήταν ο «αγαπημένος των γυναικών», ο καταφερτζής που λίγο να καθόσουν μαζί του θα σε πούλαγε και θα σε αγόραζε εν ριπή οφθαλμού, ο Ρικ που κατάφερνε να ξεγλιστράει απ’όλους και που τρέλλανε ακόμα και το Αμερικάνικο φορολογικό σύστημα.

«Ο Ρικ θα΄πρεπε να είχε πεθάνει όταν τον σκότωσα. Ο Πιμ είπε τη φράση φωναχτά, προκαλώντας τον εαυτό του να την ακούσει. «Θα΄πρεπε να’χεις πεθάνει όταν σε σκότωσα». Γύρισε στο γραφείο του και ξανάπιασε το στυλό του. Κάθε γραμμή που γράφω είναι μια γραμμή που περνάει και χάνεται πίσω μου. Μια φορά το κάνεις και μετά πεθαίνεις. Έγραφε γοργά. Κι όπως έγραφε, άρχισε να ξαναχαμογελάει. Η αγάπη είναι το μόνο που μπορείς ακόμα να προδώσεις, σκέφτηκε. Κι η προδοσία μπορεί να πάρει σάρκα και οστά μόνο αν αγαπάς.»
Με παλινδρομική αφήγηση, αφού οι αναμνήσεις του Πιμ εναλάσσονται στα γεγονότα που συμβαίνουν εκείνη τη στιγμή στις διάφορες υπηρεσίες που είναι στο κατόπι του, το μυθιστόρημα διατρέχει μια περίοδο 40 χρόνων, με πυκνή και γοητευτική αφήγηση σε μια περιπέτεια κοσμοπολίτικη αλλά και ιδιαίτερα μελαγχολική αφού σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Ο Μπράδερχουντ και ο Άξελ, ο ίδιος ο Πιμ είναι ξεπερασμένοι πλέον από την τεχνολογία και οι Αμερικανοί έχουν αναλάβει τα πάντα, ανίκανοι όμως να καταλάβουν τις παραμέτρους και την ψυχοσύνθεση κάποιων ανθρώπων που ακολουθούν έναν διαφορετικό ηθικό κώδικα από αυτούς.

Αριστουργηματικό μυθιστόρημα μαθητείας, έπος ζωής, αυτοβιογραφικό μέχρι εκεί που δεν παίρνει άλλο – όταν τον ρωτάνε για τη ζωή του, ο Λε Καρρέ τους παραπέμπει σ’αυτό το βιβλίο του, είναι γνωστό ότι ο πατέρας του ήταν απατεώνας ολκής και την μητέρα του την είχε πρωτογνωρίσει όταν σπούδαζε στο πανεπιστήμιο, ενώ πέρασε ένα διάστημα στην Βέρνη και το αντικείμενο του όταν δούλευε στην Αντικατασκοπεία ήταν η Τσεχοσλοβακία – το «ΕΝΑΣ ΤΕΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ», είναι ένα «σχεδόν τέλειο» βιβλίο, το οποίο σε σαγηνεύει τόσο ώστε κάνεις τα πάντα να μη τελειώσει ποτέ.

«Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΛΗΣΗ» («Call for the dead»), (Εκδ. Καστανιώτη, μετάφρ. Ιλ.Διονυσοπούλου, σελ.167), είναι το πρώτο μυθιστόρημα της σειράς των βιβλίων του Λε Καρρέ, με ήρωα τον Σμάϊλι, αυτόν τον εμβληματικό λογοτεχνικό ήρωα. Γραμμένο το 1961, περισσότερο με τη μορφή νουβέλας, το βιβλίο είναι ένα απολαυστικό αστυνομικό, με πολύ σασπένς και ξεκάθαρη δράση (κάτι που το διαφοροποιεί από τα βιβλία της σειράς του Σμάϊλι, τα οποία είναι όλα έξοχα αλλά –όπως έχω ξαναγράψει - ιδιαιτέρως μπερδεμένα και λαβυρινθώδη).

Ο Σμάϊλι, υψηλόβαθμο στέλεχος των Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών αναλαμβάνει να ανακρίνει τον Σάμιουελ Φίναν, έναν υπάλληλο του Υπουργείου Εξωτερικών, μετά από μια ανώνυμη επιστολή-καταγγελία ότι ο δεύτερος είχε διατελέσει μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος κατά τη διάρκεια των σπουδών του. Ο Σμάϊλι (θεωρώντας εξ’αρχής το θέμα άνευ ιδιαίτερης σημασίας), συζητάει με τον Φίναν και κλείνει τον φάκελο, ενώ καθησυχάζει τον τελευταίο. Το επόμενο βράδυ όμως ο Φίναν βρίσκεται νεκρός, με ένα σημείωμα στη γραφομηχανή να λέει, ότι αυτοκτονεί διότι θεωρεί την καριέρα του τελειωμένη. Ο Σμάϊλι συνομιλεί με την ανατολικογερμανίδα σύζυγο του θανόντος, την οποία βρίσκει ιδιαιτέρως αινιγματική. Καθώς είναι ακόμα στο σπίτι, το τηλέφωνο χτυπάει και είναι η υπηρεσία αφύπνισης, να εκτελέσει την παραγγελία που άφησε το προηγούμενο βράδυ ο Φίναν για αφύπνιση εκείνο το πρωινό, κάτι πολύ παράξενο για κάποιον που σκόπευε να αυτοκτονήσει το προηγούμενο βράδυ. Γυρίζοντας δε στο γραφείο του, ο Σμάϊλι παραλαμβάνει ένα σημείωμα από τον Φίναν (σταλμένο το ίδιο βράδυ που «αυτοκτόνησε»), με μία πρόσκληση σε γεύμα και συζήτηση.

Όλα συνηγορούν ότι πρόκειται περί δολοφονίας και ο Σμάϊλι δεν έχει παρά να ακολουθήσει τα ίχνη. Αυτό τον οδηγεί σε μια ξέφρενη καταδίωξη κατασκόπων, όπου εμπλέκονται οι μυστικές υπηρεσίες της Ανατολικής Γερμανίας και της Βρετανίας. Σύντομα η καταδίωξη παίρνει προσωπικό χαρακτήρα αφού αντίπαλος του Σμάϊλι είναι ένας γερμανός που είχε απορριφθεί από τον ίδιο αλλά μετέπειτα στρατολογηθεί πριν τον Β Παγκόσμιο πόλεμο από τις Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες και διακρίθηκε κατά την διάρκεια των βομβαρδισμών για τις ριψοκίνδυνες αποστολές που αναλάμβανε. Τώρα αυτός ο άνθρωπος είναι αντίπαλός του, και οι δύο γνωρίζονται καλά, η μάχη των δύο κοσμοθεωριών (του «Φαουστικού» Ντίτερ, του ανθρώπου της δράσης και της με κάθε τρόπο επίτευξης του στόχου και του ήρεμου και συντηρητικού, υπέρμαχου της «Λογικής» Σμάϊλι), θα είναι αδυσώπητη.

Εξαιρετικό μυθιστόρημα, που μπορεί να μη φτάνει σε αξία στο ύψος της τριλογίας του Σμάϊλι (για το πρώτο βιβλίο της οποίας έχω γράψει στο παρελθόν), αλλά το απολαμβάνεις στο έπακρο. Όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το ύφος του Λε Καρέ είναι εδώ, ίντριγκα, ατμόσφαιρα, ρεαλιστικοί χαρακτήρες, ήρωες που ισορροπούν μεταξύ καλού και κακού, χιούμορ, πυκνογραμμένη αφήγηση, διάλογοι που «τσακίζουν». Εγγυημένη απόλαυση από έναν μοναδικό στυλίστα.

«Ποιος ξέρει όμως; Πως το είχε πει ο Έσε; «Παράξενη η περιπλάνηση στην καταχνιά, καθένας μόνος. Κανένα δέντρο δε γνωρίζει το διπλανό του. Καθένα μόνο». Τίποτα δεν γνωρίζουμε ο ένας για τον άλλο, τίποτα, συλλογίσθηκε ο Σμάιλι. Όσο κοντά κι αν ζούμε, όποια ώρα της μέρας ή της νύχτας κι αν ακούμε τις βαθύτερες σκέψεις ο ένας του άλλου, δε γνωρίζουμε τίποτα. Πως μπορώ να κρίνω την Έλσα Φίναν; Καταλαβαίνω, νομίζω, τον πόνο της και τα φοβισμένα ψέμματά της, αλλά τι γνωρίζω για κείνη; Τίποτα.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

JOHN BARRY– The Persuaders’ theme
________________________________________________________________________

Εύχομαι σε όλους, ένα ευτυχισμένο 2012. Ξέρω ότι για τους περισσότερους τα πράγματα έχουν αλλάξει, δυσκολέψει και «the winter is coming» (όπως λένε στο «Game of Thrones») αλλά η πεποίθησή μου είναι ότι το διάβασμα (η ανάγνωση) είναι (εκτός των άλλων και) μια εξαιρετική «θεραπεία» και ο καλύτερος οδηγός για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας καλύτερα. Το «ταξίδι» παρά τις αντιξοότητες θα συνεχιστεί και την καινούργια χρονιά με πολλά ωραία βιβλία. Να’στε όλοι καλά.

Το αυτοβιογραφικό "κύκνειο άσμα" ενός μεγάλου συγγραφέα

2011-12-17T11:45:00.010+02:00

Ο πρόωρα χαμένος Πολωνός συγγραφέας Μάρεκ Χουάσκο (1934-1969) ήταν ένας κλασσικός εκπρόσωπος του είδους που αποκαλείται «καταραμένη λογοτεχνία», δημιουργώντας έργα «βλάσφημα» και «περιθωριακά» και ζώντας μια ζωή αυθεντικού μπήτνικ. Ο (και Τζέημς Ντην αποκαλούμενος λόγω της ομοιότητας του με τον διάσημο ηθοποιό) Χουάσκο, στα χρόνια της δεκαετίας του 50 θεωρείτο το «χρυσό παιδί» της Πολωνικής λογοτεχνίας, αντισυμβατικός και αναρχικός στην έκφραση, χτυπούσε το καθεστώς από μέσα και για να αντέξει τον πόλεμο που δεχόταν το’ριξε στο ποτό ενώ σύντομα αντιμετώπισε προβλήματα κατάθλιψης. Το 1958 κατέφυγε στο Παρίσι, το οποίο δεν τον σήκωσε και πήγε στο Δυτικό Βερολίνο όπου ζήτησε πολιτικό άσυλο αλλά λίγο αργότερα το μετάνιωσε και ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα του. Την Πολωνία δεν μπορούσε να την βγάλει από τη ζωή του αλλά δεν μπορούσε και να ζήσει σ’αυτήν. Παντρεύτηκε στη Γερμανία, πήγε λίγο στο Ισραήλ, μπαινόβγαινε σε ψυχιατρικές κλινικές, ώσπου με τη βοήθεια του Ρομάν Πολάνσκι πήγε στο Λος Άντζελες για να εργαστεί ως σεναριογράφος. Απέτυχε να προσαρμοστεί κι εκεί, τριγυρίζοντας και πίνοντας, το μόνο που κατάφερε ήταν να πάρει μια άδεια πιλότου. Μετά από ένα ατύχημα λόγω του μεθυσιού με έναν Πολωνό εμιγκρέ μουσικό που κατέληξε στον θάνατο του δεύτερου, ο Χουάσκο γύρισε στη Γερμανία το 1969, όπου άφησε την τελευταία του πνοή στο Βισμπάντεν από άγνωστους λόγους, μάλλον ένα κοκτέηλ ποτού και ναρκωτικών ουσιών ήταν ο λόγος, εκτός κι αν αυτοκτόνησε.

Τα είδωλά του ήταν ο Χάμφρεϋ Μπόγκαρτ και ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Η ζωή του θα μπορούσε να αποτελέσει το θέμα ενός σπαρακτικού μυθιστορήματος. Μετά το θάνατό του όμως κυκλοφόρησε μια εξαιρετική νουβέλα, καθαρά αυτοβιογραφική, που πρόσφατα εκδόθηκε στην Ελλάδα με τίτλο «ΕΚΕΙΝΟΙ ΠΟΥ ΠΥΡΠΟΛΗΣΑΝ ΤΟ ΡΥΖΙ» (Palcie ryż każdego dnia), «Εκδ. Μελάνι, μετάφρ. Δ.Χουλιαράκης, σελ.245), όπου παίρνουμε μια γερή γεύση της ζωής και του μεγάλου ταλέντου αυτού του ιδιόμορφου συγγραφέα κι ανθρώπου.

«Βλέπεις αυτόν τον σκύλο, Έλεν;» «Ναι» «Ξέρεις ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σ’εμένα και σ’εκείνον;» ρώτησε. Εκείνη δεν απάντησε κι έτσι της είπε: «Μόνο ότι εγώ έχω χρέη ενώ αυτός όχι, αν και σε τούτη τη χώρα αυτό μπορεί ν’αλλάξει από τη μια στιγμή στην άλλη. Αν όμως σήμερα υπάρχει ακόμη μια διαφορά ανάμεσα σ’εμένα και σ’εκείνον το σκύλο, είναι πως εγώ πρέπει να πληρώσω τα χρέη που έχω σε κάτι μπινέδες.»

Το ακροτελεύτιο μυθιστόρημα του Χουάσκο (και πρώτο που εκδίδεται στη χώρα μας), η Αμερική και ο (πολυδιαφημισμένος) τρόπος ζωής της περιγράφεται με ζοφερά χρώματα.Βρισκόμαστε στη δεκαετία του ’60 και ο ήρωας βρίσκεται στην Δυτική Ακτή, στην Καλιφόρνια, κάπου κοντά στο Λος Άντζελες και κινείται πέριξ μιας αερολέσχης. Έχει οικειοποιηθεί ένα όνομα που υποδηλώνει μετανάστη, Τζέικομπ Άντερσον, μιλάει με βαριά ανατολικοευρωπαϊκή προφορά, είναι «βαρύς και μόνος» - πράγμα που φροντίζει να το δείχνει. Ψάχνει για το μεροκάμματο, χωρίς όμως να κάνει εκπτώσεις στη συμπεριφορά του με αποτέλεσμα να τον διώχνουν από παντού. Τα μόνα πράγματα που γουστάρει πραγματικά είναι να πετάει με το αεροπλάνο – και εκεί σπαταλάει ότι βγάζει, νοικιάζοντας ένα μικρό αεροσκάφος με την ώρα - , και η Έστερ, μια αινιγματική γυναίκα με την οποία τον ενώνει ένα κοινό παρελθόν και μια (παρελθούσα αλλά ακόμα ζωντανή) ερωτική σχέση. Η Έστερ όμως είναι δεσμευμένη με έναν πλούσιο Αμερικανό, τον οποίο έχει βάλει να μάθει να πετάει, ξανθό και πανέμορφο, με μια υπέροχη έπαυλη στην ακτή.

Αυτό το ιδιότυπο τρίγωνο, οι δύο άνδρες, ο ένας το αντίθετο του άλλου, που τους ενώνουν τα πράγματα που τους χωρίζουν και η Έστερ, μονίμως παρούσα ακόμα κι όταν είναι απούσα, αισθησιακή και προκλητική. Υπάρχει και η Έλεν, μια σχιζοφρενής γυναίκα, αλκοολική που έχει μονίμως δίπλα της μια ξεφτισμένη κούκλα στη θέση του νεκρού πλέον παιδιού της, για την φύλαξη της οποίας, ο Άντερσον λαμβάνει ένα μηνιαίο τσεκ από τους συγγενείς της.

Ο Άντερσον κινείται σε μια no mans’ land, μια «έρημη χώρα», όπου τα δέντρα έχουν διαφορετικό χρώμα και η θάλασσα δεν μυρίζει. Όπου αν δεν έχεις αυτοκίνητο δεν πας πουθενά και οι άνθρωποι μόνο στο ποτό μπορούν να βρουν ανακούφιση. Όπου πίσω από τη βιτρίνα της πολυτέλειας και της εκζήτησης υπάρχουν τα μεροκάματα της ξεφτίλας και οι εργατικές σχέσεις ενός σύγχρονου δουλεμπορίου. Αυτοί που «πυρπολούν το ρύζι» στο Βιετνάμ δεν ενδιαφέρονται για τους ανθρώπους παρά μόνο για το χρήμα και ο Άντερσον αρνείται να τους κοιτάξει, ξαπλώνει και κοιτάει μόνο τον ήλιο.

«Και γιατί πιστεύεις ότι η χώρα αυτή είναι καλή, Έλεν» είπε• τώρα μίλαγε σιγανά, ήσυχα, σαν να διηγιόταν σε ένα παιδί κάποιο παραμύθι. «Όλοι το περιμένουν αυτό για κάποιο λόγο που ούτε και οι ίδιοι ξέρουν. Είναι μια χώρα όπως κάθε άλλη. Και οι άνθρωποι είναι όπως όλοι οι άλλοι, έχουν τα ίδια σώματα με τους άλλους, και το ξέρουν. Γι’αυτό τους κάψανε το ρύζι, Έλεν. Ακριβώς γιατί και οι άλλοι, που μπορούσαν να πάρουν το ρύζι, έχουν τα ίδια στομάχια, τις ίδιες καρδιές, τα ίδια νεφρά και θα ψοφήσουν της πείνας αν δεν βρουν ρύζι. Αλλά υπάρχουν κι αυτές οι μανάδες κι αυτά τα παιδιά που επίσης θα ψοφήσουν και που ψοφάνε κάθε μέρα γιατί τους καίνε το ρύζι. Και ξέρεις πόσο κάνει αυτό το ρύζι, Έλεν; Μπορεί πέντε, μπορεί δέκα δολλάρια. Και ξέρεις πόσα γαλόνια βενζίνη, έχουν ρίξει για να το κάψουν; Το χωριό αυτό θα μπορούσε να ζήσει μισό χρόνο από τη βενζίνη που χρησιμοποίησαν ώστε να μη μείνει ούτε ένα σπυρί ρύζι. Και τώρα Έλεν έλα στα συγκαλά σου και πες μου: Τι θα έκανε αυτήν τη χώρα να ενδιαφερθεί για μια άρρωστη, φτωχιά γυναίκα, που το παιδί της το σκότωσαν είκοσι χρόνια πριν; Τίποτα, Έλεν. Απλώς αστειευόσουν. Κι αυτό το ξέρουμε και οι δυό μας.»

Βαθιά συμβολικό, με έναν δυναμισμό στην αφήγηση που εκπλήσσει, με έξοχο στυλ, κατάμαυρο και απελπισμένο αλλά με πολλή ανθρωπιά, το έξοχο μυθιστόρημα του Χουάσκο. Βυθίζεσαι στον κόσμο του, της απογοήτευσης και της ήττας ενός ανθρώπου στιβαρού και ακέραιου, αμετακίνητου και μπρουτάλ αλλά που υπερασπίζεται τη φιλοσοφία του μέχρι θανάτου. Ο κεντρικός χαρακτήρας, ο ψευδεπίγραφος Άντερσον συγκινεί και προβληματίζει, αντιφατικός και σαγηνευτικός, όπως κάθε «καταραμένος» ήρωας της λογοτεχνίας, ξέρει ότι δεν θα βρει πουθενά την ηρεμία του και θα παλεύει με τους δαίμονές του στο διηνεκές, άπατρις και ερημοσπίτης, ένας «μοναχικός και μόνος κάουμποϊ» που πορεύεται σ’αυτή τη ζωή παρέα με τους εφιάλτες του.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

TINDERSTICKS - Dying slowly

Σ'ουρανό και γη

2011-12-13T14:57:00.006+02:00

Με έντονα στοιχεία νουάρ και αρκετά από την pulp fiction, το άκρως σινεφίλ μυθιστόρημα του Γάλλου René Belletto (γεν.1945), με τίτλο «Σ’ΟΥΡΑΝΟ ΚΑΙ ΓΗ» (Sur la terre comme au ciel,πρώτη έκδοση 1982), (Εκδ. Πόλις, μετάφρ. Φ.Μίντλεττον, σελ.366), δεν φέρνει κάτι καινούργιο στον χώρο του αστυνομικού μυθιστορήματος, ούτε εντυπωσιάζει με την μάλλον προβλέψιμη πλοκή του αλλά προσφέρει ευχάριστη και ανέφελη ανάγνωση. Το βιβλίο στηρίζεται περισσότερο στην γοητεία που αποπνέει η «jazzy» ατμόσφαιρα και οι ασπρόμαυρες νουάρ (και όχι μόνο) ταινίες που είναι διάσπαρτες στο βιβλίο.

Νεαρός, καθηγητής μουσικής, ο Νταβίντ Ωρφέ άστατος και επιπόλαιος χαρακτήρας ζει στην Λυόν μια (μπακούρικη) ζωή στα οικονομικά όρια, ουσιαστικά μόνο και μόνο για να καταφέρνει να βλέπει τις αγαπημένες του ταινίες – τις περισσότερες από τις οποίες έχει δει αρκετές φορές – και για να παίζει στην κιθάρα του τις μουσικές που γουστάρει. Ένας ιδιόρρυθμος φίλος του από ευκατάστατη οικογένεια, τον συστήνει στην οικογένεια του Γκράχαμ Τόμπστεϊ, ενός δυναμικού και πλούσιου βιομήχανου για να διδάξει κιθάρα στην Βίβιαν την δεκαπεντάχρονη, εκπάγλου καλλονής κόρη του. Από την πρώτη στιγμή όμως η μητέρα της, η Τζούλια Τόμπστεϊ, που δεν υστερεί σε εμφάνιση από την κόρη της, φλερτάρει αγρίως τον ευρισκόμενο σε σεξουαλική (εκτός από οικονομική) ένδεια νεαρό.

Απέναντι από το πολυτελές σπίτι των Τόμπστεϊ, έχει μόλις μετακομίσει μια μονήρης και γοητευτική γυναίκα, η Εντουίζ Λεντιέ που το μισό πρόσωπό της είναι παραμορφωμένο. Η Εντουίζ που γνωρίζεται αμέσως με τον Νταβίντ (ο οποίος «πέφτει» πάνω στη μετακόμισή της) είναι κι αυτή φανατική σινεφίλ και διασταυρώνεται συνεχώς πάνω στον νεαρό μουσικό στις σκοτεινές αίθουσες. Γρήγορα αρχίζουν να κάνουν παρέα, να βλέπουν και να συζητούν για τις αγαπημένες τους ταινίες. Όμως από το πρώτο βράδυ, της γνωριμίας του με τους Τόμπστεϊ, ο Νταβίντ έχει συνάψει ερωτικές σχέσεις με την φλογερή Τζούλια η οποία του εκμυστηρεύεται τα προβλήματα που έχει στη σχέση της με τον σύζυγό της, και τον έρωτά της για έναν τύπο στην Τυνησία.

Ένα βράδυ, ο Νταβίντ δέχεται επίθεση έξω από το σπίτι του. Σώζεται από την παρέμβαση ενός μυστηριώδους (και γοητευτικού) τύπου, του Ντανιέλ Φορέστ, τον οποίον έχει ξαναδεί στο πάρκο απέναντι από το σπίτι των Τόμπστεϊ και ο οποίος καθώς πίνουν ένα ποτό μαζί του εξομολογείται ότι εργάζεται ως «εκτελεστής» και έχει αναλάβει να υλοποιήσει ένα «συμβόλαιο» στη Λυόν και αυτή τη στιγμή περιμένει οδηγίες. Το πράγμα περιπλέκεται ακόμα περισσότερο όταν μια βιντεοκασέτα φτάνει σπίτι του Νταβίντ και της Τζούλιας με περιεχόμενο (τι άλλο;) τις ερωτικές περιπτύξεις των δύο παράνομων εραστών.

Γρήγορη δράση, έντονη κινηματογραφοφιλία, πολλή μουσική, βόλτες στην παλιά πόλη της Λυόν, συνεχείς διάλογοι, συνθέτουν ένα page-turner μυθιστόρημα με το οποίο γελάς και αγωνιάς συμπάσχοντας με τους ολοζώντανους χαρακτήρες. Νιώθεις ότι οι καταστάσεις σου είναι οικείες από ασπρόμαυρες ταινίες. Μοιραίες γυναίκες, μυστηριώδεις, πανέμορφες, γητεύτρες, η χυμώδης Τζούλια, η (βγαλμένη κατευθείαν από ταινία με το μαλλί να καλύπτει το μισό πρόσωπο) αινιγματική Εντουίζ, η (σαν άγγελος) πανέξυπνη και ανεξάρτητη Βίβιαν. Αδύναμοι άνδρες, ο Νταβίντ πανέξυπνος και επιπόλαιος, ο μυστηριώδης «εκτελεστής» (ως άλλος Αλαίν Ντελόν) Ντανιέλ, που έχει έρθει στην Λυόν για να εκτελέσει το τελευταίο του συμβόλαιο, ο αυστηρός και αλύγιστος Γκράχαμ Τόμπστεϊ με τα πολλά μυστικά στο ντουλάπι του.

Το μυθιστόρημα του ιδιοφυούς Μπελετό, που βραβεύτηκε με το «Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας» στη χώρα του, γραμμένο για να γυριστεί κινηματογραφική ταινία – όπως κι έγινε άλλωστε με εμπορική και κριτική επιτυχία – δεν είναι μεγάλων λογοτεχνικών απαιτήσεων αλλά είναι έντιμο μέσα στην απλότητά του, έχει χιούμορ και έξυπνους διαλόγους, δράση που κλιμακώνεται χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις, με στέρεους χαρακτήρες που όλοι τους είναι αθώοι και ένοχοι ταυτόχρονα - όπως στα περισσότερα επιτυχημένα αστυνομικά -, κινηματογραφική γραφή χωρίς βέβαια να ανανεώνει το είδος, ούτε να προσφέρεται για μεγάλη εμβάθυνση. Όμως τελικά περνάς καλά, σαν να κλείστηκες σε μια σκοτεινή αίθουσα και να άφησες τον εαυτό σου να χαλαρώσει και να απολαύσει μια ωραία ιστορία.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

MILES DAVIS – Ascenseur pour l'échafaud (Générique)

Ο γύρος του θανάτου

2011-12-09T18:29:00.005+02:00

Η ιστορία του «Δράκου του Σέϊχ-Σου» είναι απλώς η αφορμή για τον εξαιρετικό ερευνητή, φιλόλογο, στιχουργό και άλλα πολλά, Θωμά Κοροβίνη για την δημιουργία του πολύ καλού αναγνώσματος, «Ο ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ», (Εκδ. Άγρα, σελ.209). Το βιβλίο που ανήκει στην κατηγορία των «non-fiction novels» (δηλαδή μυθιστορήματα χωρίς μύθο) δεν εξιστορεί επί μακρόν τα δραματικά γεγονότα της σύλληψης του Αριστείδη Παγκρατίδη, ούτε τόσο την στημένη (τελείως) δίκη, ούτε τις κατασκευασμένες κατηγορίες προς τον «τέλειο ένοχο». Αυτό που περισσότερο ενδιαφέρει τον συγγραφέα είναι ο κοινωνικός περίγυρος, η μεταπολεμική Θεσσαλονίκη των λαϊκών συνοικιών, το πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο που αναπτύχθηκε, η ατμόσφαιρα του κλίματος μιας εποχής.

Τα γεγονότα είναι γνωστά και έχουν καταγραφεί σε πολλά βιβλία που έχουν ασχοληθεί με το θέμα του «Δράκου», κυρίως δε έχουν καταγραφεί στο συλλογικό υποσυνείδητο όσων έζησαν, είτε ως μικρά παιδιά, είτε ως μεγάλοι στην δεκαετία του 60. Τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορήθηκε, καταδικάστηκε και τελικά εκτελέστηκε ο Παγκρατίδης συνέβησαν από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο του 59. Πέντε άνθρωποι, το ζευγάρι Αθανασίου-Βλάχου στο Σέϊχ-Σου, το ζευγάρι Ραΐση-Παληογιάννη κοντά στο αεροδρόμιο της Μίκρας και η Πατρικίου μέσα στο Δημ.Νοσοκομείο. Δεν υπήρχε δράση του δολοφόνου (που τα στοιχεία καταδείκνυαν ότι ήταν το ίδιο άτομο) το επόμενο διάστημα, κατά το οποίο καλλιεργείτο μια ατμόσφαιρα τρόμου στην πόλη. Ο Παγκρατίδης συνελήφθη τον Δεκέμβριο του 63, επιχειρώντας να βιάσει μια ανήλικη στο ορφανοτροφείο «Μέγας Αλέξανδρος» και μετά από μερικές μέρες ανακρίσεων «ομολόγησε» για όλες τις ανεξιχνίαστες μέχρι τότε δολοφονίες. Προσήχθη σε δίκη, η οποία διεξήχθη δύο χρόνια μετά και παρά την πρόταση του εισαγγελέα για ισόβια κάθειρξη λόγω «αβεβαιότητας», το δικαστήριο τον καταδίκασε «τετράκις εις θάνατον» (Φεβ.1966) και δύο ακριβώς χρόνια μετά (Φεβ.1968) στις 7.06 το πρωί στο Γεντί Κουλέ, δίπλα στις φυλακές, «εκεί που σήμερα γίνονται συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις», ο Παγκρατίδης έπεσε νεκρός από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος. Τα τελευταία του λόγια ήταν «Μανούλα μου, είμαι αθώος.»

Τα στοιχεία για την δίκη και γύρω από την απολογία και την ανάκριση του Παγκρατίδη παρατίθενται στο πρώτο μέρος του βιβλίου. Στο κύριο (και μεγαλύτερο) κομμάτι του, ο Κοροβίνης δίνει μυθοπλαστικά τον λόγο σε 9 ανθρώπους που μιλάνε για την γνωριμία τους με τον Παγκρατίδη. Μέσα από τις περιγραφές αυτών των διαφορετικών ανθρώπων ξετυλίγεται η σπαρακτική ιστορία ενός ανθρώπου του περιθωρίου, ενός λούμπεν τύπου που «η μοίρα από νωρίς τον είχε σημαδέψει». Ορφανός από πολύ μικρός, ζούσε με την μάνα του και τα μεγαλύτερα αδέρφια του στην Κάτω Τούμπα της Θεσσαλονίκης. Μονίμως πεινασμένος, έψαχνε στα σκουπίδια για φαγητό και το παρατσούκλι του ήταν «Γουρούνα», από μικρός στη βιοπάλη και στο μεροκάματο, κάθεται να τον πηδάνε διάφοροι για ένα πιάτο φασολάδα. Από τους πάντες αποδιωγμένος και χωρίς μόνιμη δουλειά, μπλέκει σε μικροκλοπές, γνωρίζει τη νύχτα από την καλή κι απ’την ανάποδη. Η πιο σταθερή του δουλειά, λίγοι μήνες «γενικών καθηκόντων» στον «Γύρο του θανάτου» ένα δημοφιλέστατο θέαμα της εποχής στα λούνα-παρκ (άγνωστο στους νεώτερους), όπου σε ένα τεράστιο βαρέλι μπαίνανε δύο ή και παραπάνω μοτοσυκλετιστές όπου ανέπτυσσαν ιλιγγιώδη ταχύτητα γυρνώντας γύρω-γύρω προκαλώντας απίστευτο θόρυβο.

Κανείς δεν πίστεψε ότι ο Αρίστος Παγκρατίδης ήταν ο πραγματικός ένοχος των δολοφονιών που του αποδώθηκαν από τις αρχές και αυτή την άποψη περνάει από όλους τους αφηγητές ο συγγραφέας. Αυτό το δεδομένο, το οποίο δεν αμφισβητείται από κανέναν πλέον, λειτουργεί ως υποστηριχτικό γεγονός στο αφηγηματικό υπόβαθρο των αφηγήσεων, ενός παιδικού φίλου του Αρίστου, μιας γειτόνισας, ενός ανθρώπου της ψαραγοράς που έβλεπε τι τραβούσε ο έφηβος Αρίστος από τους μάγκες της πιάτσας, ενός γείτονα παρακρατικού, ενός αστού οικογενειάρχη που έπιασε την «ψυχοκόρη» του αγκαλιά με τον Αρίστο, ενός αστυφύλακα, ενός τραβεστί, του αφεντικού του στον «Γύρο του θανάτου» και τελικά μιας τραγουδίστριας των περιθωριακών μαγαζιών η οποία είχε ερωτική σχέση με τον Αρίστο. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί διαφορετικό ύφος στην κάθε αφήγηση ανάλογα με το κοινωνικό στάτους του αφηγητή – φέρνοντας στο νου χορικά αρχαίας τραγωδίας. Από την αρχαΐζουσα του αστού, στα καλιαρντά της τραβεστί, στην λαΐκή γλώσσα των προσφυγικών συνοικιών με τις πολλές τούρκικες λέξεις.

Το πολύ γοητευτικό στοιχείο του ιδιόμορφου «μυθιστορήματος» του Θ.Κοροβίνη είναι η πανοραμική εικόνα της εποχής. Στα μάτια μας προβάλλει η εικόνα μιας πόλης και μιας εποχής, όπου οι άνθρωποι προσπαθούσαν να επιβιώσουν με κάθε τρόπο και η εξουσία τους εκμεταλευόταν χυδαία. Χαφιεδισμοί, αστυνομοκρατία, παρακράτος, λούμπεν καταστάσεις, φτώχεια και μιζέρια προβάλλουν ολοκάθαρα μέσα από την πένα του Κοροβίνη. Η δύναμη του αστυνομικού κράτους που κατασκευάζει ενόχους, που κρατάει τον απλό πολίτη εγκλωβισμένο στην ανέχεια και στον φόβο. Η περιγραφή του κοινωνικού πλαισίου είναι αυτό που εντυπωσιάζει στην γραφή του Κοροβίνη και αυτό που προσδίδει την μεγαλύτερη αξία στο βιβλίο αυτό.

Μοιάζει με ταινία του ιταλικού νεορεαλισμού, οι δε χαρακτήρες έχουν κάτι από την δωρικότητα των προσώπων που χρησιμοποιούσε ο Παζολίνι στις ταινίες του.Μπορεί κάποιες στιγμές η μεγάλη και συχνή χρήση των τούρκικων λέξεων να κουράζει, ενώ η ανάγνωση του κεφαλαίου με την αφήγηση της Λόλας (του τραβεστί) στα καλιαρντά να μην είναι εύκολη αλλά η δύναμη των σκηνών είναι τέτοια που μόνο σε κινηματογραφική ταινία έχω ξανασυναντήσει. Ελεγειακό και ποιητικό μέσα στην αγριάδα του, το βιβλίο του Κοροβίνη ψύχραιμο και καθόλου καταγγελτικό, αποφεύγοντας μελοδραματισμούς και «ευκολίες», είναι ένας θρήνος για μια πόλη και για μια εποχή (ελάχιστα αθώα,αρκετά πιο αφελής και σε πολλά αποκρουστική) που φαντάζει τόσο μακρινή πίσω στον χρόνο.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Δ.Σαββόπουλος & Α.Πρωτοψάλτη – Γεννήθηκα στη Σαλονίκη

Εννέα νύχτες

2011-12-06T15:44:00.004+02:00

Η εξαιρετική νουβέλα του Βραζιλιάνου συγγραφέα και δημοσιογράφου Bernardo Carvalho (γεν.1960) με τίτλο «ΕΝΝΕΑ ΝΥΧΤΕΣ» (Nove noites), (Εκδ.Καστανιώτη, μετάφρ. Α.Ψύλλια, σελ.177), έκτο και βραβευμένο βιβλίο του συγγραφέα, κινείται στα όρια, μεταξύ ντοκουμέντου και μυθοπλασίας, ξεφεύγοντας από ψευτορομαντισμούς περί «ευγενών αγρίων» και άλλων τινών, επισημαίνοντας δε στον αναγνώστη ότι το «πολιτιστικό σοκ» δεν είναι απαραίτητα εποικοδομητικό για όλους.

Ο ανώνυμος αφηγητής της νουβέλας για ακαθόριστους λόγους (κάπου αναφέρει ότι πρόθεση του είναι να γράψει ένα μυθιστόρημα) ερευνά τον θάνατο και πιο συγκεκριμένα, την αυτοκτονία ενός Αμερικανού ανθρωπολόγου, του Μπιούλ Κουέιν που συνέβη το 1939 (62 χρόνια πριν την χρονιά που εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα) στον Αμαζόνιο. Ο αφηγητής «πέφτει» πάνω στην ιστορία κατά τύχη. Κανείς από το σινάφι του δεν αναφέρεται πλέον σ’αυτήν, ο τύπος είναι ξεχασμένος απ’όλους. Εκείνο που τραβάει περισσότερο το ενδιαφέρον του αφηγητή/ερευνητή είναι οι συνθήκες της αυτοκτονίας του Κουέιν και οι λόγοι που τον οδήγησαν στην απονενοημένη ενέργεια.

Ο 27άχρονος ανθρωπολόγος, ήδη αρκετά έμπειρος για την ηλικία του, είχε πάει να περάσει ένα χρονικό διάστημα με την φυλή των Τρουμάι, μια αρκετά απομονωμένη και μάλλον παρακμάζουσα φυλή Ινδιάνων του Αμαζονίου με πολύ ιδιόμορφο κοινοβιακό σύστημα. Μετά από ελάχιστο διάστημα ο Κουέιν αφήνει κάποιες επιστολές, λέει στους Ινδιάνους ότι έχει πολλά προβλήματα με την σύζυγό του (ενώ στην πραγματικότητα ήταν ανύπαντρος), πηγαίνει σε ένα καλύβι μακριά από όλους και με ένα μαχαίρι ξεσκίζει τον εαυτό του (κυριολεκτικά). Στις επιστολές που άφησε αναφέρεται ασαφώς σε κάποια ανίατη ασθένεια. Υπήρχε και άλλη επιστολή που δεν βρίσκεται πουθενά; Και ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος της αυτοκτονίας;

Αυτό είναι το ντοκουμέντο, το πραγματολογικό στοιχείο της νουβέλας. Το μυθοπλαστικό πλαίσιο είναι η εμμονή του αφηγητή με τον Κουέιν και την δραματική ιστορία του, η αναζήτηση ανθρώπων που ζουν μετά από τόσα χρόνια, παλιών συναδέλφων, ινδιάνων που κάτι θυμούνται από την ιστορία αυτή, δημοσιεύσεις σε έντυπα του καιρού, φωτογραφίες…Ο αφηγητής μπαίνει σιγά-σιγά μέσα στην ιστορία, ζει κι αυτός με τους ινδιάνους μερικές (βασανιστικές) μέρες, βρίσκει στοιχεία από την αλληλογραφία του ανθρωπολόγου, από τα εναπομείναντα μέλη της οικογένειάς του.

«Είχε έναν ενθουσιασμό εφηβικό σχεδόν για την επιστήμη και την τεχνολογία. Δεν μπορεί να είχε σκεφτεί πως, όσο ο άνθρωπος προσπαθεί να ξεφύγει από το θάνατο, τόσο περισσότερο πλησιάζει στην αυτοκαταστροφή, δεν μπορεί να του είχε περάσει από το νου πως ίσως αυτός να ήταν ο απόκρυφος και προδοτικός προορισμός της επιστήμης, το αντίτιμό της, παρότι πολλά απ’αυτά που παρατήρησε στους Ινδιάνους και συνέδεσε από διαίσθηση με τη δική του εμπειρία θα μπορούσαν να τον είχαν οδηγήσει πολύ κοντά σ’αυτό το συμπέρασμα.»

Τα δύο πλαίσια κάπου αναμειγνύονται, κυρίως με την αφήγηση ενός έτερου προσώπου, ενός μηχανικού με τον οποίο (μυθοπλαστικά πάντα) φαίνεται ο Κουέιν να είχε μια μεγαλύτερη σχέση περνώντας 9 νύχτες μαζί του. Ο μηχανικός αυτός, γνωρίζει περισσότερα πράγματα και φαίνεται να έχει αφήσει σημειώσεις με την μορφή επιστολών, γύρω από την ιστορία του ανθρωπολόγου. Ο αναγνώστης δεν πρέπει να περιμένει μια ξεκάθαρη λύση στον γρίφο, ο Κουέιν μπορεί να αυτοκτόνησε για μια σειρά από λόγους ή μόνο για τον απλούστερο όλων, την ιδεολογική απογοήτευση για το αδιέξοδο των ερευνών του, την φριχτή απογοήτευση για το ότι δεν κατάφερε να βρει τον αγνό πρωτόγονο άνθρωπο, τις απαρχές του είδους.

Ο Καρβάλιο ενδιαφέρεται περισσότερο για την αναζήτηση, την σπαζοκεφαλιά παρά για μια αστυνομική ή περιπετειώδη μορφή στο μυθιστόρημα του. Πυκνογραμμένο και δύσκολο στην ανάγνωση -οι 177 σελίδες διαβάζονται σαν να είναι διπλάσιες - (σίγουρα και στην μετάφραση γι'αυτό αξίζουν συγχαρητήρια στην μεταφράστρια), με μεστά νοήματα, με ωραίο και συμπαγές συγγραφικό στυλ που στην αρχή νομίζεις ότι προσπαθεί να μιμηθεί την «Καρδιά του σκοταδιού» του Κόνραντ αλλά γρήγορα αντιλαμβάνεσαι ότι εκείνο που ο συγγραφέας επιδιώκει είναι να αποδώσει την ατμόσφαιρα της παράνοιας που κυρίευσε τον ανθρωπολόγο και την ταύτιση του αφηγητή με αυτόν.

Χρησιμοποιώντας τεχνικές μοντέρνου μυθιστορήματος, κάπου θυμίζοντας Ζέμπαλντ με τη χρήση των φωτογραφιών, περιγράφει έναν υποτιθέμενο «παράδεισο» που είναι μάλλον κόλαση. Η φυλή των Τρουμάι εξοικειωμένη με τον θάνατο, αδύναμοι και φοβισμένοι άνθρωποι υποταγμένοι στην μοίρα τους. Ο παραλογισμός της συμβίωσης μαζί τους, υιοθετώντας όσο καιρό είσαι εκεί τα έθιμά τους είναι τόσο ακραίος, που μπορεί να τρελλάνει τον οποιοδήποτε και ο αφηγητής του Καρβάλιο το βιώνει κατανοώντας πλήρως τον μοιραίο ανθρωπολόγο.

Όπως συμβαίνει σε πολλά βιβλία που ακολουθούν αυτό το ύφος, ισορροπώντας μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας, το ιστορικό γεγονός αποδεικνύεται δυνατότερο και δραματικότερο του μύθου που μπορεί να κατασκευαστεί πάνω του, και εδώ έγκειται το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτού του πολύ ωραίου και ιδιόμορφου μυθιστορήματος του οποίου το αίνιγμα μόνο ο ενεργός αναγνώστης μπορεί να λύσει.

«Καθένας διαβάζει τα ποιήματα όπως μπορεί και καταλαβαίνει απ’αυτά ό,τι θέλει, εφαρμόζει τη σημασία των στίχων στη δική του εμπειρία, όση έχει συσσωρεύσει μέχρι τη στιγμή που τους διαβάζει. Ένα Σαββατοκύριακο στην παραλία, στη διάρκεια μιας άυπνης νύχτας, μερικές βδομάδες αφότου άρχισα να ερευνώ τον θάνατο του Κουέιν, και το μυστήριο που κατά τη δική μου άποχη κοιμόταν εδώ και εξήντα δύο χρόνια, άνοιξα στη τύχη μια ανθολογία του Drummond de Andrade στη σελίδα της «Ελεγείας 1938»: «Δουλεύεις δίχως χαρά για έναν κόσμο ετοιμόρροπο, / που οι τρόποι και οι δράσεις του δεν δίνουν το παράδειγμα./ Με μόχθο εκτελείς παγκόσμιες χειρονομίες,/ νιώθεις τη ζέστη και το κρύο, τα λεφτά που λείπουν, την πείνα και την σεξουαλική επιθυμία. / (…) Περήφανη καρδιά, βιάζεσαι να ομολογήσεις την ήττα σου/ και ν’αναβάλεις για άλλον αιώνα τη συλλογική ευτυχία./ Δέχεσαι τη βροχή, τον πόλεμο, την ανεργία και την άδικη κατανομή / γιατί δεν μπορείς, μονάχη, να δυναμιτίσεις τη νήσο Μανχάταν.» »

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Heitor Villa-Lobos – Melodia sentimental

Το χαστούκι

2011-12-01T14:53:00.004+02:00

Ένα δυνατό χαστούκι στο μάγουλο ενός αντιπαθέστατου τετράχρονου είναι αρκετό για να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου σε μια παρέα συγγενών και φίλων που μαζεύτηκαν για ένα τυπικότατο μπάρμπεκιου με πολύ φαί και ποτό σε μια αστική συνοικία της Μελβούρνης. Με αυτό το απλό αλλά ουσιαστικό εύρημα αρχίζει το πολύ καλό μυθιστόρημα του, «ΤΟ ΧΑΣΤΟΥΚΙ» (The slap), (Εκδ.Ωκεανίδα, μετάφρ. Β.Κιμούλης, σελ.653), ο Αυστραλός, ελληνικής καταγωγής συγγραφέας, Chris Tsiolkas, ένα προκλητικό και εντυπωσιακό βιβλίο, μωσαϊκό χαρακτήρων και συμπεριφορών, ανατομία του σύγχρονου τρόπου ζωής σε μια πολυπολιτισμική κοινότητα.

Το μυθιστόρημα του Τσιόλκα έχει κινηματογραφική γραφή και η δομή του θυμίζει την υπέροχη ταινία του R.Altman «Στιγμιότυπα (Short cuts)» (η οποία – ως γνωστόν – είναι βασισμένη σε διηγήματα του μεγάλου R.Carver). Η εναρκτήρια σκηνή της προετοιμασίας του μπάρμπεκιου από τον Έκτορα και την Αίσα, δεν προμηνύει την έκρηξη που θα επακολουθήσει. Το ζευγάρι τυπικό δείγμα της Αυστραλέζικης κοινωνίας, παιδιά μεταναστών, ο Έκτορας γιός Ελλήνων που πάλεψαν σκληρά για να τα φέρουν βόλτα στην καινούργια ήπειρο και η Αΐσα κόρη Ινδών μεταναστών, αποτελούν πλέον με τα δύο τους παιδιά μια οικογένεια αστών με καλές δουλειές, αυτός καλοπληρωμένος κυβερνητικός υπάλληλος και εκείνη κτηνίατρος με δικό της ιατρείο. Στο μπάρμπεκιου είναι καλεσμένοι μεταξύ άλλων οι γονείς του Έκτορα, ο Μανόλης και η Κούλα, ο εξάδελφος του,ο Χάρι με την οικογένειά του, οι κολλητές της Αΐσα, η Ανούκ, τηλεοπτική σεναριογράφος που ζει μια ξέφρενη σχέση με τον καμιά εικοσαριά χρόνια μικρότερο της ηθοποιό Ράις και η Ρόζι μια όψιμη χίπισα με τη ζωή της μονίμως άνω-κάτω και τελείως αποπροσανατολισμένη, αλλά τώρα «υπερήφανη μητέρα», έχει αφοσιωθεί στον γιό της Χιούγκο, ένα κακομαθημένο τετράχρονο, το οποίο ακόμα το θηλάζει, προσπαθώντας να τον κρατήσει αγκιστρωμένο επάνω της, μονίμως τσακωμένη με τον μέθυσο και «τελειωμένο» σύζυγό της Γκάρι. Επίσης παρευρίσκονται δύο έφηβοι, η Κόνι βοηθός της Αίσα στο κτηνιατρείο, ερωτευμένη με τον Έκτορα και ο φίλος της, ο Ρίτσι δειλός και ευαίσθητος, που μόλις έχει παραδεχθεί (στον εαυτό του) ότι είναι ομοφυλόφιλος.

Τα παιδιά βλέπουν DVD και μετά παίζουν στην αυλή και οι μεγάλοι τρώνε και πίνουν, όταν αντιλαμβανόμενοι την φασαρία που γίνεται εκεί που κάθονται τα παιδιά πάνε να διαπιστώσουν τι τρέχει και βλέπουν τον Χιούγκο να κρατάει το ρόπαλο του κρίκετ, να το σηκώνει ψηλά έτοιμος να κοπανήσει όποιον βρει μπροστά του, εν προκειμένω τον γιό του Χάρι, τον Ρόκο. Ο Χάρι έξαλλος παρεμβαίνει, ο μικρός του ρίχνει μια κλωτσιά στο καλάμι, εκείνος σηκώνει το χέρι και του ρίχνει μια δυνατή ξανάστροφη. Γίνεται της μουρλής, όλοι φωνάζουν, ο Χιούγκο ουρλιάζει προτού βουτήξει να θηλάσει το στήθος της σοκαρισμένης Ρόζι η οποία μαζί με τον Γκάρι ζητάνε τα στοιχεία του Χάρι για να υποβάλλουν μήνυση. Οι μισοί από τους καλεσμένους υποστηρίζουν το αίτημά της, οι υπόλοιποι – οι στενοί συγγενείς του Χάρι κυρίως προσπαθούν να την ηρεμήσουν και ο Χιούγκο τους «ξεραίνει» όλους, λέγοντας την κορυφαία ατάκα του βιβλίου «Κανείς δεν έχει το δικαίωμα ν’αγγίζει το σώμα μου χωρίς την άδειά μου»…

Αυτό το κάποτε ασήμαντο αλλά τώρα στην εποχή του political correct πολύ σημαντικό συμβάν (γι’αυτό και οι μεγαλύτεροι και προερχόμενοι από διαφορετικές κουλτούρες όπως η Κούλα και ο Μανώλης αδυνατούν να καταλάβουν την υστερία), προκαλεί συνεχείς και εξακολουθητικές ρωγμές στις σχέσεις των άμεσα ή έμμεσα εμπλεκομένων στην ιστορία. Ο Τσιόλκας παρακολουθεί τα γεγονότα μέσα από τα πορτρέτα 8 προσώπων, 4 ανδρών, των 3 Ελληνοαυστραλών, του Έκτορα, του Χάρι και του γηραιού Μανόλη και του εφήβου Ρίτσι με τον οποίο κλείνει το μυθιστόρημα, και 4 γυναικών , της τριάδας των κολλητών Αΐσα, Ανούκ και Ρόζι και της έφηβης Κόνι. Εξ’αρχής το δίλημμα που τίθεται είναι ποιοι στηρίζουν την μήνυση που έχουν υποβάλλει οι Ρόζι και Γκάρι και ποιοι όχι. Όλοι συμφωνούν ότι ήταν υπερβολική η αντίδραση του Χάρι και έως ένα βαθμό αδικαιολόγητη αλλά πρέπει να φτάσει στα δικαστήρια; Με αυτή την αφορμή αποκαλύπτονται ρατσιστικές συμπεριφορές, άλλες καλά κρυμμένες υπό το πρόσχημα μιας πολιτικά σωστής συμπεριφοράς, άλλες που υπέβοσκαν τόσα χρόνια, άλλες αποδεκτές στα σιωπηρά για τις οποίες κανείς δεν μιλούσε (όπως της Κούλας, μητέρας του Έκτορα, που αρνείται ακόμα και να προφέρει το όνομα της νύφης της Αΐσα διότι είναι Ινδή – τώρα δε που η Αΐσα φαίνεται αποφασισμένη να υποστηρίξει την Ρόζι στον δικαστικό αγώνα εναντίον του Χάρι που «είναι της οικογένειας» αυτή η συμπεριφορά γίνεται εντονότερη).

Η γραφή του Τσιόλκα αιχμηρή και ανελέητη δεν χαρίζεται σε κανέναν. Δεν υπάρχει ήρωας / χαρακτήρας στο πολυπρόσωπο μυθιστόρημα που βγαίνει αλώβητος. Όλοι παρουσιάζονται άγγελοι και δαίμονες ταυτόχρονα. Ο Έκτορας γυναικάς και «μάτσο» τύπος, υπερφίαλος και γεμάτος αυταρέσκεια καθώς θαυμάζει το σώμα του στον καθρέφτη σπάει μπροστά στη γυναίκα του ξεσπώντας σε κλάμματα. Ο Χάρι νεόπλουτος και εγωιστής φέρεται εξαιρετικά στους υπαλλήλους του, κάπου αρχίζεις να τον συμπαθείς για την περιπέτεια στην οποία έμπλεξε από μια ενστικτώδη αντίδραση αλλά σιγά-σιγά αποκαλύπτεται ως ένας πολύ βίαιος και μισογύνης άνθρωπος ο οποίος πλακώνει ενίοτε την υποταγμένη και άβουλη σικάτη γυναίκα του στο ξύλο. Η Αΐσα παγερή και στιβαρή, πανέμορφη και επιτυχημένη από τη μια σκέφτεται να χωρίσει τον Έκτορα υποκύπτοντας στη γοητεία ενός ωραίου ξενοπηδήματος κατά τη διάρκεια ενός συνεδρίου από την άλλη αισθάνεται δεμένη μαζί του. Η Ρόζι περίπτωση μοναδική που προσπαθεί να μεγαλώσει τον γιό της «υγιεινά και σωστά» και ουσιαστικά αναθρέφει ένα τέρας, το οποίο φροντίζει να κρατάει κολλημένο επάνω της προσφέροντάς του το στήθος της συνέχεια.

Οι σχέσεις – σεξουαλικές, οικογενειακές, κοινωνικές – αναλύονται διεξοδικά με κυνική ματιά ο δε συγγραφέας, με το στυλ των μεγάλων Αμερικανών του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα, εξετάζει με ακρίβεια και ειρωνία την προσαρμογή στην κοινωνία των μεταναστών, την αλλοτρίωση των σύγχρονων Αυστραλών ανεξαρτήτως καταγωγής όπου όλοι προσπαθούν να ακολουθήσουν έναν ενιαίο τρόπο συμπεριφοράς χάνοντας σιγά-σιγά τις εθνικές τους ταυτότητες. Μητρότητα, εφηβεία, παιδική ηλικία, συζυγική ζωή, απιστία, όλα παρουσιάζονται γυμνά και σε μια ρεαλιστική διάσταση που εντυπωσιάζει με την ωμότητά της.

Το μυθιστόρημα είναι κλασσικό page-turner, δεν μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου. Η δυναμική και έντονα συναισθηματική γραφή του Τσιόλκα μπορεί να μη διακρίνεται από πρωτοτυπία ή λογοτεχνικότητα, οι διάλογοι μεταξύ γυναικών να θυμίζουν επεισόδια από το Sex and the City, στους περισσότερους χαρακτήρες να μην υπάρχει μεγάλη εμβάθυνση, υπάρχουν καταστάσεις κλισαρισμένες (όπως και διάλογοι), αλλά προσπαθώντας να το δω σφαιρικά, ο συγγραφέας δίνει περισσότερη έμφαση στην ανατομία της κοινωνίας, στα γενικότερα χαρακτηριστικά της. Ο Τσιόλκας, ο οποίος δέχθηκε ισχυρή κριτική για «μισογυνισμό» στο βιβλίο (κάτι που δεν αντελήφθην, με την ίδια λογική μπορείς να τον κατηγορήσεις για «μισανθρωπισμό»), μας προσφέρει ένα εξαιρετικό και μάλλον δυσοίωνο πορτρέτο της σύγχρονης πολυπολιτισμικής οικογένειας που δεν μπορεί να αφήσει ασυγκίνητο κανένα.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

MORRISSEY – That’s how people grow up

Η γαλάζια ώρα

2011-11-25T15:25:00.003+02:00

Βασισμένο σε μια ιστορία που συνέβη κατά τη διάρκεια της καταπολέμησης της τρομοκρατίας στο Περού την δεκαετία του 80 (απόσπασμα της οποίας παρατίθεται στην εισαγωγή), είναι το ωραίο μυθιστόρημα του Περουβιανού συγγραφέα και δημοσιογράφου Alonso Cueto (γεν.1954), με τίτλο «Η ΓΑΛΑΖΙΑ ΩΡΑ» (La hora azul) , («Εκδ. Μεταίχμιο, σελ.344, μετάφρ.Κων.Παλαιολόγος). Έχοντας στις αποσκευές του, το σημαντικό βραβείο Herralde για την ισπανόφωνη λογοτεχνία του 2005, το βιβλίο είναι συγκινητικό και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για πολιτικοινωνικούς λόγους αλλά τα κενά της γοητευτικής ιστορίας δεν καλύπτονται παρά το δυναμισμό της γραφής.

Η ζωή του σαραντάχρονου μεγαλοδικηγόρου της Λίμα, Αντριάν Ορμάτσε, κυλάει σαν χολιγουντιανή ταινία. Πλούσια ζωή, δεξιώσεις, φωτογραφίες σε κοσμικά έντυπα, πανέμορφη σύζυγος, δύο γλυκύτατες κόρες, πάμπλουτα πεθερικά που τους προσφέρουν διακοπές σε νησιά της Καραϊβικής, η δουλειά να ανθίζει. Ο «ρυθμός του κόσμου» του όμως μεταβάλλεται όταν η αγαπημένη του μητέρα πεθαίνει και αποκαλύπτεται ένα τρομερό μυστικό της οικογένειας που εκείνη κάλυπτε τόσα χρόνια. Ο πατέρας του, πεθαμένος από χρόνια και διαζευγμένος με την μητέρα του, απομακρυσμένος από τον Αντριάν από την εποχή της εφηβείας του, διατελώντας διοικητής στρατοπέδου στο Αγιακούτσο, επίκεντρο των μαχών μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων του Περού και της επαναστατικής οργάνωσης Sendero Luminoso (Φωτεινό μονοπάτι), είχε ερωτευθεί μια κρατούμενή του, η οποία κατόρθωσε να διαφύγει και αργότερα γέννησε ένα αγοράκι.

Ο Αντριάν θα μπορούσε να «θάψει» και να αποσιωπήσει το γεγονός, το οποίο γνωρίζει καλά ότι θα μπορούσε (εάν γινόταν γνωστό) να επηρεάσει την κοινωνική και επαγγελματική του ανέλιξη. Το Φωτεινό Μονοπάτι είχε εξοντωθεί μετά τη σύλληψη του ηγέτη του, του αδίστακτου Γκουζμάν, η κατάσταση είχε ηρεμήσει, αλλά η αποκάλυψη ότι ο πατέρας του εκτός από εμπλεκόμενος σε βασανισμούς κρατουμένων (κάτι που όλοι ψιλοξέρανε – διότι ο τύπος ήταν γνωστό κτήνος - αλλά το έκρυβαν «κάτω απ’το χαλάκι»), προστάτεψε κρατούμενη και ίσως ήταν κι ο πατέρας ενός εξώγαμου θα χαλούσε την λουστραρισμένη εικόνα που τόσα χρόνια ο Αντριάν και η οικογένειά του προσπαθούσαν να χτίσουν. Εκείνος όμως δεν μπορεί να σκεφτεί τίποτα άλλο παρά να βρει την εξαφανισμένη ινδιάνα και το παιδί της. Γρήγορα διαπιστώνει ότι κάποιοι εκβίαζαν την μητέρα του με την αποκάλυψη του μυστικού, όπως και ότι παλιοί συνάδελφοι του πατέρα του γνώριζαν ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας.

Αρχίζει να παραμελεί τη δουλειά του, να έχει προβλήματα με το σπίτι του, καθώς διατρέχει την Λίμα απ’άκρη σ’άκρη για να συναντήσει ανθρώπους, να βρει ίχνη της εξαφανισμένης. Η ζωή του έχει αλλάξει, όλοι νομίζουν ότι έχει παραφρονήσει καθώς το ένα όνομα οδηγεί σε ένα άλλο, οι πόρτες και τα στόματα παραμένουν κλειστά, όλα δείχνουν ότι ο Αντριάν άνοιξε το κουτί της Πανδώρας με απρόσμενες συνέπειες. Και καθώς διαπιστώνει ότι ουσιαστικά έχει ερωτευτεί αυτό το «φάντασμα» που ψάχνει στις εσχατιές του Περού βλέπει ότι το κέντρο της ζωής του έχει μετατοπιστεί, τα ενδιαφέροντά του δεν είναι πια τα ίδια, οι πολυτελείς διακοπές δεν του λένε τίποτα πια και ο κόσμος είναι διαφορετικός.

«Μίριαμ; Τι έγινε μ’εκείνη τη μικρή, τη Μίριαμ; Ο Τσάτσο έστρεψε το κεφάλι του στο πλάι. Ο Γκουάγιο γέμισε το ποτήρι του κι άρχισε να μιλάει.

Μάλιστα, μια φορά του πήγαμε του μπαμπά σου μια μικρή Ινδιάνα που είχαμε βρει σ’ένα χωριό κι εκείνος την παρέδωσε στους άντρες του και εμείς την πηδήξαμε όλοι και μετά την ξεπαστρέψαμε. Και μετά κάναμε το ίδιο και με άλλες. Σ’εκείνες λέγαμε πως άμα δέχονταν να πάνε μαζί μας, μετά θα τις ελευθερώναμε. Έτσι τους λέγαμε. Σαν να λέμε, δέχονταν να το κάνουν μόνο με τους αξιωματικούς. Το κάναμε δυο ή τρεις φορές. Εμείς τουλάχιστον τις σκοτώναμε με μια σφαίρα στο κεφάλι, οι τρομοκράτες ήταν πιο σκατιάδες, εκτελούσαν πετώντας μια μεγάλη πέτρα στο πρόσωπο.

Μια μέρα, σ’ένα χωριό κάπου εκεί κοντά, βρήκαμε μια πολύ όμορφη κοπέλα. Μια κούκλα, πολύ μικρούλα. Ήταν αδύνατη, με μακριά μαλλιά και μεγάλα μάτια, πανέμορφη. Τη βρήκαμε σ’ένα χωριό δίπλα στην Ουάντα. Όταν τη βρήκαμε, η μαμά της μικρής γαντζώθηκε πάνω της και δεν την άφηνε, δεν θα την πάρετε την κόρη μου, μας έλεγε, γι’αυτό της χώσαμε μια με τον υποκόπανο και η γριά κυλίστηκε στο έδαφος ουρλιάζοντας, τη μικρή την ανεβάσαμε στο φορτηγό, εκείνη κλοτσούσε σαν τρελή και μετά την οδηγήσαμε στον μπαμπά σου. Ο μπαμπάς σου την κράτησε εκείνο το βράδυ, αλλά την επόμενη μέρα, όταν περιμέναμε να μας τη δώσει, να μας την παραδώσει τη μικρή, η πόρτα του μπαμπά σου παρέμεινε κλειστή. Κλειστή, τ’ακούς; Ο μπαμπάς σου δεν ήθελε να μας τη δώσει. Δεν ξέρω τι του συνέβη. Δεν την παρέδωσε στους άντρες του. Σαν να λέμε, όλοι μας την περιμέναμε κι εκείνος την κράτησε δική του. Βγήκε ο ίδιος κι εκείνη την άφησε στο δωμάτιο. Το μεσημέρι την ξανάδαμε. Την είδαμε να προβάλλει στο παράθυρο, αλλά το άνοιξε μια στιγμούλα μόνο, έτρεμε από φόβο. Ήταν δακρυσμένη και καλοχτενισμένη – μετά έκλεισε το παράθυρο. Έτσι που λες. Ο γέρος σου ξεμυαλίστηκε μ’αυτή την κοπέλα και δεν θέλησε να του την πάρουν οι άντρες του. Δεν ήθελε να την εκτελέσουν και όλοι οι στρατιώτες άρχισαν να μιλάνε άσχημα για κείνον, αλλά εμείς τους κάναμε να το βουλώσουν. Και έτσι, στα ξαφνικά, ο μπαμπάς σου μαλάκωσε, έδειχνε ευτυχισμένος εκείνες τις μέρες, μας ζητούσε να του φέρνουμε αβοκάντο για το πρωινό του, που πάντα το έπαιρνε μαζί της. Την είχε ερωτευτεί τρελά ο μπαμπάς σου.»

Ο Κουέτο φτιάχνει μια πολύ ενδιαφέρουσα και συναρπαστική ιστορία αναζήτησης την οποία συνδιάζει με εξαιρετικό κοινωνικό σχόλιο τονίζοντας τις αντιθέσεις της Περουβιανής κοινωνίας, η οποία όπως στις περισσότερες Λατινοαμερικάνικες χώρες είναι διαιρεμένη σε δύο ζώνες, τους πολύ (υπερβολικά) πλούσιους μεγαλοαστούς οι οποίοι ζουν σε ένα περίκλειστο κόσμο, στις καλά φυλαγμένες συνοικίες τους, μην έχοντας ιδέα για το τι γίνεται μερικά χιλιόμετρα από την πόρτα τους και στους κακομοίρηδες που ζουν στις τενεκεδουπόλεις που έχουν σχηματιστεί στις παρυφές της πόλης. Ο Αντριάν οδηγεί το πολυτελές αυτοκίνητό του στους δρόμους συνοικιών που δεν είχε τολμήσει να επισκεφτεί ποτέ του και νιώθει σαν να έχει πάει σε άλλη χώρα. Η απλή ανακοίνωση στο γραφείο του ή στη σύζυγό του ότι πηγαίνει να ψάξει στην επαρχία του Αγιακούτσο ή στις φτωχικές συνοικίες της Λίμα, προκαλούν σοκ, δέος και κουνήματα του κεφαλιού των συνομιλητών του.

Ο συγγραφέας επιλέγοντας να τονίσει τις κοινωνικές αντιθέσεις με ιδιαίτερη λεπτομέρεια, επικεντρώνεται στις κινήσεις των χεριών, στις προτιμήσεις των ποτών, των φαγητών και δεν αναφέρεται επί μακρόν στα τραγικά γεγονότα των δύο χρόνων (κάτι που έκανε εξαιρετικά ο Ρονκαλιόλο στον υπέροχο «Κόκκινο Απρίλη»), που κράτησε ο αιματηρός και ιδιόμορφος εμφύλιος που ταλάνισε τη χώρα. Οι περιγραφές για το Αγιακούτσο, τα βασανιστήρια που έκανε ο στρατός στους χωρικούς και οι σφαγές του Φωτεινού Μονοπατιού περιγράφονται σε ελάχιστες σελίδες και κάπως επιπόλαια σε αντίθεση με τα αισθήματα ενοχής και τις περιγραφές των ημερών του ήρωα που επαναλαμβάνονται συνεχώς.

Το μυθιστόρημα αφήνει τον αναγνώστη με το αίσθημα του ανολοκλήρωτου, καθώς η ιστορία του πατέρα του Άντριαν με την Μίριαμ δεν φωτίζεται επαρκώς ενώ μετά την ανεύρεση της μοιραίας Ινδιάνας από τον Άντριαν η δόση του μελοδράματος στην ιστορία είναι κάπως υπερβολική. Η εξαιρετική όμως γραφή του Κουέτο, οι ολοζώντανοι και ανθρώπινοι χαρακτήρες και η συναρπαστική (σαν κινηματογραφική ταινία) ιστορία με τις συνεχείς της ανατροπές, κρατάει μέχρι το τέλος αμείωτο το ενδιαφέρον και την συγκίνηση και σε παρασέρνει ώστε να μη προσέχεις αυτές τις ατέλειες.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Amparo Sánchez - Corazón de la realidad

Επιστροφή στην Πόλη

2011-11-21T14:08:00.005+02:00

Σε αναζήτηση ταυτότητας είναι ο ήρωας και αφηγητής του εξαιρετικού πρώτου μυθιστορήματος του Γάλλου, Τουρκικής καταγωγής συγγραφέα David Boratav με τίτλο «ΨΙΘΥΡΟΙ ΣΤΟ ΜΠΕΓΙΟΓΛΟΥ» (Murmures à Beyoğlu), (Εκδ.Πόλις, μετάφρ. Α.Μοσχονά, σελ.410) που ξαναγυρίζει στην γενέθλια πόλη, την Κωνσταντινούπολη των παιδικών του χρόνων να ξαναπιάσει το νήμα της ζωής του από την αρχή.

Ο ήρωας βασανίζεται από αϋπνία (insomnia). Λες και έχει εγκλωβιστεί σε ένα ποίημα «zahir» που είχε πρωτακούσει στα 13 του όταν ένας ξάδερφός του είχε επισκεφθεί το σπίτι τους στο Παρίσι και είχε διαβάσει στον διανοούμενο πατέρα του ένα κείμενο για «τις νύχτες κάποιου που πάσχει από αϋπνία, που τις σφετεριζόταν, όπως έλεγε το ποίημα, «μια πολύ βαριά συμπύκνωση ύπνου»…Το ποίημα «zahir» ήταν ένα σπάνιο έργο που είχε ξετρυπώσει στις κούτες κάποιου Τούρκου παλαιοβιβλιοπώλη…ο οποίος τον είχε διαβεβαιώσει πως το ποίημα αυτό θα στερούσε τον ύπνο απ’όποιον θα είχε την κακή ιδέα να το αποστηθίσει. Αν το διάβαζες ήταν σαν να καταδίκαζες τον εαυτό σου σε αυτό που περιέγραφε, λες και αυτές οι λίγες αράδες του μικρού τόμου είχαν τη δύναμη να διαλύσουν το σκοτάδι που κυριεύει το δωμάτιο, κάνοντας αυτόν που θέλει να κοιμηθεί, πεθαμένος από την κούραση, να περιμένει μάταια, μέχρι το χάραμα, να κλείσουν τα βλέφαρά του.» Πενηντάρης πλέον, με έναν αποτυχημένο γάμο στις πλάτες του και μια σύζυγο από την οποία έχει μια μορφή εξάρτησης, ένα γιό που προσπαθεί να χτίσει μια αξιόλογη καριέρα και με τον οποίο έχει μόνο τυπικές επαφές, εργάζεται κάνοντας μια απρόσωπη δουλειά με νυχτερινό ωράριο, η οποία τον αφήνει τελείως αδιάφορο. Ζει στο Λονδίνο, έχει μια χαλαρή ερωτική σχέση με μια κοπέλα αρκετά νεώτερή του και κάνει ψυχοθεραπεία για να καταπολεμήσει το μείζον πρόβλημα της αϋπνίας του.

Ο ήρωας γεννήθηκε στην Πόλη αλλά η οικογένεια του αναγκάστηκε λόγω των πολιτικών συνθηκών να μεταναστεύσει αρχικά στη Μασσαλία και αργότερα στο Παρίσι. Όταν πέθανε ο πατέρας του ένα αδημοσίευτο ποίημα του εμφανίζεται στις εφημερίδες μεταφρασμένο στα Τουρκικά από έναν μάλλον αφερέγγυο συνεργάτη του τον αναστατώνει διότι γνωρίζει ότι ο πατέρας του ποτέ δεν θα άφηνε το ποίημα στα χέρια αυτού του τύπου, μαθαίνει δε ότι η μητέρα του, πάντα απόμακρη και «ολίγον στον κόσμο της», γύρισε για μόνιμη εγκατάσταση στην Κωνσταντινούπολη. Ο ήρωας με αφορμή αυτά τα γεγονότα, αλλά κυρίως λόγω του προσωπικού του αδιεξόδου, παίρνει τη μεγάλη απόφαση να γυρίσει στην πόλη των παιδικών του χρόνων, να ξαναβρεί τον εαυτό του περπατώντας στα δρομάκια που θυμάται από παιδί.

Όταν όμως φτάνει και φιλοξενείται σε ένα σπίτι στο Μπέγιογλου, κοντά στο πατρικό του, στη συνοικία που ζούσε μικρός, δεν αναγνωρίζει τίποτα, όλα του φαίνονται διαφορετικά, ακόμα κι ο ίδιος του ο εαυτός καθώς τον βλέπει στον καθρέφτη. Πρέπει όλα να τα ανακαλύψει από την αρχή. Την γλώσσα που ξαναθυμάται σιγά-σιγά, τους δρόμους που σαν όνειρο του φέρνουν αναμνήσεις, τις συνοικίες που έχουν αλλάξει, τους ανθρώπους που η ματιά τους είναι διαφορετική.

Ο αφηγητής είναι ένας «ξένος», ένας αλλοτριωμένος άνθρωπος. Κινείται, περπατάει στα στενά δρομάκια του Μπέγιογλου στις όχθες του Κεράτιου σαν να βρίσκεται σε μια παραζάλη, σε ένα «limbo». « Στο Μπέγιογλου, εκεί που τα πάντα είναι φωνές, βρισιές ή ψίθυροι, εγώ είχα καταλήξει μουγγός…». Μυρωδιές από τα παλιά αναμειγνύονται με ένα τρόπο ζωής μπερδεμένο, από τη μια λιμουζίνες που διασχίζουν την παραλιακή παρέα με αραμπάδες που πάνε στις εργατικές συνοικίες των «μαύρων» Τούρκων. Lofts υπερμοντέρνα με φοβερή θέα και καλύβες φτιαγμένες πρόχειρα με υλικά από σκουπίδια. Κοινωνικές αντιθέσεις σε μια πόλη μωσαϊκό, γεμάτη αντιθέσεις, σε δρόμους που μυρίζουν ακριβό ευρωπαϊκό άρωμα παρέα με την έντονη μυρωδιά του παστουρμά. Η ιστορία της Πόλης πανταχού παρούσα σε συνδιασμό με την ασφυξία της σύγχρονης μητρόπολης, αναμνήσεις από το παρελθόν, ο Lefter να σκοράρει, οι συζητήσεις και οι αφηγήσεις στα καφενεία, το σάντουιτς με παλαμίδα, οι βόλτες στο Μπεμπέκ, όλα βοηθάνε τον «υπνωτισμένο» ήρωα να συμβιβαστεί με το (καλά κρυμένο και αποδιωγμένο από τη μνήμη) παρελθόν του, να βρει τον εαυτό του στο ταξίδι της ζωής του.

Θυμίζει έντονα Παμούκ και οι χαρακτηριστικές σελίδες του «Ιστανμπούλ» (του επιβλητικού βιβλίου του μεγάλου Τούρκου συγγραφέα) σου έρχονται συνέχεια στο νου. Λυρικές εικόνες διαδέχονται την σκληρότητα και την βία της οικονομικής ανέχειας καθώς η πόλη επεκτείνεται συνεχώς. Νεοπλουτισμός και λαμογιά εναλάσσονται με ιστορίες από το παρελθόν, με παραμύθια και θρύλους.

Έξοχη γραφή και στυλ από τον πρωτοεμφανιζόμενο και πολλά υποσχόμενο Μπορατάβ, πολλές φορές ποιητική αφήγηση, έντονα περιγραφική που ενδέχεται να κουράσει τον αναγνώστη που επιθυμεί δράση αλλά γοητεύει λόγω του παιχνιδιάρικου και φινετσάτου τρόπου που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Αναζήτηση ταυτότητας σε ένα «μυθιστόρημα μαθητείας» με έναν ήρωα, έντονα αποστασιοποιημένο στην αρχή και κάπως απόμακρο αλλά που στην εξέλιξη του βιβλίου αλλάζει. Ένα μυθιστόρημα ανθρώπινο και πολύ ζωντανό που μεταφέρει την ατμόσφαιρα, το hüzün (αυτή την – σαν πούσι – μελαγχολία που έχει περιγράψει τόσο ωραία ο Παμούκ στα βιβλία του) σαν να ζωγραφίζει πάνω σ’ένα καμβά - δεν έχεις παρά να αφεθείς στη γοητεία των σελίδων…

«Θυμάμαι πως, πριν από πολύ καιρό, στο λεωφορείο, κοίταζα πίσω απ’το σκεπασμένο με στάλες της βροχής τζάμι στη λεωφόρο Necatibey. Ήταν γεμάτη κόσμο, βρώμικη και θορυβώδης, κι εγώ δεν αναγνώριζα πια τους ανθρώπους, ούτε τις ταμπέλες στις προσόψεις, ούτε το πράσινο φως των καταστημάτων, ούτε τα βρεγμένα δέντρα, τα αφηρημένα περιστέρια, τα σκυλιά που έτρεμαν μέσα στη λάσπη…Όλα αυτά τα πράγματα και τα πλάσματα που έβλεπα απ’το τζάμι πίσω απ’τις στάλες της βροχής μου θύμιζαν ένα όνειρο που είχα δει και στο οποίο προσπαθούσα να διασχίσω τον Βόσπορο γαντζωμένος στη γούνα μιας λύκαινας με μεγάλα στήθη, μαζί με την οποία είχα βυθιστεί στον πάτο της θάλασσας και είχα βρέξει την πιτζάμα μου. Και, μέσα απ’το τζάμι, την είδα, με το φαγωμένο πρόσωπό της, μια γριά γυναίκα που κρύβει τα χρόνια της, την Ιστανμπούλ. Την είδα κι η μέρα εκείνη έγινει μια απ’τις θλιβερές μέρες της ζωής μου. Δεν ήξερα γιατί, αλλά είχα στ’αυτιά μου ένα βουητό, τους ήχους της πόλης, σαν το λαχάνιασμα ενός ανθρώπου βιαστικού που έχει χαθεί σ’αυτούς τους γκρίζους δρόμους. Και ο άνθρωπος αυτός θα μπορούσε να είναι κάποιος άλλος, ή πολύ απλά εγώ.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Ayhan Sicimoglu – Pasa Baba

Η σχεδία (ή πως η καταστροφή γίνεται τέχνη)

2011-11-15T15:14:00.007+02:00

«Πως μια καταστροφή γίνεται τέχνη;
Σήμερα η διαδικασία είναι αυτόματη. Εκρήγνυται ένα πυρηνικό εργοστάσιο; Μέσα σ’ένα χρόνο θα ανεβεί στο Λονδίνο ένα θεατρικό έργο εμπνευσμένο από το γεγονός. Δολοφονείται ένας πρόεδρος; Θα έχετε στη διάθεσή σας το βιβλίο ή την κινηματογραφική ταινία ή το κινηματογραφημένο βιβλίο ή τη διασκευασμένη σε βιβλίο ταινία. Πόλεμος; Στείλτε τους μυθιστοριογράφους στα πεδία των μαχών. Μια αλυσίδα ανατριχιαστικών φόνων; Στήστε αφτί και θ’ακούσετε τους ποιητές να ζυγώνουν. Στο κάτω κάτω, πρέπει να την καταλάβουμε αυτή την καταστροφή – για να την καταλάβουμε, πρέπει να τη φανταστούμε, επομένως χρειαζόματε τη δημιουργική φαντασία των καλλιτεχνών. Αλλά πρέπει επίσης να τη δικαιολογήσουμε και να τη συγχωρήσουμε, έστω και λιγουλάκι. Γιατί συνέβη άραγε αυτό το τρελό ξέσπασμα της Φύσης, πως ήρθε αυτή η στιγμή ανθρώπινου παραλογισμού; Ε, τουλάχιστον παρήγαγαν τέχνη. Ίσως, σε τελική ανάλυση, αυτή την αποστολή έχουν οι καταστροφές.»

Julian Barnes ( Η ιστορία του κόσμου σε 10½ κεφάλαια)

Με αφορμή τον εκπληκτικό (και πολύ φημισμένο) πίνακα του Γάλλου ζωγράφου Τεοντόρ Ζερικώ «Η σχεδία του Μέδουσα», ο πολύ καλός συγγραφέας Μιχάλης Μοδινός μας παραδίδει ένα ωραίο και εξαιρετικά ενδιαφέρον μυθιστόρημα με τίτλο «Η ΣΧΕΔΙΑ», (Εκδ. Καστανιώτη, σελ.191), το οποίο πέραν της εξιστόρησης των τραγικών γεγονότων που συνέβησαν πάνω στην σχεδία των ναυαγών του πλοίου – ένα γεγονός που συντάραξε τον κόσμο των αρχών του 19ου αιώνα, διαλογίζεται πάνω στο τι συνέβη εκτός των πλαισίων του πίνακα, πως μπορείς να αναπαραστήσεις μια στιγμή της ιστορίας και στο τι προσπάθησε να περιγράψει ο ζωγράφος με αυτό το έργο του.

Κατ’αρχήν τα ιστορικά γεγονότα। Ιούνιος του 1816, μεταναπολεόντια χρόνια και η Μέδουσα, μια φρεγάτα (state-of-the-art για την εποχή) σαλπάρει από ένα λιμάνι της Γαλλίας ηγούμενη ενός στολίσκου, με προορισμό την Σενεγάλη. Σκοπός της αποστολής είναι η ίδρυση μιας αποικίας στις ακτές της Αφρικής. Επιβαίνοντες του πλοίου πολλοί αξιωματικοί και στρατιώτες, αλλά και αρκετοί φιλόδοξοι ιδιώτες που αποσκοπούν σε μια καινούργια αρχή στην αφρικάνικη ήπειρο. Ο πλοίαρχος αλαζών και απερίσκεπτος ξεφεύγει από τα υπόλοιπα πλοία της αποστολής και ρίχνει το πλοίο πάνω σε κάτι ξέρες στα ανοιχτά των ακτών της δυτικής Αφρικής. Δεν χωρούσαν στις λέμβους όλοι οι επιβάτες (364) και έτσι αποφασίστηκε να φτιαχτεί στα γρήγορα μια σχεδία που θα πάρει τους εναπομείναντες και θα ρυμουλκείται από τις λέμβους. 150 άνθρωποι, οι περισσότεροι χαμηλόβαθμοι στρατιωτικοί αλλά και καμιά 30αριά ιδιώτες επιβιβάζονται στη σχεδία (δήθεν τυχαία επιλεγμένοι αλλά ουσιαστικά αντιπροσωπεύοντας τις κοινωνικές διαστραματώσεις ή τις επιλογές του πλοιάρχου), όλοι όρθιοι για να χωρέσουν. Δεν τους δίδεται τροφή παρά ένας σάκος παξιμάδια (τα οποία βρέχονται από το νερό) και μερικά βαρέλια κρασί.

Μόλις ξεκινάει η εγκατάλειψη του πλοίου, τα σχοινιά της σχεδίας αποκόπτονται από τις λέμβους από άγνωστες αιτίες και η σχεδία αφήνεται στην τύχη της. Ακολουθούν ημέρες τρέλας, πείνας και πανικού, αλληλοσκοτωμοί και θανάτωση των τραυματιών ενώ μετά από λίγες μέρες θα ακολουθήσει ο κανιβαλισμός για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Θα διασωθούν 15 άτομα μετά από 13 ημέρες από το «Άργος», ένα πλοίο που περνούσε. Στην Γαλλία θα φτάσουν τελικά 10 άτομα και οι περιγραφές της περιπέτειάς τους από δύο από αυτούς θα προκαλέσουν τεράστιο πολιτικό σκάνδαλο και μεγάλη κοινωνική αναστάτωση.

«…Το νέο καθεστώς θέλει να λησμονηθεί το σκάνδαλο, ενώ μου φαίνεται πως ο Ζερικώ δεν έχει άλλο στο μυαλό του – κι ας μη το ομολογεί – από το να το διατηρήσει στην μνήμη του λαού. Πόσοι επέβαιναν στο πλοίο; ρώτησε προχθές τον εαυτό του μάλλον παρά εμένα. Κάπου τετρακόσιοι, απάντησε μόνος του. Και στην σχεδία πόσοι επιβιβάσθηκαν; Εκατόν σαράντα επτά. Διασώθηκαν τελικά δεκαπέντε κι απ’αυτούς πέντε πέθαναν πάνω στο «Άργος» κατά την επιστροφή. Και οι υπόλοιποι νεκροί; Σταμάτησε να σκιτσάρει και με κοίταξε μ’ένα περίεργο, σχεδόν καχύποπτο βλέμμα, σαν να αναρωτιόταν τι γύρευα στο εργαστήρι του. Κάποια στιγμή οι αριθμοί χάνουν την σημασία τους, είπε αμέσως μετά. Όμως να θυμάστε, κυρία Ζεπαρντιέ – τώρα απευθυνόταν σίγουρα σ’εμένα -, ότι υπηρετώ την αλήθεια κατασκευάζοντας μιαν άλλη πραγματικότητα. Το ζήτημα είναι ποια αλήθεια – ή καλύτερα ποιο επίπεδο της αλήθειας.»

Στην δραματική αυτή ιστορία, που την βρίσκουμε σε εκατοντάδες εγκυκλοπαίδειες και βιβλία τέχνης, ο Μοδινός έρχεται να εισάγει στην μυθιστορηματική πλοκή ένα γυναικείο πρόσωπο, την Μαντάμ Ζεπαρντιέ ως επιβάτιδα του μοιραίου πλοίου, η οποία επέλεξε μαζί με καμιά δεκαριά άλλους να παραμείνει στο «Μέδουσα» και να περιμένει την διάσωσή της. Στο μυθιστόρημα είναι εκείνη που συμβουλεύεται ο Ζερικώ καθώς προσπαθεί να επιλέξει τι ακριβώς θα αναπαραστήσει στον πίνακά του, ο οποίος προορίζεται για την μεγάλη Έκθεση του 1819. Μέσα από την αφήγηση της Ζεπαρντιέ, μιας έξοχης λογοτεχνικής ηρωίδας, ενός προσώπου περιπετειώδους που έχει ήδη ζήσει άλλο ένα ναυάγιο, έχει επιβιώσει από ένα ερημονήσι, έχει δει τον γιό της και τον άνδρα της να πεθαίνουν σε μια εξέγερση στις Αντίλλες και τώρα προσπαθεί με τον μαύρο υπηρέτη της να κάνει μια καινούργια αρχή στην Αφρική, ο ζωγράφος ακούει τα γεγονότα από μια άλλη οπτική γωνία πέραν της καταγεγραμμένης. Η Ζεπαρντιέ φιλοξενείται στο σπίτι του, του μεταφέρει το κλίμα του ταξιδιού, την συμπεριφορά του πλοιάρχου. Ο Ζερικώ από την άλλη επισκέπτεται νεκροτομεία, αγοράζει ανθρώπινα μέλη νεκρών για να τα εξετάσει, βασανίζεται μέχρι να επιλέξει τι ακριβώς θα αναπαραστήσει στον πίνακά του.

Ο Μοδινός μεταφέρει εξαιρετικά την αγωνία του ζωγράφου, τους προβληματισμούς του και την «εσωτερική του περιπέτεια» στην επιλογή του θέματός του. Μετά από αρκετά προσχέδια, ο Ζερικώ καταλήγει να αποδώσει μια στιγμή «αναμονής» και ελπίδας. Οι ναυαγοί έχουν δει στο βάθος ένα πλοίο (μάλλον το «Άργος» που θα τους σώσει τελικά – αλλά ίσως να είναι και κάποιο άλλο που θα περάσει μακριά) και ξεσηκώνονται. Κάποιοι είναι ήδη νεκροί – στον πίνακα αναπαρίστανται 20, ενώ διεσώθησαν 15 -, ένας γέροντας κρατάει τον νεκρό γιό του και έχει γυρίσει την πλάτη στους άλλους. Η ελπίδα και η απελπισία μαζί σε μια εικόνα. Ο Ζερικώ απομονώθηκε, ξύρισε το κεφάλι του και για ένα χρόνο ασχολείτο μόνο με τον πίνακα που θα τον έβαζε στο Πάνθεον της Τέχνης. Δεν επιλέγει να αναπαραστήσει ούτε κανιβαλισμό (παρότι ένας ναυαγός είναι έτοιμος να δαγκώσει τον αγκώνα ενός άλλου), ούτε κάποια δραματική σκηνή πάνω στο πλοίο, ούτε κάποια σκηνή ανταρσίας. Από την άλλη προσπαθεί να μην προκαλέσει την εξουσία ονομάζοντας τον πίνακά του «Σκηνή ναυαγίου».

Το μυθιστόρημα έχει στηριχθεί (όπως γράφει άλλωστε ο συγγραφέας στο τέλος) στο 5ο κεφάλαιο του αριστουργήματος του μεγάλου Βρετανού συγγραφέα Julian Barnes με τίτλο «Η ιστορία του κόσμου σε 10½ κεφάλαια». Τα γεγονότα της σχεδίας ουσιαστικά μεταφέρονται αυτούσια και οι προβληματισμοί που θέτει ο Μπαρνς περί τέχνης είναι αυτοί που πάνω-κάτω θίγει και ο Μοδινός. Τα δυνατότερα στοιχεία του μυθιστορήματος όμως και αυτά που κερδίζουν τον αναγνώστη (ο οποίος περιμένει κάτι παραπάνω από ήδη γνωστά γεγονότα) είναι η περιγραφή της ατμόσφαιρας της εποχής μέσα από τη ματιά της Ζεπαρντιέ, ηρωίδας βγαλμένης από τις σελίδες του Ντεφόε, οι εξαιρετικές εικόνες του Παρισιού με τις μυρωδιές και τους χυμούς της αγοράς με τρόπο που θυμίζει νατουραλιστές ζωγράφους ή αντίστοιχους συγγραφείς όπως ο Ζολά, ενώ οι συζητήσεις στο πλοίο, η ατμόσφαιρα στις καμπίνες και στο κατάστρωμα φέρνουν στο νου εικόνες από περιπετειώδη ναυτικά μυθιστορήματα που όλοι αγαπήσαμε.

Το βιβλίο μπορεί να περιγράφει μέσω της δημιουργίας ενός από τους εντυπωσιακότερους πίνακες ένα τραγικό γεγονός αλλά αφήνει το περιθώριο της ελπίδας ή όπως λέει μέσα από τα λόγια της Ζεπαρντιέ: «Ο Ζερικώ μας δείχνει μόνο την κορυφή του παγόβουνου – είναι στο χέρι του θεατή να ανακαλύψει τον όγκο πληροφοριών και αφηγήσεων που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια του νερού.». Θα πρότεινα στον αναγνώστη η «Σχεδία» να διαβαστεί παράλληλα με το 5ο κεφάλαιο (και όχι μόνο) του βιβλίου του Μπαρνς που προανέφερα και με τον πίνακα του Ζερικώ συνέχεια δίπλα του έτσι ώστε να απολαύσει καλύτερα αυτό το κάτι σαν μπάμπουσκα (ή εστω γεμάτο hypertexts) μυθιστόρημα.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

R.Sakamoto/J.Morelenbaum/Y.Goto – Bibo no aozora (Endless flight)

Παρίσι μπλουζ (Το τέλος μιας τριλογίας)

2011-11-10T14:07:00.005+02:00

Απόλυτα κινηματογραφικός και ιδιαίτερα νοσταλγικός ο τρόπος που επέλεξε να κλείσει την ωραία μυθιστορηματική τριλογία του ο πολύ καλός Γαλλοαλγερίνος συγγραφέας Maurice Attia με το «ΠΑΡΙΣΙ ΜΠΛΟΥΖ» (Paris Blues), («Εκδ. Πόλις, μετάφρ. Ρ.Κολαϊτη, σελ.536), τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας, μετά τα εξαιρετικά «Το Μαύρο Αλγέρι» και «Η Κόκκινη Μασσαλία» με ήρωα τον Αλγερινοισπανό αστυνομικό Πάκο Μαρτίνεθ.

«Αν ήμασταν οι ήρωες κάποιου μυθιστορήματος, αυτό θα ήταν τριλογία, το Μαύρο Αλγέρι, η Κόκκινη Μασσαλία, το Μπλε Παρίσι…»

Βρισκόμαστε στο 1970 και ο Πάκο έχει μετατεθεί στο Παρίσι। Έχει χωρίσει από τον μεγάλο του έρωτα, την Ιρέν και στο αστυνομικό τμήμα της Βενσέν βαριέται και τη ζωή του। Λόγω της καλής του φήμης και των ενδιαφερόντων του, του ανατίθεται η διελεύκανση ενός περίεργου φόνου στην κινηματογραφική λέσχη του πειραματικού (και πρωτοποριακού) νεοϊδρυθέντος πανεπιστημίου του ομώνυμου προαστείου। Ένας μηχανικός προβολής πεθαίνει από το τσίμπημα μιας μυγαλής (ταραντούλας) και ο μόνος τρόπος να εξιχνιαστεί η υπόθεση είναι να διεισδύσει ο Πάκο στο πανεπιστήμιο υποδυόμενος τον φοιτητή – έτσι κι αλλιώς εξετάσεις δεν χρειάζονταν, ούτε καν απολυτήριο γυμνασίου, οι κλάδοι σπουδών ήταν πρωτοποριακοί, οι ακροαριστερές οργανώσεις ήταν δεκάδες και η αναρχία επικρατούσε. Ο Πάκο θα προσεγγίσει την οργάνωση της «Προλεταριακής Αριστεράς», μια πολιτική ομάδα που ονειρευόταν την Μαοϊκή επανάσταση και θα γίνει δεκτός στις τάξεις της. Η ανεύρεση μιας ερασιτεχνικής πορνογραφικής ταινίας με πρωταγωνιστή έναν φοιτητή του πανεπιστημίου και μια ωραιότατη νεαρά θα στρέψουν την κατεύθυνση των ερευνών σε άλλα πεδία ξετυλίγοντας μια ιστορία με αρκετές ανατροπές, ιδιαίτερο ψυχολογικό υπόβαθρο αλλά και αρκετή φλυαρία χωρίς ιδιαίτερο σασπένς που θα απαιτούσε το αστυνομικό μέρος της ιστορίας.

Το 1970 χρονιά αλλαγών για το Παρίσι. Αρχίζει η κατασκευή του Μπωμπούρ στην περιοχή της Αλ (Halles) «διώχνοντας» την κρεαταγορά και αλλάζοντας τελείως την όψη της περιοχής, είναι η χρονιά που πεθαίνει ο Ντε Γκωλ, είναι η χρονιά που τα πρώτα sex-shops κάνουν την εμφάνιση τους στην πόλη. Οι ταραχές του Μάη του ’68 είναι ήδη δύο χρόνια πίσω και τα διάφορα αριστερά και αναρχικά γκρουπούσκουλα κάνουν μικροκλοπές και άλλες μικρού μεγέθους πράξεις περισσότερο για να γίνει τζέρτζελο παρά οτιδήποτε άλλο. Είναι επίσης η χρονιά που ένα τραγικό ατύχημα (μια πυρκαϊά), σε ένα νυχτερινό κέντρο σε μια μικρή πόλη της νότιας Γαλλίας, το Σαιν-Λωράν-ντυ-Πον θα κοστίσει τη ζωή σε πάνω από εκατό νέους ανθρώπους.

Όλα αυτά εντάσσονται αρμονικά στην πλοκή, ενώ η ικανότητα του συγγραφέα (διαπιστωμένη και από τα προηγούμενα μέρη της τριλογίας) να πλάθει ενδιαφέροντες χαρακτήρες φαίνεται σε δύο από τους μοιραίους πρωταγωνιστές του δράματος. Την σαλή Βιρζινί, φανατική μαοϊκή στέλεχος της Προτελαριακής Αριστεράς που νομίζει ότι έχει υπερφυσικές ικανότητες και τον μελαγχολικό και άβουλο Φιλίπ ντ’Ουτρεμόν απομεινάρι μιας αποκρουστικής Γαλλίας, αποικιοκρατικής και μιλιταριστικής αλλά πλέον κατεστραμμένο σε όλους τους τομείς. Οι δύο αυτοί ήρωες, γελοίοι και τραγικοί ταυτόχρονα δίνουν μια άλλη ψυχολογική διάσταση στην ιστορία, της οποίας αυτή η πλευρά παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την αστυνομική.

Εκείνο όμως που κυριαρχεί στο ενδιαφέρον και γοητευτικό μυθιστόρημα του Ατιά – εμφανώς κατώτερο βέβαια από τα προηγούμενα μέρη της τριλογίας - είναι οι έντονες κινηματογραφικές, μουσικές και βιβλιοφιλικές αναφορές. Το βιβλίο είναι γεμάτο από ταινίες και μουσικές όχι μόνο της εποχής αλλά και παλαιότερες. Τίτλοι κεφαλαίων είναι τίτλοι ταινιών της εποχής («Η μαμά και η πουτάνα», «Μια γυναίκα εξομολογείται», «Ένας άνθρωπος που τον έλεγαν άλογο» και άλλα), γενικότερα το σινεμά της «νουβέλ-βαγκ» είναι μονίμως παρών στους διαλόγους και στις σκέψεις του Πάκο, οι αναφορές στα βιβλία του Ζωρζ Μπατάϊγ (κυρίως στο «Η μητέρα μου») είναι συνεχείς, ενώ οι μουσικές των Ζακ Μπρελ, του Μπρασένς, του Γκαινσμπούργκ δίνουν το απαραίτητο soundtrack στο σαν κινηματογραφική ταινία μυθιστόρημα.

Η τριλογία κλείνει μελοδραματικά και οι ανοιχτοί λογαριασμοί με το παρελθόν τακτοποιούνται. Ο Πάκο, έξοχος λογοτεχνικός ήρωας, μελαγχολικός και έντονα μοναχικός θα πάρει τις σημαντικότερες αποφάσεις της ζωής του έχοντας γνωρίσει επιτέλους την αινιγματική μητέρα του και καλύψει τα κενά της δραματικής παιδικής του ηλικίας – σε μια τόσο γοητευτική ιστορία δεν ενδιαφέρεσαι για τις ατέλειες και τις μικρολεπτομέρειες της πλοκής, απλά αφήνεσαι να παρασυρθείς από τους ανθρώπινους χαρακτήρες, το ωραίο στυλ και την υπέροχη ατμόσφαιρα που σε κρατάνε καθηλωμένο.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

JACQUES BREL – La chanson des vieux amants

Η τυφλή ακτή

2011-11-05T11:25:00.007+02:00

Το καινούριο βιβλίο του Αργεντίνου συγγραφέα Carlos Maria Dominguez, (γενν.1955) με τίτλο «ΤΥΦΛΗ ΑΚΤΗ» (La costa ciega),(Εκδ. Πατάκη, μετάφρ. Λ.Φραγκοπούλου,σελ.234), είναι μια συγκινητική νουβέλα - που μοιάζει σε ύφος και στυλ με το υπέροχο «Χάρτινο Σπίτι» του ίδιου, το οποίο, τόσο με ενθουσίασε πριν από μερικά χρόνια - αφού ο ικανότατος συγγραφέας ακολουθεί και εδώ μια παλινδρομική αφήγηση σε μια ιστορία που είναι απλή και συναισθηματική (αλλά καθόλου μελοδραματική) με πολλές πολιτικές αναφορές.

Οι ήρωες της νουβέλας ψάχνουν την ταυτότητα τους σε ένα αφιλόξενο κόσμο, σκληρό και περίκλειστο (απομονωμένο) μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Η νεαρή και «φευγάτη» Καμπότζη φτάνει από το Μπουένος Άϊρες σε μια απομονωμένη ακτή της Ουροουγουάης κάνοντας την επανάστασή της. Έχει ξεφύγει από το ασφυκτικό οικογενειακό της περιβάλλον, από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, από ερωτικές σχέσεις που δεν σήμαιναν τίποτα, έχει αποτινάξει από πάνω της με το έτσι θέλω ένα όνομα βαρύ – της θείας της Σεσίλιας που είχε χαθεί στην διάρκεια της δικτατορίας. Δεν ξέρει τι ψάχνει, μόνο να φύγει όσο πιο μακριά γίνεται. Ο Αρτούρο φευγάτος κι αυτός από το Μπουένος Άϊρες των Συνταγματαρχών, ξεκρέμαστος και «προδομένος» από την Σεσίλια διαμένει στην περιοχή, κουβαλάει μαζί του μόνιμα μια μπιζουτιέρα – ενθύμιο από τον χαμένο του έρωτα και προσπαθεί να βρει τον εαυτό του και να ξεχάσει. Πιάνει δουλειά σαν κηπουρός σε μια παράξενη οικογένεια ενός Βρετανού που έχει αγοράσει ένα σπίτι το οποίο έχει περικλείσει με φράχτες για να «προστατέψει» την οικογένειά του, την «άπιστη» σύζυγό του που εξαιτίας της έφυγαν από την Αργεντινή και τις δύο κόρες του, την «καθυστερημένη» Σάρα και την όμορφη και ευαίσθητη Ρόζι που βρίσκει καταφύγιο στην λογοτεχνία.

Ο Αρτούρο έλκεται από την Ρόζι, όταν αίφνης εμφανίζεται η Καμπότζη στην απομονωμένη καλύβα που έχει πάει να θάψει τις αναμνήσεις του. Εμφανίζεται αυτή που θα του αποκαλύψει πράγματα που θέλει να ξεχάσει και πράγματα που θέλει να ανακαλύψει, αλλά έχουν παραβλέψει κάτι σημαντικό. Η φύση θα εκδικηθεί τους εισβολείς της. Η καλύβα είναι χτισμένη σε περιοχή επικίνδυνη και το φούσκωμα της θάλασσας θα τα πάρει όλα μαζί του. Οι «εισβολείς» θα τιμωρηθούν, η μπιζουτιέρα επιτέλους θα χαθεί και η Καμπότζη θα συνειδητοποιήσει την ρευστότητα των καταστάσεων, των πραγμάτων που όλα θα μείνουν μετέωρα καθώς εκείνη παίρνει το δρόμο για το Μοντεβιντέο, η δε Ρόζι που μαθαίνει τη ζωή μέσα από τα μυθιστορήματα που παίρνει από την βιβλιοθήκη της πόλης, ακόμα περιμένει ένα μήνυμα από τον Αρτούρο.

Ποιητικές εικόνες, διάλογοι αποσπασματικοί, αφήγηση που ξεκαθαρίζει αργά και μελαγχολικά τα γεγονότα. Ο αφηγητής ανώνυμος να μένει στο background (αλλά περισσότερο ενεργός από το «Χαμένο σπίτι») και να αφηγείται την ιστορία στην ιδιοκτήτρια του πανδοχείου με το παράταιρο όνομα (Ντάλλας) και την ίδια στιγμή να συμβαίνουν πράγματα στο πανδοχείο τα οποία δεν καταλαβαίνουμε – σαν μια αντιστικτική μελωδία. Η μανιασμένη χειμωνιάτικη ακτή της Ρότσα – κοντά στο σημείο που διαδραματίζεται το «Χάρτινο σπίτι» - που αποκαλείται και Μαλβίνες λόγω του απόμακρου της περιοχής (κάτι σαν τα ομώνυμα νησιά) απέναντι από την Αργεντινή, ακτή όπου καταφεύγουν πολιτικοί φυγάδες αλλά και τουρίστες το καλοκαίρι είναι ο καταλύτης της ιστορίας αφού σ’αυτή την «τυφλή ακτή» θα γραφτεί ο επίλογος της τραγικής ιστορίας.

Άνθρωποι που θέλουν να ξεφύγουν από το παρελθόν τους, ζωές που καταστράφηκαν από την Αργεντίνικη δικτατορία. Ο Αρτούρο που πάει να βρει την τύχη του στην Αργεντινή , σύνηθες δρομολόγιο για τους Ουρουγουανούς και μπλέκει λόγω του έρωτά του με την Σεσίλια σε καταστάσεις πρωτόγνωρες, η Καμπότζη να ακούει από μικρή για την αντάρτισα θεία, της οποίας το όνομα φέρει, για τον αγωνιστή αλλά πλέον υποταγμένο και μικροαστό πατέρα που έμεινε δέκα χρόνια στην φυλακή, η οικογένεια του Βρετανού Ντόγκραμ, ο οποίος προσπαθεί κι εκείνος να ξεφύγει από τις αλήθειες του παρελθόντος νομίζοντας ότι μπορεί να κάνει μια καινούρια αρχή στις εσχατιές της Ουρουγουάης. Έτσι κι αλλιώς «η πραγματικότητα διαμορφώνεται συνήθως από παρεξηγήσεις», και το παρελθόν δεν είναι μόνο μια έρημη, τυφλή και απομονωμένη ακτή αλλά είναι και κάτι που δεν μπορείς να αποτινάξεις από πάνω σου όσο και να σου φαίνεται «μια άλλη χώρα» πλέον.

Η νουβέλα του Ντομίγκεζ που έχει πολιτογραφηθεί πλέον Ουρουγουανός, είναι μια πολύ ωραία και λυρική ιστορία με πολιτικές προεκτάσεις, ένα βιβλίο ουσιαστικό και τρυφερό. Η γραφή του πολύ καλού συγγραφέα γεμάτη από βιβλιοφιλικές αναφορές αποπνέει μελαγχολία και ποίηση, ενώ αξιοθαύμαστη είναι η δομή της ιστορίας, ελλειπτική στην αρχή της αλλά καθώς ξετυλίγεται το κουβάρι της αφήγησης να γίνεται υπέροχα γοητευτική και διαυγής.

«…Τότε άρχισε να διαβάζει βιβλία καινούρια και παλιά, άλλα πληκτικά, άλλα θαυμάσια, που τα καταβρόχθιζε με την αδημονία να μάθει πως λέγονταν τα πράγματα, τι συνέβαινε πίσω από τον φράχτη και, κυρίως, τι έκαναν οι άνθρωποι μεταξύ τους. Δεν είχε άλλη δυνατότητα. Συχνά αναγκαζόταν να τα ξαναδιαβάζει, να σημειώνει τις λέξεις σε ένα τετράδιο και να τις ψάχνει στο μικρό λεξικό της. Σε λίγο καιρό μπορούσε να να ξεχωρίζει μια καράφα από ένα καρτούτσο, ένα μόνιππο από ένα λαντό, ως και να φαντάζεται τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούσαν στη Νέα Υόρκη το 1940. Κάθε μυθιστόρημα ήταν μια πληροφορία για μια άγνωστη απεραντοσύνη και, μολονότι ήξερε πως διάβαζε μυθοπλασίες, οι δρόμοι του μίστερ Χάϊντ, το Παρίσι του Χέμινγουεϋ και ο βάλτος του Χάκλμπερρυ αποτελούσαν κομμάτια ενός πολύχρωμου κόσμου που την οδηγούσε απρόσμενες εμπειρίες, όπου τίποτα δε χαριζόταν, η ευτυχία οδηγούσε στην καταστροφή και η συμφορά στην περιπέτεια. Όλα έμοιαζαν τόσο ζωντανά και, συχνά, τόσο ακατανόητα, ώστε θυμόταν τις ιστορίες από τα βάσανα των ηρώων τους. Ο Χόλντεν Κόλφιλντ της είχε μεταδώσει τις αμφιβολίες του για τις τετριμμένες ιστορίες που διηγιόταν ο Τόμας, η γνωριμία με την Μποβαρύ την είχε βοηθήσει να είναι πιο συμπονετική με την Μπρέντα και ο Λόρδος Τζιμ διασκέδαζε με τις ενοχές της, αλλά δεν κατάφερνε να κατανοήσει ούτε τον Ρασκόλνικοφ ούτε τον Λινασέρο, ενώ σιχαινόταν τον καπετάνιο Αχαάβ. Πολλά ονόματα προστίθεντο στους φίλους και στους εχθρούς της Ρόζι από διαφορετικούς τόπους και χρόνους, και με μεγάλη δυσκολία κατάφερνε να ξεχωρίζει πόλεις που είχε επισκεφθεί σε άλλα βιβλία. Καθώς τις επισκεπτόταν συχνά ωστόσο, ανακάλυψε πως το κακό μπορούσε να να είναι ωραίο, το καλό άνοστο, πως ο πόνος εξευγένιζε τους εραστές και ο κόσμος σκοτωνόταν για λόγους διόλου αξιοπρεπείς, ενίοτε σπουδαίους. Είχε την αίσθηση ότι άκουγε τις φωνές πίσω από έναν ατέρμονα καταρράκτη και ότι βρισκόταν μέσα σε έναν δακτύλιο που την απομόνωνε και την κρατούσε ασφαλή σε τέτοιο βαθμό, που , ακόμα και μετά από κάμποσα χρόνια, εξακολουθούσε να πηγαίνει στην βιβλιοθήκη Χασίντο Λαγούνα σαν να διέσχιζε έναν κύκλο.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

BAS LEXTER ENSAMPLE – La vida de los Uruguayos

Φαντάσματα του Εμφυλίου

2011-11-01T16:04:00.006+02:00

«Ιστορική έρευνα» ή «Μαρτυρία» (Εξιστόρηση της οικογενειακής περιπέτειας), όπως κι αν το δει κανείς, το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Στέλιου Περράκη με τίτλο «ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ», (Εκδ. Επίκεντρο, σελ. 438), είναι πάνω απ’όλα μια πρόκληση για στοχασμό, για πολλές σκέψεις (και συζητήσεις) πάνω στο (ίσως) πιο ευαίσθητο (σίγουρα όμως το πιο αμφιλεγόμενο) θέμα της νεώτερης ιστορίας του τόπου μας, τον Εμφύλιο πόλεμο και κυρίως τις πολλές άγνωστες ιστορίες, προσωπικές ή γενικές, τοπικές, περιφερειακές ή ακόμα και σε μεγαλύτερη κλίμακα που βγαίνουν καθώς τα χρόνια περνάνε, στο φως.

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από την έκδοση του βιβλίου του Π.Μακρή, «ΚΙΤΣΟΣ ΜΑΛΤΕΖΟΣ, ο αγαπημένος των Θεών», η εξαιρετική τοιχογραφία της Αθήνας της Κατοχής και το εμφυλιακό κλίμα που συνετέλεσε στον άδικο χαμό ενός νέου ανθρώπου, έχουν περάσει ακόμα περισσότερα χρόνια από την πρώτη έκδοση του πολύ καλού (αλλά τόσο παρεξηγημένου) μυθιστορήματος του Θ.Βαλτινού, «Ορθοκωστά» όπου η ανεξέλεγκτη βία του Εμφυλίου στην επαρχία ζωντανεύουν μέσα από τη εξπρεσιονιστική αφήγηση του μεγάλου συγγραφέα. Το δράμα που βίωσε η οικογένεια του Στέλιου Περράκη στην Αργολίδα δεν διαφέρει και πολύ από αυτά που ζήσανε οι περισσότερες οικογένειες είτε κατά τη διάρκεια της Κατοχής είτε κατά την διάρκεια του Εμφυλίου. Το γεγονός της δολοφονίας ενός νέου ανθρώπου που δεν είχε συμμετοχή σε καμία οργάνωση, που δεν προκάλεσε, που δεν ανακατεύτηκε ενεργά σε κάτι, συγκλονίζει έτσι κι αλλιώς, από όποια πλευρά και αν προέρχονται οι εγκληματίες (διότι ο φόνος δεν έχει ιδεολογία) και από τέτοια περιστατικά, ο τόπος αυτός είναι γεμάτος.

Το βιβλίο του Περράκη ξεκινάει ως προσωπική αναζήτηση για τα αίτια της δολοφονίας του θείου του Μίλτη Μελισσηνού σε μια σπηλιά στα Δίδυμα από τους αριστερούς αντάρτες – μέλη της ΟΠΛΑ - της περιοχής, τον Μάϊο του ’44 και επεκτείνεται στα γεγονότα του τέλους της Κατοχής στην περιοχή της Αργολίδας και στις Σπέτσες. Καταστάσεις και περιστατικά φρικιαστικά, βίαια και με πολλούς θανάτους αμάχων σε μια μάχη για την επόμενη μέρα, για την εξουσία της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Ο Μίλτης Μελισσηνός στα 25 του χρόνια είχε παρατήσει τις σπουδές του στη Νομική της Αθήνας και είχε πιάσει δουλειά στην Αγροτική Τράπεζα του Άργους. Ανήκοντας σε μια από τις ιστορικότερες και πλουσιότερες οικογένειες του Ναυπλίου όπου ο πατέρας του διατηρούσε μεγάλο δικηγορικό γραφείο το οποίο μετά τον θάνατο του συνέχισε ο μεγαλύτερος γιός του Τάκης, ο Μίλτης δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την πολιτική, ούτε είχε αναμιχθεί σε αντιστασιακές οργανώσεις στην Αθήνα ή στο Ναύπλιο. Πηγαίνοντας με το ποδήλατό του από το σπίτι του στο Ναύπλιο στο Άργος (12 χλμ) συνελήφθη σε ένα μπλόκο της ΟΠΛΑ σε ένα γεφυράκι στις αρχές Μαϊου του ΄44. Μεταφέρθηκε μαζί με άλλους συλληφθέντες στο στρατόπεδο της Επιδαύρου μετά από ανακρίσεις και πεζοπορία μερικών ημερών. Στον δρόμο οι συλληφθέντες κακοποιούντο – ο δε Μελισσηνός αφού του είχαν αφαιρέσει τα παπούτσια (προφανώς γυάλισαν σε κάποιον) ταλαιπωρείτο διπλά. Στην Επίδαυρο ο Μίλτης και οι υπόλοιποι (καμιά σαρανταριά) έμειναν δύο εβδομάδες. Εκείνη την περίοδο ξεκίνησαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Αργολίδα από τους Γερμανούς και τα Τάγματα Ασφαλείας με σκοπό να εμποδίσουν την επέκταση της επιρροής της Αριστεράς στην περιοχή. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώθηκαν σε υποχώρηση εκκενώνοντας το στρατόπεδο της Επιδαύρου και παίρνοντας μαζί τους τους κρατούμενους, τους οποίους έκλεισαν σε μια σπηλιά στα Δίδυμα κοντά στο Κρανίδι όπου στο τέλος του Μάη και λίγο προτού φτάσουν εκεί τα Τάγματα Ασφαλείας εκτέλεσαν τον Μίλτη μαζί με άλλους. Έπεσε θύμα ο γλεντζές και άστατος Μίλτης των περιστάσεων (παράπλευρη απώλεια); Ήταν ο θάνατός του μια εκδικητική πράξη για κάτι που έκανε η οικογένεια Μελισσηνού (ουσιαστικά ο Τάκης ως πιο ενεργός στα κοινά της πόλης )κατά την περίοδο της Κατοχής; Ήταν μια πράξη αντίδρασης προς την αστική τάξη της πόλης (θεωρούμενη de facto και ως «αντιδραστική») που μέλος της ήταν ο Μίλτης; Ήταν προσωπικά τα κίνητρα; Ή τέλος, οι αντάρτες προσπάθησαν να ξεφορτωθούν τους αιχμαλώτους (που μπορεί τους περισσότερους από αυτούς να τους «φορτώθηκαν» από τις τοπικές υποομάδες των διαφόρων χωριών) πάνω στην υποχώρησή τους;

Η έρευνα του Περράκη με αφορμή τη δολοφονία του συγγενή του, τον προέτρεψε να ψάξει τα γεγονότα της εποχής σε όλη την περιοχή. Η υπερτουριστική Αργολίδα του σήμερα, στις σελίδες του βιβλίου είναι ένα σκηνικό σφαγών, εν ψυχρώ δολοφονιών, εκτελέσεων, λυντσαρίσματος. Δείχνει ειρωνικό και γκροτέσκο αλλά στα μέρη που τώρα διάφοροι κοσμικοί πίνουν το μοχίτο και το φρέντο τους εκτυλίχθηκαν πριν από 65-70 χρόνια σκηνές φρικιαστικές. Στη Ντάπια των Σπετσών στήθηκαν κρεμάλες και γυναικόπαιδα λυντσαρίστηκαν έξω από το Ποσειδώνιο. Από το Δρέπανο έως το Ναύπλιο, δρόμο που τώρα διασχίζουν τζιποειδή και βίλες είναι σπαρμένες παντού, κάτοικοι να έχουν δέσει έναν καπετάνιο του ΕΛΑΣ πίσω από μια μοτοσυκλέττα που πήγαινε με χαμηλή ταχύτητα κι αυτός ήταν υποχρεωμένος να τρέχει πίσω της μέχρι να τον παραδώσουν στη Γκεστάπο, όπου στην πλατεία του Ναυπλίου τον περίμενε μια κρεμάλα και κόσμος να τον λυντσάρει. Οι σφαγές με μαχαίρι από την ΟΠΛΑ στις Λίμνες και στο Χέλι ως εκδίκηση, χάνεις το μυαλό σου από τη φρίκη. Όπως γράφει ο συγγραφέας χαρακτηριστικά: «η Αριστερά και η Δεξιά έπαιζαν την ίδια θεατρική παράσταση με μια απλή ανταλλαγή στους ρόλους δημίων και θυμάτων.»

Ο συγγραφέας προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της ιστοριογραφίας και της ψυχρής καταγραφής των γεγονότων και της προσωπικής ιστορίας. Δεν το καταφέρνει πάντα αυτό καθώς θεωρεί (και το δηλώνει ευθαρσώς και με πολλά στοιχεία) ότι υπήρχε «αριστερή τρομοκρατία» στην περιοχή η οποία λίγο πριν την αποχώρηση των Γερμανών πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Θεωρεί ότι το μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού αντέδρασε τόσο έντονα και βίαια στους «αναίτιους φόνους» των αριστερών υποστηρίζοντας και ενδυναμώνοντας τα Τάγματα Ασφαλείας, η δε Αριστερά με την πολιτική της καλλιέργησε το μίσος σε ανθρώπους που δεν θα αντιδρούσαν τόσο δυναμικά εναντίον της. Αυτή η άποψη – αιρετική σε ότι διαβάζαμε τα χρόνια μετά την Δικτατορία – έρχεται να συνδράμει στην καινούργια τάση αρκετών ιστορικών που ζουν κυρίως στις ΗΠΑ να αναθεωρήσουν την «αριστερή αγιογραφία» των καπετάνιων του ΕΛΑΣ και τον ρόλο του ΕΑΜ. Το πρόβλημα είναι στο ότι πολλές φορές σε τέτοια θέματα βρίσκεσαι αντιμέτωπος με το θεμελιώδες δίλημμα αν «η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα» και ποιος έριξε την πρώτη σφαίρα – που στην Ελλάδα του πρώτου μισού του περασμένου αιώνα μπορεί η σφαίρα ή το «κάρφωμα» να ήταν για μια κατσίκα, για ένα στραβοκοίταγμα στο καφενείο ή για να έρθουμε στις μέρες μας για ένα καινούργιο αυτοκίνητο ή μια plasma.

Το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρώτα στις Η.Π.Α. («The ghosts of Plaka beach, a True Story of Murder and Retribution in Wartime Greece») όπου ζει εδώ και πολλά χρόνια ο συγγραφέας, δεν αποφεύγει κάποιες γενικεύσεις και αφέλειες, π.χ. ο Περράκης παραξενεύεται που στις μέρες μας στο καφενείο των Διδύμων (ή κάποιου άλλου χωριού της Αργολίδας) οι κάτοικοι δεν μιλάνε μεταξύ τους Αρβανίτικα (!!), ή δίνει αρκετές τουριστικού είδους πληροφορίες που στον έλληνα αναγνώστη είναι περιττές. Είναι όμως πολύ καλά δομημένο – η ελληνική έκδοση εμπλουτίστηκε με ενσωμάτωση ενός άρθρου για τις Σπέτσες που έγραψε αργότερα ο συγγραφέας και που είναι μάλλον οι πιο ενδιαφέρουσες σελίδες του βιβλίου - η αφήγηση είναι συναρπαστική και κυρίως οι προσωπικές νότες στην οικογενειακή ιστορία είναι εξαιρετικές και συγκινητικές. Ο συγγραφέας προς το τέλος του βιβλίου υιοθετεί μια πιο ψύχραιμη στάση απέναντι στα γεγονότα, προβάλλοντας κυρίως το θεμελιώδες ερώτημα περί ουσιαστικής ευθύνης απέναντι σε μια εγκληματική ενέργεια (ποιος φταίει περισσότερο αυτός που πυροβολεί ή αυτός που έδωσε την εντολή;) ενώ δεν διστάζει να πάει κόντρα στην οικογενειακή αντίληψη περί «σφαγέων» και «εγκληματιών» που εκφραζόταν από τον Τάκη Μελισσηνό τον αδερφό του αδικοχαμένου Μίλτη, ο οποίος και τα Τάγματα Ασφαλείας ενίσχυσε μετά την δολοφονία του αδερφού του και σε όλη του τη ζωή δεν μπορούσε να δεχτεί την αντίθετη άποψη.

Ο Εμφύλιος ως γνωστόν βγάζει στους ανθρώπους τα πιο αιμοβόρα ένστικτά τους στην επιφάνεια, δεν υπακούει σε «συνθήκες» και διατάγματα, είναι ένας πόλεμος που συγκλονίζει με την αγριότητά και την απανθρωπιά του. Βιβλία σαν αυτό του Περράκη, συμφωνείς ή διαφωνείς με την άποψη του, ενισχύουν τον διάλογο, φωτίζουν κάποια δυσάρεστα πράγματα – έστω υιοθετώντας και τραβηγμένες απόψεις, ενώ προκαλούν για περαιτέρω διερεύνηση και ψάξιμο. Σε μια χώρα όπου οι άνθρωποί της παραμένουν χωρίς παιδεία, η γνώση της Ιστορίας σταματάει για τους περισσότερους στην ΣΤ’ δημοτικού, η άποψή τους είναι γεμάτη στερεότυπα και μύθους, σχεδόν παιδική μέσα στην αφέλειά της και οι κραυγές υπερισχύουν του διαλόγου, είναι χρήσιμο να εκδίδονται και να διαβάζονται ιστορίες που ξεκινάνε από ένα τοπικό γεγονός αλλά στην ουσία μας αφορούν όλους.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Gabriel FAURE' – Pavane , op.50

Alice Munro

2011-10-26T16:04:00.008+03:00

Διαβάζοντας τις μοναδικές ιστορίες της Καναδής συγγραφέως Alice Munro (την οποία ομολογώ ότι «ανακάλυψα» δυστυχώς με μεγάλη καθυστέρηση), μου ερχόταν συνεχώς στο μυαλό οι πίνακες του Edward Hopper. Άνθρωποι που κοιτάνε στο κενό, μοναχικοί, όψεις της υπαίθρου, της καθημερινής ζωής, όψεις της μεγαλούπολης. Η Munro ουσιαστικά μεταφέρει τους πίνακες του μεγάλου ζωγράφου στα γραπτά της και οι επιρροές είναι προφανείς – υποθέτω αυτό είναι μια αφόρητη κοινοτοπία στους μελετητές του έργου της αλλά είναι από τα πρώτα πράγματα που σου κάνουν εντύπωση. Σε συνέχεια αυτών των σκέψεων και προετοιμάζοντας αυτό το κείμενο (post), έπεσα πάνω σε μια «Χοπερική» εικόνα «αλιεύοντας» μια παλαιότερη συνέντευξή της, όπου δύο δημοσιογράφοι πηγαίνουν στον τόπο της, το Κλίντον του Οντάριο για να συζητήσουν μαζί της για το έργο της. Καθώς εκείνη τους γυρίζει (με το αυτοκίνητό της) πίσω στο ξενοδοχείο τους μετά από την συνέντευξη, την ρωτάνε αν υπάρχουν και άλλοι συγγραφείς στην περιοχή. Εκείνη στρίβει το τιμόνι και τους περνάει απέξω από ένα ετοιμόρροπο σπίτι όπου ένας γυμνός από τη μέση και πάνω άνδρας καθόταν μπροστά από μια γραφομηχανή, περιτριγυρισμένος από γάτες. «Κάθεται εκεί έξω κάθε μέρα» τους λέει η Munro, «με ήλιο ή βροχή. Δεν τον γνωρίζω, αλλά πεθαίνω από περιέργεια να μάθω τι σκαρώνει»…

Οι δύο συλλογές διηγημάτων της Alice Munro (γεν.1931) που κυκλοφορούν στη χώρα μας με διαφορά αρκετών χρόνων η μία (2010) από την άλλη (2003) , με πιο πρόσφατη (που αποτέλεσε και την αφορμή για την «γνωριμία» μου με την συγγραφέα) την «ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΗ ΕΥΤΥΧΙΑ» (Too much happiness), (Εκδ.Μεταίχμιο, μετάφρ. Σ.Σκουλικάρη, σελ.391) και την παλαιότερη «Μ’ΑΓΑΠΑΕΙ ΔΕΝ Μ’ΑΓΑΠΑΕΙ» (Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage), (Εκδ. Μεταίχμιο, μετάφρ. Σ.Σκουλικάρη, σελ.443), είναι και οι δύο υπέροχες και το κυριότερο προσφέρουν μια πανοραμική εικόνα του έργου της συγγραφέως. Με καταπληκτικά διηγήματα, μικρές νουβέλες που ορισμένα από αυτά είναι τόσο καλά που ξαφνιάζουν με την λογοτεχνική τους πληρότητα.

Η «ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΗ ΕΥΤΥΧΙΑ» είναι μια συλλογή 10 ιστοριών, όπου όλες είναι έξοχες και διαπνέονται από τα θέματα που απασχολούν την συγγραφέα όπως είναι το παράδοξο, η απώλεια, η αίσθηση του ανολοκλήρωτου, οι επιπτώσεις πράξεων της παιδικής ηλικίας στο σήμερα, η αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών, η συγγνώμη, οι ανθρώπινες σχέσεις. Ιστορίες ανθρώπινες, στις περισσότερες οι ήρωες είναι γυναίκες, καθημερινοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τη ζωή τους να αλλάζει.

Στις «Διαστάσεις» μια γυναίκα επισκέπτεται τον άντρα της στη φυλακή, ο οποίος έχει διαπράξει το φρικτότερο των εγκλημάτων, παράφρων ή παράφορα ερωτευμένος μαζί της; Καθώς το διήγημα προχωράει η αποκάλυψη έρχεται σχεδόν υπόκωφα και μια ανατριχίλα διαπερνάει τον αναγνώστη. Στο «Πεζό» μια γυναίκα, καθηγήτρια μουσικής έρχεται αντιμέτωπη με το παρελθόν της καθώς διαπιστώνει ότι η κόρη της γυναίκας για την οποία την εγκατέλειψε ο πρώτος της σύζυγος εκδίδει ένα βιβλίο που ουσιαστικά είναι αφιερωμένο σ’αυτήν και στον θαυμασμό που η μικρή τότε έτρεφε για την δασκάλα της, της μουσικής και πως βίωσε τη στιγμή που η γυναίκα που θαύμαζε ήρθε να μαζέψει τα πράγματά της από το σπίτι που δεν ήταν πια δικό της. Στο «Γουένλοκ Έτζ» η συγγραφέας με ιδανικό τρόπο θίγει το πανάρχαιο ερώτημα, πόσο μας αλλάζουν οι συνθήκες και τι ακριβώς είμαστε ικανοί να κάνουμε κάτω από ιδιάζουσες συνθήκες καθώς μια νεαρή από χωριό πηγαίνει στην πόλη που ζει ένας θείος της, προβληματικός και ιδιόμορφος, να σπουδάσει. Η ζωή της κυλάει με οικονομικά προβλήματα και πολύ διάβασμα, ώσπου στο δωμάτιο της έρχεται να συγκατοικήσει μια περίεργη κοπέλα, την οποία έχει εγγράψει στη σχολή ένας πάμπλουτος και γηραιός κύριος που «ενδιαφέρεται» για εκείνην. Μια μέρα που η εξωτική και λίγο τρελλούτσικη «φοιτήτρια» βαριέται να πάει στην έπαυλη του προστάτη της, λέει στην συγκάτοικό της να πάει στη θέση της για δείπνο, όπου βρίσκεται μπροστά σε μια άκρως προκλητική και ιδιάζουσα κατάσταση η οποία της αλλάζει τη ζωή.

Οι δύο καλύτερες ίσως ιστορίες της συλλογής είναι οι «Βαθιές τρύπες» όπου η μοναδική σχέση μητέρας και γιού δοκιμάζεται όταν εκείνος μετά από χρόνια εξαφάνισης, εμφανίζεται ξαφνικά διαφορετικός απ’ότι η οικογένεια του περίμενε θέτοντας μπροστά τους διλήμματα περί κοινωνίας, οικογενειακών δεσμών, προτεραιοτήτων και γεγονότων του παρελθόντος που διαμόρφωσαν τις καταστάσεις και το σχεδόν τέλειο «Πρόσωπο» όπου ένα παιδί που γεννιέται με ένα τρομερό σημάδι στο πρόσωπο θα νιώσει την απόρριψη από τον πατέρα του, ο οποίος δεν θέλει ούτε να τον βλέπει και την καταπιεστική αγάπη της μητέρας του η οποία δεν τον αφήνει από κοντά της προσπαθώντας να τον προστατεύσει από τα σχόλια και τις κοροϊδίες των γύρω του καταστρέφοντας άθελά της τη ζωή του.

Το έξοχο διήγημα «Για παιχνίδι» καθορίζεται από ένα καλά κρυμμένο μυστικό δύο φιλενάδων, ένα έγκλημα το οποίο διέπραξαν στην εφηβεία τους και το οποίο ξαναβγαίνει στην επιφάνεια καθώς η μία από αυτές αργοσβήνει από καρκίνο ενώ στα «Κάποιες γυναίκες», «Ξύλο», και «Ελεύθερες ρίζες» σκηνές από την αγροτική ζωή στο Οντάριο κρύβουν από πίσω τους δράματα και δυστυχίες, μοναξιά και αγώνα για την επιβίωση. Το ομώνυμο διήγημα της συλλογής – μάλλον νουβέλα 80 σελίδων - είναι αρκετά διαφορετικό από τα υπόλοιπα του βιβλίου καθώς εξιστορεί τις τελευταίες ημέρες της φημισμένης μαθηματικού Σοφίας Κοβαλέφσκι (1850-1891), πρώτης γυναίκας που απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα στην Ευρώπη και πρώτη γυναίκα καθηγήτρια Πανεπιστημίου. Η Κοβαλέφσκι διασχίζει την Ευρώπη με τρένο για να πάει στην Σουηδία όπου θα αφήσει την τελευταία της πνοή χτυπημένη από πνευμονία και αναπολεί τον αγώνα της για επαγγελματική και κοινωνική καταξίωση, τις σχέσεις της, τα οικογενειακά προβλήματα που αντιμετώπισε, τον επικείμενο γάμο της. Θα σβήσει ψιθυρίζοντας τις λέξεις «πάρα πολλή ευτυχία» ανακαλύπτοντας στο τέλος ότι η σύντομη ζωή της ήταν πλήρης από συναισθήματα και εμπειρίες.

« Πάντα να θυμάσαι πως όταν ένας άντρας βγαίνει από το δωμάτιο, αφήνει πίσω τα πάντα…Όταν βγαίνει μια γυναίκα, παίρνει μαζί της όλα όσα συνέβησαν εκεί.»

Η παλαιότερη συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Μ’αγαπάει δεν μ’αγαπάει» μπορεί να μη φτάνει στο σύνολό της την πληρότητα που αποπνέει το «Πάρα πολλή ευτυχία» αλλά εδώ υπάρχουν δύο αριστουργηματικά διηγήματα τα οποία εντυπωσιάζουν με την αρχιτεκτονική τους και την τόσο σύνθετη δομή τους παρά την φαινομενική τους απλότητα.

Το ομώνυμο διήγημα της συλλογής, καθαρά Τσεχωφικό σε στυλ και υποδόρεια ένταση περιγράφει την ιστορία μιάς ταπεινής γυναίκας μετανάστριας από την Σκωτία, που ντύνεται και στολίζεται νυφούλα για να πάει να παντρευτεί έναν άνδρα ο οποίος σχεδόν δεν έχει ιδέα για την ύπαρξή της. Η Τζοάνα γεροντοκόρη και κακομοίρα οικονόμος μια γηραιάς κυρίας, μόλις εκείνη πεθαίνει πηγαίνει να βρει τον χήρο Κεν Μπουντρό, ο οποίος είναι ένας τζογαδόρος και ακαμάτης τύπος που ζει σε ένα χωριό και έχει κερδίσει ένα κακορίζικο ξενοδοχείο στα χαρτιά. Η κόρη του που έχει έρθει στον θείο της και στην γιαγιά της (της οποίας οικονόμος είναι η Τζοάνα) μαζί με μια φίλη της σκαρώνουν μια φάρσα στην αφελή οικονόμο γράφοντας ερωτικά γράμματα που υπογράφουν ως Κεν Μπουντρό τα οποία η Τζοάνα δεν θέλει και πολύ να πιστέψει. Μια ιστορία που ξεκινάει από μια χοντροκομένη φάρσα και εξελίσσεται σε ένα υπαινικτικό δράμα, καθώς ο Κεν τσεκάρει το βιβλιάριο καταθέσεων που βρίσκει στην τσάντα της Τζοάνα και αποδέχεται σιωπηρά την παρουσία της και τον διαγραφόμενο ρόλο του. Εύθραυστο και καίριο, χαμηλότονο και κινηματογραφικό στη δομή του, το διήγημα αυτό συγκινεί και θέτει προβληματισμούς στον αναγνώστη.

Το έτερο συγκλονιστικό διήγημα είναι το μάλλον διάσημο από την κινηματογραφική του μεταφορά, «Πέρασε η αρκούδα το βουνό» για το οποίο είχα ξαναγράψει αφού συμπεριελήφθη στην ωραία συλλογή του Eugenides, «Της αγάπης μου ο σπουργίτης πέταξε». Στο διήγημα αυτό η Μάνρο περιγράφει την ιστορία ενός παράξενου ερωτικού ζευγαριού που προκύπτει από την εισαγωγή μιας κάποτε πανέμορφης και πανέξυπνης γυναίκας, της Φιόνας σε ένα πολυτελές ίδρυμα λόγω του επιταχυνόμενου αλτζχάιμερ από το οποίο ταλαιπωρείτο. Ο σύζυγός της ο Γκραντ καθηγητής στο τοπικό κολλέγιο με πολλές ερωτικές περιπέτειες στην πλάτη του, παθαίνει σοκ όταν πηγαίνει μετά από ένα μήνα να την επισκεφτεί και την βλέπει να έχει αναπτύξει συναισθήματα μάλλον ερωτικά για έναν άλλο ασθενή (με πιο έντονα συμπτώματα της ασθένειας) τον Όμπρι. Το παράδοξο της κατάστασης εντείνει η διεύθυνση της κλινικής που αντιμετωπίζει την όλη ιστορία ως κάτι φυσιολογικό και ίσως ενθαρρυντικό για την πορεία των ασθενών. Η Μάνρο εξετάζει καλειδοσκοπικά την ιστορία, από τη μεριά του Γκράντ και δημιουργεί ένα αριστουργηματικό διήγημα που από τη μια σε καταθλίβει και από την άλλη σε αφήνει άφωνο με τη δυναμική του.

Τα υπόλοιπα διηγήματα της συλλογής, που το μεγαλύτερο μέρος της εκτυλίσσεται στις ερημιές του Οντάριο, όλα από τη μεριά των γυναικών, που είτε θρηνούν τον πρόσφατο χαμένο σύζυγο, είτε υποφέρουν από καρκίνο, είτε βιώνουν μια ερωτική απογοήτευση ή μια οικονομική καταστροφή αντικατοπτρίζουν γυναίκες σαν τις μορφές του Χόπερ όπως προανέφερα, ανεξάρτητες και πολλές φορές να παραμένουν έφηβες, δυναμικές ή υποταγμένες, κοιταγμένες από απόσταση με κινήσεις άλλοτε μηχανικές και άλλοτε αφηρημένες, να σκέπτονται και να βιώνουν καταστάσεις φαινομενικά με απάθεια αλλά με κάτι υποδόρειο να σιγοβράζει.

«Οι νεαροί σύζυγοι είναι αυταρχικοί στην εποχή μας. Δεν έχει περάσει και τόσος καιρός από τότε που ήταν σωστοί μνηστήρες, φιγούρες σχεδόν αστείες έτσι πεσμένοι στα γόνατα κι απελπισμένοι μέσα στην ερωτική αγωνία τους. Τώρα, καλά βολεμένοι, το παίζουν αποφασιστικοί κι επικριτικοί. Φεύγουν για τη δουλειά κάθε πρωί, φρεσκοξυρισμένοι, οι νεανικοί λαιμοί τους ν’ασφυκτιούν από τον κόμπο της γραβάτας, περνούν τη μέρα εκπληρώνοντας άγνωστα καθήκοντα, γυρίζουν στο σπίτι την ώρα του φαγητού για να ρίξουν μια περιφρονητική ματιά στο βραδινό και να τινάξουν την εφημερίδα, να την κρατήσουν ανάμεσα στον εαυτό τους και την ανάστατη κουζίνα, στις αδιαθεσίες και τα συναισθήματα, στα μωρά. Πόσα έχουν να μάθουν, και πόσο γρήγορα. Πώς να υποκλίνονται βαθιά στ΄αφεντικά και πώς να μεταχειρίζονται τις γυναίκες τους. Πώς να κρατούν την αξιοπιστία τους για ό,τι έχει να κάνει όχι μόνο με υποθήκες, τοίχους αντιστήριξης, γκαζόν, αποχετεύσεις, πολιτική, αλλά και με τη δουλειά τους, πο ο ρόλος της είναι η συντήρηση της οικογένειας για τα επόμενα είκοσι πέντε χρόνια. Οι γυναίκες λοιπόν είναι εκείνες που γυρίζουν πίσω σ’ένα είδος παρατεταμένης εφηβείας – μέρα με τη μέρα, βέβαια, και πάντα λαμβάνοντας υπόψη την αβάσταχτη ευθύνη που έχουν φορτωθεί στις πλάτες τους, τα παιδιά. Ένα πνευματικό ξαλάφρμα όταν φεύγουν οι άντρες τους. Μια ονειροπόλα εξέγερση, ανατρεπτικές μαζώξεις, ξεσπάσματα γέλιου που δεν είναι τίποτε άλλο από επιστροφή στο σχολείο, κι όλα αυτά να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια από τους τοίχους που πληρώνει ο άντρας τους τις ώρες που δεν είναι εκεί.»

Φέρνοντας στο μυαλό την υπέροχη Φλάνερυ Ο’Κόνορ, τον Φώκνερ ενώ ο Τσέχωφ είναι μονίμως παρών στο background, δεν ξέρω αλλά μου είναι δύσκολο να σκεφτώ πληρέστερο σύγχρονο διηγηματογράφο από την Alice Munro. Κατορθώνει να συμπιέσει ολόκληρες ζωές και έντονα συναισθήματα σε περίπου 20-30 σελίδες απαντώντας ή και δημιουργώντας ερωτήματα, απεικονίζοντας με το δικό της ελαφρώς αποστασιοποιημένο και ειρωνικό στυλ ανθρώπινους ολοζώντανους χαρακτήρες, ακριβώς στην καρδιά της Λογοτεχνίας και όχι στην Πύλη όπως κάπου μια ηρωίδα ενός από τα διηγήματα της σκέφτεται, εκεί όπου η συγγραφέας αυτοσαρκάζεται με πικρό χιούμορ: «Το «Πώς να ζούμε» δεν είναι μυθιστόρημα αλλά μια συλλογή διηγημάτων. Αυτό από μόνο του είναι απογοήτευση. Μοιάζει να μειώνει το κύρος του βιβλίου, κάνοντας τη συγγραφέα να μοιάζει με κάποιον που απλώς περιμένει στην πύλη της Λογοτεχνίας, αντί να εγκαθίσταται με ασφάλεια μέσα σ’αυτή.» Διαβάζοντας την πολυβραβευμένη συγγραφέα, θα προβληματισθείς, θα σε καταθλίψουν κάποια πράγματα και κάποιες καταστάσεις που περιγράφει αλλά το τελικό συναίσθημα είναι η λογοτεχνική πληρότητα και η καθαρή απόλαυση της μοναδικής της γραφής.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Dusty Springfield – Anyone who had a heart

"Of all the gin joints in all the towns in all the world, she walks into mine..."

2011-10-19T14:09:00.004+03:00

Κάτι μεταξύ της «Καζαμπλάνκας» και της «Σύντομης Συνάντησης» το απόλυτα κινηματογραφικό (παλαιότερο αλλά πρόσφατα εκδοθέν στη χώρα μας) εξαιρετικό μυθιστόρημα του υπέροχου Χαρούκι Μουρακάμι με τίτλο «ΝΟΤΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ, ΔΥΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ» (国境の南、太陽の西 – Kokkyo no minami, taiyo no nishi), (Εκδ. Ωκεανίδα, μετάφρ. (δυστυχώς από Αγγλικά) Β. Κιμούλης, σελ. 298), αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα γραφής του Ιάπωνα συγγραφέα, ο οποίος σε μια φαινομενικά απλή ιστορία ερωτικής εμμονής δείχνει την ποίηση και τον δυναμισμό που σε συνδιασμό με το ονειρικό στυλ το οποίο θα κυριαρχήσει στα επόμενα (χρονικά) βιβλία του καθηλώνουν τον αναγνώστη.

Μια συνηθισμένη μέρα στη καθημερινή ζωή ενός κοινότατου ανθρώπου που διάγει ένα μονότονο αστικό και πολύ τακτοποιημένο βίο έρχεται η ανατροπή. Κλισέ; Τελείως… Άσε που το έχεις ξαναδεί ή ξαναδιαβάσει δεκάδες/εκατοντάδες φορές. Το θέμα όμως είναι ο τρόπος, το στυλ – και από αυτό ο Μουρακάμι διαθέτει μπόλικο.
Ο Χατζίμε ιδιοκτήτης δύο πολύ επιτυχημένων τζαζ-μπαρ θεωρούσε ότι η ζωή του είχε μπει σε ένα (αρκετά εύπορο είναι η αλήθεια) δρόμο. Μετά από αρκετή απογοήτευση στον επαγγελματικό τομέα και πολλή μοναξιά στον ερωτικό, γνωρίζει την Γιουκίκο, την ερωτεύεται και παντρεύονται. Ο πατέρας της μεγαλοεργολάβος και αρκετά χωμένος σε σκοτεινά κυκλώματα, τους βοηθάει οικονομικά, έτσι ώστε ο Χατζίμε να υλοποιήσει το όνειρό του και να ανοίξει ένα τζαζ μπαρ με ζωντανή μουσική το οποίο σύντομα γίνεται της μόδας και ο κόσμος συρρέει. Η επιτυχία αυτή φέρνει και το άνοιγμα κι’άλλου μαγαζιού, η συζυγική του ζωή κυλάει ανέφελα, οι προοπτικές είναι ευοίωνες. Αρκεί όμως η εμφάνιση στο μπαρ της πανέμορφης Σιμαμότο, του παιδικού έρωτα του Χατζίμε, τον οποίο εκείνος δεν είχε ξεχάσει (ούτε ξεπεράσει) ποτέ – ένα ερωτικό απωθημένο το οποίο από καιρού εις καιρόν έβγαινε στην επιφάνεια, αρκεί αυτό το γεγονός για να απφασίσει να τα φέρει όλα τούμπα και να αποφασίσει να αλλάξει τη ζωή του. Μόνο που άλλο πράγμα η επιθυμία και άλλο η «πραγματικότητα», άλλο είναι να είσαι 12 χρονών και άλλο να είσαι μεσήλικας.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος ο Χατζίμε, μοναχοπαίδι σε μια γιαπωνέζικη κοινωνία όπου το σύνηθες ήταν οι οικογένειες να έχουν πολλά παιδιά, κάνει παρέα με την συνομήλική του Σιμαμότο, μοναχοπαίδι κι αυτή και με πρόβλημα στο πόδι από πολυομυελίτιδα. Τα δύο παιδιά περνάνε πολλές ώρες μαζί γεμάτες με τη μουσική του Νατ Κινγκ Κόουλ που ακούνε από το στερεοφωνικό του εύπορου πατέρα της μικρής. Όμως όταν πηγαίνουν στο γυμνάσιο, οι δρόμοι τους χωρίζουν και δεν κάνουν πια παρέα – έτσι απλά όπως χωρίζουν τα μικρά παιδιά, χωρίς ιδιαίτερο λόγο…

«Με τ’αυτιά τεντωμένα και τα μάτια κλειστά, φανταζόμουν την ύπαρξη κάποιου τόπου. Ο τόπος αυτός που φανταζόμουν ήταν ακόμη ανολοκλήρωτος. Ομιχλώδης, δυσδιάκριτος, με ασαφές περίγραμμα. Κι όμως ήμουν σίγουρος πως κάτι απόλυτα ζωτικό με περίμεν’εκεί. Και ήξερα πως η Σιμαμότο είχε τα μάτια στυλωμένα στον ίδιο τόπο.
Ήμασταν κι οι δυο ατελή όντα ακόμη, μόλις αρχίζαμε να διαισθανόμαστε την παρουσία μιας απροσδόκητης πραγματικότητας που έμελλε να κατακτήσουμε και θα μας γέμιζε και θα μας ολοκλήρωνε. Μονάχοι οι δυο μας, στο μισοσκόταδο, με τα χέρια σφιχτοπλεγμένα για δέκα φευγαλέα δευτερόλεπτα του χρόνου.»

Η Σιμαμότο θα είναι πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού του. Κάποια στιγμή όταν απογοητευμένος από τη ζωή του (επαγγελματική και ερωτική) θα δει στον δρόμο κάποια που της μοιάζει θα την ακολουθήσει αλλά δειλιάζει να της μιλήσει. Η άγνωστη, ειδοποιεί κάποιον σωματώδη τύπο ο οποίος θα του δώσει ένα φάκελλο με πολλά λεφτά και θα τον απειλήσει, ο Χατζίμε φεύγει φοβισμένος.

Η εμφάνιση στο δεύτερο μέρος του μυθιστορήματος της Σιμαμότο, σε τελείως κινηματογραφική μορφή, καθισμένη στο μπαρ, με ένα τσιγάρο στο χέρι, και ο πιανίστας να παίζει όχι βέβαια το «As Time Goes By» αλλά το (πολύ πιο μελαγχολικά αισθαντικό) «Star Crossed Lovers», θα είναι η «ευκαιρία» του Χατζίμε να γυρίσει στο «παιδικό του δωμάτιο», την ευκαιρία να ξαναγράψει την προσωπική του ιστορία, αλλά υπάρχουν δύο αντικειμενικές δυσκολίες. Ο Χατζίμε είναι παντρεμένος και η Σιμαμότο αρνείται να αποκαλύψει κάτι για τη ζωή της ή το παρελθόν της – το μόνο που αντιλαμβάνεται ο «θολωμένος» (και φουλ ερωτευμένος) Χατζίμε είναι ότι κάποιο μπλέξιμο υπάρχει στη ζωή της. Η ζωή τους είναι σαν το τραγούδι «South of the Border» του Νατ Κινγκ Κόουλ:
«Όταν ήμουν παιδί κι άκουγα αυτό το δίσκο, αναρωτιόμουνα τι υπάρχει νότια των συνόρων» είπα.
«Κι εγώ», είπε. «Όταν μεγάλωσα και μπορούσα να διαβάσω στ’αγγλικά τους στίχους, απογοητεύτηκα. Ήταν απλώς ένα τραγούδι για το Μεξικό. Πάντα πίστευα πως υπήρχε κάτι καταπληκτικό νότια των συνόρων.»

«Just close your eyes, and she’ll be there…» τραγουδάει ο μεγάλος Νατ στο "Pretend", και η μουσική μαζί με τις εικόνες κατακλύζουν το βιβλίο. Η κρίση ηλικίας και προσωπικότητας του ήρωα του μυθιστορήματος αντιπροσωπεύουν τον καθημερινό Ιάπωνα, που σε μια αποξενωμένη κοινωνία όπου όλα είναι «εύκολα» και «υπερβολικά» αυτός ζητάει την επιστροφή στην παιδική του ηλικία, στην ανεμελιά του να κάθεσαι σε ένα καναπέ με ένα ωραίο κορίτσι και να ακούς μουσική. Ο Μουρακάμι σε ένα φαινομενικά απλό μυθιστόρημα όπου (όπως συμβαίνει σχεδόν σε όλα του τα βιβλία) τίποτα ιδιαίτερο δεν φαίνεται να συμβαίνει, όπου οι ήρωες είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι που κινούνται με ένα ζεν, λίγο αποστασιοποιημένο τρόπο, όπου οι συνομιλίες είναι αμφίσημες και λίγο αινιγματικές, όπου οι σιωπές και τα βλέμματα παίζουν τον δικό τους ρόλο, καταφέρνει και γίνεται απολαυστικός και ταυτόχρονα ουσιώδης και αναζωογονητικός με την μαγεία του στυλ του.

Γραμμένο το 1992 το μυθιστόρημα, προαναγγέλει κατά ένα τρόπο το ποιοτικότερο βιβλίο του συγγραφέα, το αριστουργηματικό «Κουρδιστό Πουλί», αλλά στο συγκεκριμένο είναι διαφορετικός (όπως και από τα μεταγενέστερα του μυθιστορήματα) και περισσότερο αυτοβιογραφικός – ας μη λησμονούμε ότι ο ίδιος ήταν ιδιοκτήτης του τζαζ-μπαρ «Peter Cat» για 7 χρόνια – ενώ το θεωρώ ιδανικό για κάποιον που δεν έχει ξαναδιαβάσει τον γοητευτικό συγγραφέα. Περισσότερο άμεσος και λιγότερος σουρεαλιστικός, απλούστερος και πιο «ερωτικός» - χαρακτηριστικό είναι ότι οι σεξουαλικές σκηνές του βιβλίου είναι περισσότερες από κάθε άλλο έργο του Μουρακάμι. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία του έργου του είναι το ονειρικό κλίμα και ατμόσφαιρα των ιστοριών του, έτσι λοιπόν και εδώ αν τα γεγονότα συμβαίνουν ή υπάρχουν μόνο στην φαντασία του ήρωα είναι ένα θέμα που παραμένει ανοιχτό σε ερμηνείες και αναλύσεις, αν και στο κάτω-κάτω κανέναν μας δεν ενδιαφέρει αυτό όταν κλείνουμε το βιβλίο με ένα χαμόγελο απόλαυσης που τόσο το έχουμε ανάγκη.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

DUKE ELLINGTON - Star crossed lovers

Laurence Cossé - Η μαγεία της βιβλιοφιλίας και το αδιέξοδο μιας "απόδειξης"

2011-10-12T15:20:00.005+03:00

Δεν υπάρχει (αληθινός) βιβλιόφιλος, ο οποίος θα μείνει ασυγκίνητος καθώς θα διατρέχει τις σελίδες του τόσο γοητευτικού (και αγαπησιάρικου) μυθιστορήματος της Γαλλίδας συγγραφέως (γεν.1950) Laurence Cossé με τίτλο «ΣΤΟ ΚΑΛΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ» (Au bon roman), (Εκδ. Πόλις, μετάφρ. Α.Κυριακίδης, σελ.451). Χωρίς να είναι αριστούργημα και χωρίς να διεκδικεί τρομερές ποιοτικές δάφνες, το βιβλίο της Κοσέ είναι ένα ουτοπικό μυθιστόρημα για τους ανθρώπους που αγαπούν το καλό βιβλίο.

Γραμμένο με έξυπνη και κινηματογραφική γραφή, το «Στο καλό μυθιστόρημα» έχει τη δομή ενός αστυνομικού θρίλερ – σημείο που αποτελεί και την μεγάλη αδυναμία του. Ο μποέμ Ιβάν και η πλούσια εστέτ Φραντσέσκα μετά από μια τυχαία συνάντηση σε ένα βιβλιοπωλείο που διαχειρίζεται ο πρώτος, σε ένα χειμερινό θέρετρο, αποφασίζουν να ανοίξουν ένα διαφορετικό βιβλιοπωλείο στο Παρίσι σε ένα χώρο που διαθέτει η δεύτερη σε μια ακριβή συνοικία. Στο βιβλιοπωλείο θα διαθέτουν μόνο «καλά» μυθιστορήματα και διηγήματα, όχι best-sellers ή καινούργιες εκδόσεις. Την επιλογή του υλικού τους την αναθέτουν σε μια επιτροπή 8 (όχι ιδιαίτερα ευπώλητων) συγγραφέων που έχουν ξεχωρίσει για την ποιότητα των βιβλίων τους και για τις ιδέες τους. Πρόθεση τους αρχικά είναι να ξεκινήσουν με 3000 τίτλους και για να καταφέρουν να πιάσουν τον στόχο, οι συγγραφείς/εκλέκτορες πρέπει να παραδώσουν μια λίστα από 600 τίτλους ο καθένας, ούτως ώστε (με τις αναπόφευκτες ομοιότητες στις προτάσεις) να επιτευχθεί ο επιθυμητός αριθμός.
Αναγκαστικά λόγω εντοπιότητος, η κατεύθυνση του βιβλιοπωλείου είναι Γαλλοκεντρική γι’αυτό οι εκλέκτορες πρέπει να επιλέξουν τους μισούς τίτλους από την Γαλλική παραγωγή. Οι εκλέκτορες παίρνουν ψευδώνυμα της επιλογής τους και τα ονόματά τους δεν πρόκειται να δημοσιοποιηθούν ενώ οι προτάσεις τους θα ανοιχθούν όλες μαζί έτσι ώστε ο Ιβάν και η Φραντσέσκα να μη γνωρίζουν τις επιλογές τους. Τα κάποια προβλήματα που ανακύπτουν από τις προτάσεις των 8 τα επιλύουν οι ιδιοκτήτες της επιχείρησης προσθέτοντας και εκείνοι με τη σειρά τους κάποιους τίτλους ενώ η πρόσφατη παραγωγή βρίσκει κι αυτή τη θέση της στα ράφια μετά από ένα χρόνο από την ημέρα κυκλοφορίας και κατόπιν ανάγνωσης από τον Ιβάν και την Φραντσέσκα.

Το βιβλιοπωλείο μετά από μια έξυπνη και πανάκριβη διαφημιστική καμπάνια ανοίγει και σημειώνει εξαιρετική επιτυχία. Ο κόσμος το αγκαλιάζει από την αρχή και αρκετοί πελάτες αρνούνται να φύγουν το βράδυ όταν πρέπει να κλείσει, θεωρώντας το ως προέκταση του σπιτιού τους. Τα βιβλία πουλιούνται σαν ζεστό ψωμί και η ιδέα των δύο ρομαντικών γίνεται “talk of the town” όχι μόνο στο Παρίσι αλλά και παγκόσμια. Η επιτυχία όμως φέρνει το μίσος και τον φθόνο. Συγγραφείς που τα βιβλία τους δεν είναι στη λίστα, εκδότες που δεν βλέπουν να υπάρχουν στις προθήκες του πιο hot μαγαζιού στην πόλη, δημοσιογράφοι που εξυπηρετούν συμφέροντα, βιβλιοπωλεία-πολυκαταστήματα που θεωρούν ότι θίγονται από τον (αποκαλούμενο ή και υποτιθέμενο) «αριστοκρατισμό» του πρωτότυπου βιβλιοπωλείου. Όλοι αυτοί ξεκινούν έναν αγώνα δυσφήμισης και βρώμικου ανταγωνισμού ο οποίος θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί εάν δεν έμπαινε στη μέση η βία. 3 από τα μέλη της επιτροπής, συγγραφείς που ζουν στην επαρχία δέχονται επιθέσεις, οι οποίες στην αρχή φαίνονται ασύνδετες αλλά όταν τις καταγγέλουν στον Ιβάν εκείνος μαζί με την συνεργάτιδα του προσφεύγουν στην αστυνομία για βοήθεια. Την υπόθεση αναλαμβάνει ένας βιβλιόφιλος αστυνομικός ο οποίος θα την επιλύσει με σχετική ευκολία αλλά μέχρι τότε θα έχουν αλλάξει πολλά…

«Θέλουμε βιβλία χρήσιμα, βιβλία που να μπορούμε να τα διαβάσουμε την επομένη μιας κηδείας, όταν δεν έχουμε πια άλλα δάκρυα, όταν δεν μπορούμε ούτε να σταθούμε στα πόδια μας, έτσι όπως μας έχει απανθρακώσει ο πόνος• βιβλία που να είναι εκεί σαν συγγενείς όταν έχουμε συγυρίσει το δωμάτιο του νεκρού παιδιού, έχουμε αντιγράψει το ημερολόγιό του για να το έχουμε πάντα μαζί μας, έχουμε μυρίσει χιλιάδες φορές τα ρούχα του στη στεγνώστρα, κι όταν δεν μπορούμε πιά να κάνουμε τίποτα• βιβλία για τις νύχτες όπου, παρά την εξάντλησή μας, δεν μπορούμε να κοιμηθούμε, και δε θέλουμε άλλο απ΄το να μπορέσουμε να απαλλαγούμε από εικόνες που μας στοιχειώνουν• βιβλία που να έχουν ειδικό βάρος και να μην μπορούμε να τ’αφήσουμε απ’τα χέρια μας όταν συνέχεια αντηχεί στ’αφτιά μας η ψιθυριστή κουβέντα του αστυνομικού: «Δε θα ξαναδείτε ζωντανή την κόρη σας»• όταν δεν μπορούμε πια να θυμόμαστε που ψάχναμε τον μικρό Ζαν παντού στο σπίτι, κι ύστερα σαν τρελοί στον κήπο, όταν είκοσι φορές τη νύχτα τον βρίσκουμε στη μικρή γούρνα, μπρούμυτα σε τριάντα εκατοστά νερό• βιβλία που να μπορούμε να τα δώσουμε σ’αυτή τη φίλη που ο γιός της κρεμάστηκε στην κάμαρά του πριν από δύο μήνες κι είναι σαν να μη πέρασε ούτε ώρα• στον αδελφό που η αρρώστια τον έχει κάνει αγνώριστο…
Θέλουμε βιβλία γραμμένα για μας που αμφισβητούμε τα πάντα, που κλαίμε με το τίποτα, που τιναζόμαστε στον παραμικρό θόρυβο πίσω μας.
Θέλουμε βιβλία που να’χουν στοιχίσει πολύ στον συγγραφέα του, βιβλία όπου να έχουν εναποτεθεί τα χρόνια της δουλειάς του, η πιασμένη ράχη του, τα μπλοκαρίσματά του, η τρέλα του κάτι στιγμές που νόμιζε ότι χανόταν, η αποθάρρυνσή του, το κουράγιο του, το άγχος του, το πείσμα του, το ρίσκο της αποτυχίας που πήρε.
Θέλουμε όμορφα βιβλία που να βυθίζονται στην ομορφιά του πραγματικού και να μας κρατούν εκεί• βιβλία που να μας αποδεικνύουν ότι, στον κόσμο, η αγάπη λειτουργεί στο πλευρό του Κακού, αλλά και εναντίον του, καμιά φορά αδιακρίτως, και πάντα έτσι θα λειτουργεί, όπως και ο πόνος θα πληγώνει πάντα τις καρδιές. Θέλουμε καλά μυθιστορήματα.
Θέλουμε βιβλία που να μην παραγνωρίζουν τίποτα από την ανθρώπινη τραγωδία, τίποτα από τα καθημερινά θαύματα• βιβλία που να γεμίσουν πάλι τα πνευμόνια μας με αέρα.»

Περισσότερο μανιφέστο βιβλιοφιλίας και λιγότερο μυθιστόρημα, το βιβλίο της Κοσέ ποντάρει στη δύναμη του συναισθήματος και στην γοητεία του θέματος και της υπέροχης (αυτοκτονικής βέβαια με καθαρά οικονομικούς όρους) ουτοπικής ιδέας. Ο βιβλιόφιλος αναγνώστης συγκινείται και ζηλεύει (που δεν μπορεί εκείνος να υλοποιήσει την ιδέα), παρασύρεται και δεν προσέχει τις χτυπητές αδυναμίες της πλοκής.
Μ’άρεσε τόσο το βιβλίο, απόλαυσα την (μυθιστορηματική έστω) προσπάθεια υλοποίησης ενός ωραίου βιβλιοπωλείου και δεν στέκομαι στο ότι η αστυνομική πλοκή είναι υποτυπώδης ίσως δε προσχηματική, το πάθος του Ιβάν για την μυστηριώδη Ανίς είναι χλιαρό και ανούσιο. Αφήνω στην άκρη τις γκρίνιες γύρω από το ηθικό θέμα που προκύπτει περί της υποκειμενικής επιλογής και στο τι είναι καλό και τι κακό μυθιστόρημα. Θέλω απλά να απολαμβάνω τις σελίδες της δημιουργίας του βιβλιοπωλείου - όνειρο, να ανατρέχω στους προτεινόμενους συγγραφείς και να διαπιστώνω τις ελλείψεις μου πάνω στη Γαλλική γραμματολογία. Να συμβουλεύομαι το εκπληκτικό site του βιβλίου με τη λίστα ορισμένων από τους προτεινόμενους τίτλους και να διαφωνώ ή να συμφωνώ μαζί τους.

Ένα εξίσου έξυπνο εύρημα (όπως αυτό του βιβλιοπωλείου με τα «καλά μυθιστορήματα) χρησιμοποίησε η Laurence Cossé και στο έτερο μυθιστόρημα / νουβέλα της που κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά με τίτλο «Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ» (Le Coin de voile), (Εκδ. Πόλις, μετάφρ. Ρ.Παπαδάκη, σελ. 268).

Αν υποθέσουμε ότι κάποιος βρήκε την απόδειξη της ύπαρξης Θεού τότε τι γίνεται; Αυτή την ιδέα πραγματεύεται με παιχνιδιάρικο και μάλλον διασκεδαστικό τρόπο η συγγραφέας εξετάζοντας το θέμα περισσότερο από κοινωνική και πρακτική πλευρά παρά από θεολογική (η οποία εμπεριέχει διάφορους κινδύνους).

Στο τάγμα των Ιησουιτών στο Παρίσι («Καζουιστές» στο κείμενο) δύο από τα εξέχοντα και παλαιότερα μέλη του γίνονται αποδέκτες μια επιστολής που αποδεικνύει με ατράνταχτο και αδιαπραγμάτευτο τρόπο την ύπαρξη του Θεού. Με το που διαβάζουν την επιστολή πείθονται αμέσως και το ίδιο συναίσθημα νιώθουν ένας-δύο άτομα της εμπιστοσύνης τους που την διαβάζουν κι αυτοί. Όταν ενημερώνεται ο Έπαρχος (Διοικητής) του Τάγματος γι’αυτό το τεράστιας σημασίας γεγονός αρνείται να διαβάσει την επιστολή και ενημερώνει τον Πρωθυπουργό ο οποίος πείθεται αμέσως για την «απόδειξη» και ενημερώνει τους υπουργούς του, διότι διαβλέπει τις προεκτάσεις του γεγονότος αυτού όταν διαρρεύσει στο πλατύ κοινό. Η λύση θα δοθεί από το Βατικανό όταν θα κληθούν στην Αγία Έδρα οι αποδέκτες της επιστολής-δυναμίτης.

«…Καταλάβαινε πως μέσα σε λίγες βδομάδες, η απόδειξη ύπαρξης του Θεού θα μπορούσε να καταστρέψει την ισορροπία του κοσμικού κράτους. Γιατί η ισορροπία βασίζεται στην αβεβαιότητα ύπαρξης του Θεού. Η απουσία απόδειξης της ύπαρξης του Θεού επιβάλλει στους άπιστους• αλλά και η απουσία απόδειξης της ανυπαρξίας Του, τον σεβασμό στους πιστούς.
Αν οι πιστοί έβλεπαν τις πεποιθήσεις τους να επιβεβαιώνονται, θα άνοιγε διάπλατα η πόρτα στον φανατισμό! Και πόση οργή θα απλωνόταν στο στρατόπεδο των απίστων!
Μπορεί ο αθεϊσμός και ο αγνωστικισμός να γίνονταν λέξεις κενές νοήματος, δεν θα ίσχυε όμως το ίδιο για την ελευθερία. Ο σύγχρονος άνθρωπος θα αρνιόταν να εγκαταλείψει την ελεύθερη βούλησή του. Για κάθε εκατό που θα γονάτιζαν, άλλοι εκατό θα έμεναν όρθιοι.»

Είναι μια έξυπνη ιδέα που μένει απλώς ιδέα. Η νουβέλα της Κοσέ μοιάζει ανολοκλήρωτη, αγωνία δεν υπάρχει, ενώ παρά το «άπλωμα» των σελίδων και του πλήθους των προσώπων / χαρακτήρων που εισέρχονται στη δράση, η φλυαρία και οι εξυπνάδες κυριαρχούν ενώ το αστυνομικό ή θριλερίστικο στοιχείο είναι τόσο αχνό που γίνεται αόρατο. Με ένα θέμα που θα μπορούσε να προβληματίσει ή να διακωμωδήσει (ανάλογα με τον δρόμο που θέλει να ακολουθήσει ο συγγραφέας), τελικά όλα μένουν μετέωρα και σχηματοποιημένα – το ίδιο πάνω, κάτω έπαθε και ο καλός σκηνοθέτης Νάνι Μορέτι στην άνιση ταινία του «Habemus Papam» - αποδεικνύοντας την «επικινδυνότητα» τέτοιων προβληματισμών. Διαβάζεται εύκολα και γρήγορα – ο πραγματικός του όγκος είναι ο μισός λόγω των πολλών μικρών κεφαλαίων – αλλά σε σύγκριση με το «Στο καλό μυθιστόρημα» δεν στέκεται καθόλου.

Solar

2011-10-07T14:29:00.006+03:00

Δύσκολα μπορεί να σ’αρέσει ένα μυθιστόρημα που έχει ως κεντρικό ήρωα ένα πολύ αντιπαθητικό άνθρωπο στον οποίο από την αρχή μέχρι το τέλος ψάχνεις έστω ένα στοιχείο να εκτιμήσεις. Εκεί έγκειται το κυριότερο (ανάμεσα σε διάφορα άλλα) πρόβλημα του θεματικά ενδιαφέροντος και επίκαιρου αλλά αμφιλεγόμενου, πρόσφατου μυθιστορήματος του (ευρισκόμενου σε συνεχή πτώση τα τελευταία χρόνια) Βρετανού συγγραφέα Ian McEwan, με τίτλο «SOLAR», (Εκδ. Πατάκη, μετάφρ. Κ.Σχινά, σελ.421).

Όπως και στη επιβλητική του «Εξιλέωση», ο ΜακΓιούαν στήνει τον μύθο του βιβλίου του πάνω σε μια εξαπάτηση. Ο νομπελίστας Φυσικός Μάϊκλ Μπίαρντ έχει καταφέρει κατά τη διάρκεια της ζωής του να εξαπατήσει και να πιάσει κορόϊδα τους πάντες. Με το βραβείο πολλά χρόνια πίσω του πιά, παρηκμασμένος και ξεπερασμένος από τις επιστημονικές εξελίξεις του τομέα του, έχει φτάσει στα 53 του και ακόμα εκμεταλλεύεται και εξαργυρώνει την επιτυχία του, συμμετέχοντας σε επιτροπές, και δίνοντας διαλέξεις. Έτσι τώρα έχει τοποθετηθεί από την Βρετανική κυβέρνηση σε ένα πρόγραμμα ανάπτυξης νέων πηγών ενέργειας όπου περισσότερο δίνει αίγλη με τον τίτλο του στο ίδρυμα παρά δουλεύει. Η «κρίση ηλικίας» τον έχει χτυπήσει στο κεφάλι κυρίως όταν διαπιστώνει ότι έχει εύκολα αποδεχτεί την «απιστία» της 5ης συζύγου του, της πανέμορφης Πατρίς με έναν σωματώδη οικοδόμο – ο οποίος του ρίχνει και μια σφαλιάρα όταν πάει να του ζητήσει τον λόγο.

Η ζωή του όμως θα αλλάξει ριζικά όταν γυρνώντας από ένα επεισοδιακό ταξίδι στον Αρκτικό κύκλο θα βρει στο σπίτι του τον βοηθό (και οδηγό) του στο Κέντρο Ερευνών γυμνό στο σαλόνι. Μέχρι να καταλάβει τι έχει συμβεί ο τύπος αρχίζει να του δικαιολογείται για την σχέση του με την Πατρίς και να τον ακολουθεί μέσα στο σπίτι. Τότε σκοντάφτει σε ένα χαλί, πέφτει, χτυπάει στην κόχη ενός τραπεζιού και πεθαίνει ακαριαία. Ο Μπίαρντ αντί να τηλεφωνήσει ή να ζητήσει βοήθεια, σπεύδει να τοποθετήσει το πτώμα σε τέτοια θέση ώστε να φαίνεται ότι κάποιος τον έχει δολοφονήσει. Έχοντας βρει κάποια εργαλεία του εργάτη αφημένα στον κήπο, τα τοποθετεί έτσι ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ποιος έκανε το έγκλημα. Ο άτυχος οικοδόμος καταδικάζεται εύκολα, ενώ ο Μπίαρντ με τον τυχαίο θάνατο του βοηθού του βρίσκεται κάτοχος των σημειώσεων του και ενός πρωτοποριακού σχεδίου / ιδέας που ανέπτυσσε εκείνος με μεθόδους παραγωγής ενέργειας από την ηλιακή ακτινοβολία. Ο Μπίαρντ οικειοποιείται τις σημειώσεις, παρουσιάζοντας τες ως δικές του και απολαμβάνοντας οφέλη οικονομικά και επιστημονικά.

Το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε 3 χρονικές περιόδους. Ξεκινάει το 2000 με τα γεγονότα που περιγράφονται παραπάνω, συνεχίζεται το 2005 με τον Μπίαρντ να ταξιδεύει συνεχώς καλεσμένος (με το αζημίωτο) σε διάφορες ομιλίες αφού πλέον έχει γίνει ειδικός στις αναδυόμενες μορφές ενέργειας και στην προσέλκυση επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ από την άλλη γίνεται όλο και περισσότερο αντιπαθής (και γνωστός) στο κοινό με διάφορες ακραίες θέσεις του, ενώ έχει και μια αρκετά ισορροπημένη σχέση με την Μελίσσα που θέλει απεγνωσμένα ένα παιδί μαζί του. Το τρίτο μέρος διαδραματίζεται το 2009 όταν ο Μπίαρντ ετοιμάζεται για την υλοποίηση μιας τεράστιας επένδυσης στις Η.Π.Α., είναι ήδη πατέρας ενός πανέξυπνου κοριτσιού, έχει παχύνει όσο δεν πάει άλλο και τα προβλήματα, επαγγελματικά και προσωπικά έχουν αρχίσει να τον πλησιάζουν.

Το μυθιστόρημα έχει πολλά καλά, αλλά και αρκετά αρνητικά στοιχεία που βαραίνουν στην τελική εντύπωση. Κατ’αρχήν, είναι καλογραμμένο, κλασσικό page turner, πανέξυπνο και σπιντάτο. Ο ΜακΓιούαν σαν πολύ καλός συγγραφέας που είναι, «αιχμαλωτίζει» τον αναγνώστη του βάζοντας κωμικά στοιχεία σε μια πικρή και κυνική ιστορία, ενώ εντυπωσιάζει (όπως και στο άνισο «Σάββατο») η ενδελεχής προεργασία και η προσοχή στη λεπτομέρεια πάνω στο επιστημονικό πεδίο. Από την άλλη, νιώθεις ότι διαβάζεις μια ιστορία που δεν οδηγεί πουθενά, χωρίς αρχή, μέση, τέλος, γκροτέσκο και υπερβολικό όπως κανένα άλλο του συνήθως λιτού συγγραφέα, εν γένει ένα ασήμαντο μυθιστόρημα που εάν δεν έφερε την βαριά υπογραφή ενός μεγάλου στυλίστα μπορεί και να μην εκδιδόταν. Ο Μπίαρντ θα μπορούσε να είναι ένας τραγικός ήρωας χαμένος στον εγωιστικό και υπερφίαλο κόσμο του, αλλά κάποιες στιγμές νομίζεις ότι διαβάζεις τις περιπέτειες του Mr Bean, κυρίως στην ξεκαρδιστική εκδρομή στον Αρκτικό κύκλο, όπου παγώνει το πουλί του όταν σταματάει το έλκηθρο να κατουρήσει ενώ έχει πολικό ψύχος, ή με τα πατατάκια και τον άγνωστο στο τρένο ή καθώς μπουκώνεται με σάντουιτς σολωμού ή pancakes…

Ο Μπίαρντ σαν την Βριώνη στην Εξιλέωση δεν έχει καμμία τύψη για την εξαπάτηση και την καταστροφή κάποιων ανθρώπων, ενώ ούτε καν θυμάται μετά από λίγο καιρό για την λογοκλοπή, για την οικειοποίηση μιας επιστημονικής εργασίας – ιδέες τις οποίες θεωρεί δικές του. Είναι ένας άνθρωπος χωρίς συναισθήματα και χωρίς καμμία διάθεση αυτοκριτικής ή συμπόνοιας. Αυτοπαραμυθιάζεται και μετά παρουσιάζει ιδέες άλλων για δικές του χωρίς δεύτερη σκέψη, ενώ πιστεύει ότι όλοι οι άλλοι παραλογίζονται ανίκανος να αναλάβει ουδεμία προσωπική ευθύνη. Ο ΜακΓιούαν «ισοπεδώνει» την πανεπιστημιακή κοινότητα με σκληρό τρόπο αλλά θα μπορούσε να το κάνει σε μικρότερη κλίμακα χωρίς τόσες πολλές και ανούσιες φλυαρίες.

Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του μυθιστορήματος είναι το θεωρητικό του υπόβαθρο. Η πολυδιαφημισμένη «πράσινη ανάπτυξη» (ή και «πράσινος καπιταλισμός») ως στοιχείο άκρατου και εύκολου πλουτισμού τίθεται στο μικροσκόπιο. Η ηλιακή ενέργεια που υποτίθεται ότι θα αντικαταστήσει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων δεν είναι τίποτα άλλο από μια υπερκερδοφόρα πηγή όπου οι επιχειρηματίες ποντάρουν στην κλιμακούμενη υπερθέρμανση του πλανήτη. Η γιγαντιαία επένδυση στο Νέο Μεξικό που κάνει ο Μπίαρντ με τον συνεργάτη του στηρίζεται πάνω σ’αυτό – η κυνικότητα δε του ήρωα, φαίνεται σε μια αποστροφή του, όταν διαβεβαιώνει «Η καταστροφή βρίσκεται προ των πυλών. Χαλάρωσε!»… Καθώς το μυθιστόρημα ολοκληρώνεται η αίσθηση ότι οι λύσεις στο θέμα της ενέργειας και γενικότερα στο οικοσύστημα θα έρθουν από ανθρώπους σαν τον ήρωα του βιβλίου σε γεμίζει με απαισιοδοξία και θλίψη – αντέχεται άραγε τόσος κυνισμός;

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

The Stranglers - Always the sun

"Ότι μισούμε και ότι απαρνιόμαστε..."

2011-09-30T15:19:00.005+03:00

«Έχω δει κάθε είδους πτώματα, είπε η Μέριλιν, ο τόνος της πικρόχολος. Πρόβατα, ελάφια, κογιότ, ό’τι θες, αρκούδες και άλκες. Ο θείος μου ο Μπιλ είναι κυνηγός. Όταν ήμουν μικρή, μου έμαθε πώς να πυροβολώ. Επίσης έχω δει ανθρώπους σε φέρετρα, το θείο και τη θεία μου που πέθαναν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στη Μεγάλη Στροφή πέρα από το Ρέβελστοουκ, αλλά και άλλους. Είδα νεκρό το μικρό μου αδερφό όταν τον πάτησε αμάξι. Ήμουν εννιά χρόνων. Μια μέρα η μητέρα μου είχε αργήσει στη δουλειά. Μια ζωή ήταν νευρική. Τέλος πάντων, βιαζόταν όταν έκανε όπισθεν και τον πάτησε. Ο Πιτ ήταν πολύ μικρός. Η μητέρα μου δεν το ξεπέρασε ποτέ. Ο πατέρας μου είπε ότι έφταιγε ο Πιτ. Μάλλον πήγε και χώθηκε πίσω από το αμάξι όταν δεν έβλεπε η μητέρα μου.
Όταν πέθανε μία από τις αδερφές μου, ρώτησα τη μητέρα μου γιατί δεν έκλαψε και μου είπε ότι είχε κλάψει καιρό πριν, είπε ο Τομ.»

Οικογενειακή βία, φονικά χωρίς λόγο και αιτία, τσαμπουκάδες και κυνομαχίες, ζωές κατεστραμμένες, γη άγρια και αφιλόξενη. Αυτό είναι το πλαίσιο του μυθιστορήματος του πολυβραβευμένου Καναδού ποιητή Patrick Lane που στα 70 του έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο «ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΚΥΛΙ, ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΚΥΛΙ» (Red dog, red dog), (Εκδ. Καστανιώτη, (εξαιρετική) μετάφρ. Α.Καλοκύρη, σελ.298), ένα συγκλονιστικό επικό βιβλίο – σχεδόν αριστουργηματικό.

Κοιλάδα Οκανάγκαν, κάπου στη Βρετανική Κολούμπια, στα βάθη του Καναδά. Τέλη της δεκαετίας του 50, και ότι έχει μείνει από την οικογένεια Σταρκ προσπαθεί να τα βγάλει πέρα όπως μπορεί. Τα δύο αδέρφια, ο μικρότερος Τομ, δουλευταράς και φιλότιμος έχει υπό την προστασία του τον μεγαλύτερο (και αγαπημένο της μάνας) Έντι, ο οποίος μετά την αποφυλάκιση του (και τους βιασμούς και ότι άλλο τράβηξε μέσα στη στενή), έχει βουλιάξει στα ναρκωτικά και στους τσαμπουκάδες. Στο σπίτι ζει έγκλειστη, η αγοραφοβική μάνα τους η Λίλιαν, που είδε τις δύο της κόρες να πεθαίνουν βρέφη ακόμα από ακαθόριστες αιτίες. Η σκιά όμως του νεκρού πατέρα τους, του παράλογα βίαιου Έλμερ πέφτει βαριά επάνω τους. Τα μυστικά της οικογένειας, οι «σκελετοί στο (ξεχειλισμένο) ντουλάπι» της είναι πολλοί. Τα έργα και ημέρες του Έλμερ, η συμπεριφορά του απέναντι στη Λίλιαν, ο θάνατος ενός εξώγαμου του, που έφερε στο κόσμο μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, μια άγνωστη γυναίκα, την οποία ο Έλμερ ξεφορτώθηκε άρον-άρον, η παραβατική του συμπεριφορά μέσα στην κοινότητα έχουν καταστήσει την οικογένεια σημείο αναφοράς στην περιοχή.

Οι νεκρές κόρες αφηγούνται από τους τάφους τους θυμίζοντας χορικά αρχαίας τραγωδίας και η αφήγηση πιάνει το νήμα από το παρελθόν και την ιστορία της φυγής του Έλμερ από το σπίτι του και την περιπλάνησή του στις ερημιές του Καναδά. Μεγαλώνοντας σε ένα σπίτι που για πρωινό έτρωγε ξύλο από τον πατέρα του, ο οποίος κρέμαγε και την αδερφή του στον στάβλο και την μαστίγωνε, ο Έλμερ την κοπανάει με την παρότρυνση της μητέρας του και κάνοντας δουλειές του ποδαριού επιβιώνει μέχρι που ο δρόμος του τον φέρνει στο κτήμα της Λίλιαν και της χήρας μητέρας της – δεν αργούν να τον μοιραστούν και οι δύο. Όταν αφήνει έγκυο την μικρή τότε Λίλιαν δεν αργεί να βγάλει στην επιφάνεια τον πατέρα του από μέσα του γινόμενος εκείνο που ήθελε μια ζωή να αποφύγει. Βίαιος, μέθυσος, άνθρωπος χωρίς αισθήματα, εγκληματίας. Η Λίλιαν κλεισμένη στον εαυτό της, έχει μυαλά μόνο για τον γιό της τον Έντι και όταν εκείνος την απογοητεύει κλείνεται στον εαυτό της.

Μυστικά και ψέμματα σε μια κοινότητα που ζει και αναπνέει, μέσα στη μιζέρια,για τις κυνομαχίες και τα στοιχήματα. Άνδρες που ξημεροβραδιάζονται στα μπαρ, γυναίκες κακοποιημένες και απογοητευμένες, ποτό και ναρκωτικά, ένας κόσμος που ζει μέσα στον φόβο και την βία. Η ζωή δεν έχει καμμία αξία και από σοκαριστικές σκηνές είναι γεμάτο το βιβλίο. Η σχέση του Τομ με την Μέριλιν προσφέρει μια ανάσα στο ιδιαίτερο σκληρό αλλά ταυτόχρονα και αφάνταστα λυρικό μυθιστόρημα που φέρνει στο νου (ως ατμόσφαιρα και ύφος) την υπέροχη ταινία «Η ΝΥΧΤΑ ΤΟΥ ΚΥΝΗΓΟΥ».

«Οι νεκροί συνωστίζονταν, καθένας με τη δική του ιστορία, τι συνέβη και πότε, ποιος ήταν εκεί και γιατί. Οι περισσότερες κατέληγαν αποσπασματικές, αχνοί ψίθυροι και μουρμουρητά, λες και ακούγονταν μέσα από στενές σπηλιές, οι ήχοι παραμορφωμένοι, φωνήεντα τραβηγμένα να αντηχούν, σύμφωνα ψαλιδισμένα να κροταλίζουν σαν ουρά φιδιού που δονείται μέσα στους θάμνους, η προειδοποίηση ίδια, οι νεκροί να μου λένε ιστορίες που πίστευαν ότι είχα ανάγκη να μάθω, ιστορίες τόσο παλιές που δεν είχαν πλέον κανένα νόημα παρά μόνο για όσους τις διηγούνταν. Άκουγα και δεν άκουγα.»

Μόνο οι νεκροί έχουν ήρεμη ζωή στο βιβλίο, οι ζωντανοί ταλαιπωρούνται και ο Τομ τρέχει να καλύψει τον Έντι, που φλερτάρει από τη μια με τη φυλακή και από την άλλη με την αυτοκτονία. Όταν δολοφονεί ένα γέρο σε ένα σπίτι που θεωρούσε άδειο, σε μια «στημένη» από τους εχθρούς του ληστεία, ο Έντι είναι σίγουρο ότι έχει πάρει το δρόμο που οδηγεί στο πουθενά. Έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει άλλος δρόμος, είναι χαραγμένος από τη μέρα που γεννήθηκαν και είναι συγκινητική η προσπάθεια του Τομ να αποφύγει την μοίρα του, να χαράξει τη ζωή του. Οι περιγραφές του συγγραφέα είναι συγκλονιστικές, η φύση να κυριαρχεί και να προκαλεί αισθήματα ασφυξίας, ο λόγος στοχαστικός και λυρικός – σαν να ακούς τη φωνή του Johnny Cash στο background, ένα υπέροχο και συγκινητικό μυθιστόρημα, λιτό και συμπαγές που μιλάει για όλα χωρίς να θέλει να αποδείξει τίποτα.

«Ό,τι μισούμε περισσότερο, το αγαπάμε μέχρι θανάτου. Ό,τι απαρνιόμαστε, το θέλουμε»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Johnny Cash (ft.Joe Strummer)- Redemption song

Ο μαύρος Μακεδών

2011-09-27T16:09:00.004+03:00

Με κινηματογραφική αφήγηση, το συναρπαστικό βιβλίο του πολύ καλού συγγραφέα Θανάση Σκρουμπέλου, με (τον προκλητικό) τίτλο «ΜΑΥΡΟΣ ΜΑΚΕΔΩΝ», (Εκδ. Τόπος, σελ.300), δεν είναι ένα τυπικό ιστορικό μυθιστόρημα, όπως μπορεί να φανταστεί κάποιος. Είναι περισσότερο μια ιστορία έντονης δράσης, εξαιρετική αναπαράσταση εποχής, η οποία συνάδει με το όλο κλίμα της αναθεώρησης του ιστορικού (και ψευτοπατριωτικού γίγνεσθαι), θέτοντας ταυτόχρονα ερωτήματα και προβληματισμούς.

Μακεδονία των αρχών του 20ου αιώνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία σε κατάσταση διάλυσης και τα διάφορα έθνη που κατοικούν στα τρία βιλαέτια (περιφέρειες) που απαρτίζουν την ιστορική γεωγραφική περιοχή αλληλοσφάζονται για το ποιος θα κυριαρχήσει την «επόμενη μέρα». Την εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο (1904), η ένταση υπάρχει μεταξύ της Βουλγαρίας, η οποία με την μαξιμαλιστική της πολιτική προσπαθεί να πιέσει για αυτονόμηση της Μακεδονίας στα πρότυπα της Κρήτης και της Ρωμυλίας και της Ελλάδας η οποία ανεπίσημα και μέσω διαφόρων οργανώσεων στέλνει ομάδες ενόπλων να κάνουν αυτό που οι Έλληνες μια ζωή κάνουν καλά, δηλαδή ανταρτοπόλεμο.

Ο αγροτικός πληθυσμός όμως των περιοχών ουδόλως ενδιαφέρεται σε καθημερινή βάση αν τα «αφεντικά» του είναι Έλληνες, Βούλγαροι ή Οθωμανοί. Τα υψηλά πολιτικά σχέδια είναι κάτι άγνωστο για τον αγρότη. Έτσι λοιπόν εκείνο που καλλιεργείται έντονα είναι η θρησκευτική διαμάχη μεταξύ Εξαρχιστών και Πατριαρχικών. Η Βουλγαρία έχει από το 1870 αυτοκέφαλη Εκκλησία (περισσότερο γνωστή ως Εξαρχία) έχοντας αποσχιστεί από το Πατριαρχείο Κων/λεως. Οι Χριστιανοί ορθόδοξοι πληθυσμοί της Μακεδονίας λοιπόν χωρίζονται σε Εξαρχικούς και Πατριαρχικούς και η σύγκρουση μεταξύ τους είναι βιαιότατη. Χωριά καίγονται, άνθρωποι βασανίζονται, χάνουν τη ζωή τους με τον πιο φρικιαστικό τρόπο.

Μέσα σ’αυτή την ατμόσφαιρα εκτυλίσσεται η ιστορία 3 νέων και σχεδόν συνομήλικων παιδιών. Του Σελήμ, του μαύρου γιού του Καδή της Μπίτολα (Μοναστήρι) που μεγαλώνει στην Αλεξάνδρεια μέσ’στα πούπουλα με την ελληνίδα (Σαλονικιά) μητέρα του. Φανερά επηρεασμένος από την ελληνοκεντρική εκπαίδευση, ονειρεύεται ότι είναι απόγονος των Μακεδόνων, επιθυμεί να απελευθερώσει την Μακεδονία και να θυσιαστεί γι’αυτόν τον σκοπό. Όταν ο παππούς του (ο πατέρας της μητέρας του),ο Κρητικός Σταυρακάκης, μεγαλέμπορος κρασιών, δολοφονείται από τους Εξαρχικούς, πηγαίνουν με τη μητέρα του στη Θεσσαλονίκη, όπου εκεί ο Σελήμ γνωρίζει την νεαρή Ελένη, θεία του και πρόσφατα χηρεύσασα, δασκάλα και μυημένη στον απελευθερωτικό αγώνα. Οι δύο νέοι ερωτεύονται και ο Σελήμ μαθαίνει εκτός από τον έρωτα και για την κατάσταση στην περιοχή, θεωρεί λοιπόν ότι του δίνεται η κατάλληλη ευκαιρία να αποδείξει την ελληνική καταγωγή του βοηθώντας με τον τρόπο του για την απελευθέρωση της Μακεδονίας.

Ο έτερος πόλος της ιστορίας είναι ο Μανώλης. Κρητικός και μεγαλωμένος στα βουνά του νησιού, μαθαίνοντας τη ζωή του αγριμοκυνηγού από τον θείο του. Οι αγριμοκυνηγοί, άνθρωποι που ζούσαν στα όρια της παρανομίας αναλάμβαναν «συμβόλαια» (δουλειές) όχι πάντα απαραίτητα καθαρές και με αρκετή βία. Όταν ο θείος του αναλαμβάνει να βρει τους δολοφόνους του Σταυρακάκη κάπου στη Μακεδονία (του παππού του Σελήμ) και να τους εξοντώσει, εκείνος μένει πίσω αλλά όχι για πολύ. Θα σταλεί στα βουνά της Μακεδονίας, συμμετέχοντας μαζί με συμπατριώτες του Κρητικούς σε μια ομάδα υπό τις διαταγές στρατιωτικών που λαμβάνουν εντολές από τις πατριωτικές οργανώσεις που διεξάγουν υπό τη σιωπηρή υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης τον Μακεδονικό αγώνα.

Εκεί στην άγρια ομορφιά της υπαίθρου, ο Σελήμ και ο Μανώλης θα «συναντήσουν» τον Στόγιαν. Έναν Βούλγαρο, συνομήλικό τους, ο οποίος είναι ο κύριος υπεύθυνος της δολοφονίας του Σταυρακάκη, του εργοδότη και ευεργέτη εκείνου και της μητέρας του. Ο Στόγιαν, παιδί Βούλγαρου αναρχικού, αφοσιώνεται στον αγώνα της πατρίδας του για την κυριαρχία της στη Μακεδονική γη. Αδίστακτος και σκληρός αναλαμβάνει ως αποστολή την απαγωγή της Ελένης Σταυρακάκη, παλιάς του δασκάλας. Στην προσπάθεια του αυτή θα πέσει πάνω στον Σελήμ και στον Μανώλη. Οι μοίρες τους θα συναντηθούν, θα έρθουν αντιμέτωποι και οι συνέπειες θα είναι καταλυτικές και για τους τρεις τους.

Όπως πολύ εύστοχα το χαρακτήρισε ο Κούρτοβικ στην κριτική του στα ΝΕΑ, το μυθιστόρημα έχει τη μορφή ενός «Βαλκανικού γουέστερν». Βία, πιστολίδια, συμπλοκές εκ του συστάδην, δολοφονίες, σκληροί αλλά ευαίσθητοι άνδρες, έρωτες, ξέφρενες καταδιώξεις. Ο Σκρουμπέλος αφήνεται να παρασυρθεί από τη δύναμη της ιστορίας και πέφτει σε λάθη τα οποία όμως (αν δεν θέλει κανείς να το «ψειρίσει» πολύ), συγχωρούνται από την γοητεία της μυθοπλασίας. Ο αγριμοκυνηγός που δεν ξέρει που παν’ τα τέσσερα και μερικούς μήνες μετά μιλάει για Κλάουζεβιτς και στρατιωτική τακτική, ο Σελήμ, ο ρομαντικός ήρωας που όσο συμπαθής και να γίνεται στον αναγνώστη παραμένει χάρτινος και ψεύτικος. Υπάρχουν λάθη χρονικά αλλά και ιστορικά, τα ξεπερνάς όμως αφού η αφήγηση είναι τόσο ωραία, τα γεγονότα τρέχουν τόσο γρήγορα, που παρασύρεσαι από την ιστορία και διατρέχεις τις σελίδες χωρίς να σε πολυενδιαφέρουν αυτές οι λεπτομέρειες.

Ο Σκρουμπέλος σε αντίθεση με άλλα μυθιστορήματα που ασχολούνται με παρόμοια γεγονότα, όπως το (εξαιρετικό) «Σκοτεινός Βαρδάρης» της Ε.Χουζούρη, ή το ένδιαφέρον (αλλά άνισο), «Τι ζητούν οι βάρβαροι», του Δ.Κούρτοβικ δεν θεωρητικολογεί, ούτε αναλίσκεται σε μαθήματα ιστορίας και πολιτικής. Περιγράφει με έντονα χρώματα την ασαφή και άναρχη κατάσταση της εποχής, που έρχεται να ταιριάξει με το «σαλατοειδές» του χώρου, της Μακεδονικής γης, όπου τα όρια είναι δυσδιάκριτα, όπου όσα χρόνια κι αν περάσουν δεν πρόκειται ποτέ να βρει την ηρεμία της αφού οι εθνότητες και οι λαοί που την κατοικούν πάντα θα διεκδικούν είτε ένα κομμάτι της, είτε ολόκληρη την περιοχή. Όλα είναι ρευστά, και η ιστορία μπορεί και να κλείνει το μάτι σε καταστάσεις ειρωνικές αλλά ταυτόχρονα και δραματικές όπως αυτές που βίωναν οι αγρότες της περιοχής. Ο μικρός μαύρος,ο Σελήμ (όπου ο ικανότατος συγγραφέας με την καθόλου τυχαία επιλογή του ονόματος συνδιαλέγεται με τον ομώνυμο ήρωα του διηγήματος του Βιζυηνού, του διχασμένου Τούρκου Μοσκώβ-Σελήμ), πιο Έλληνας από τους Έλληνες, πιο Μακεδόνας από τους γηγενείς Μακεδόνες θα πέσει θύμα του ρομαντισμού του. Είναι ο μόνος στο βιβλίο που ξέρει τι θέλει και έχει μια ιδεολογία που φροντίζει να την ενισχύσει παρά το πολιτιστικό σοκ που υφίσταται μόλις φτάνει στην ελληνική γη και βλέπει τους εξιδανικευμένους (από τα ιστορικά βιβλία και την εκπαίδευση που έλαβε) συμπατριώτες του.

Το μυθιστόρημα θα έπρεπε (κατά την ταπεινή μου άποψη) να ήταν μεγαλύτερο σε έκταση. Εντυπωσιάζει η λιτότητα και η οικονομία στην πλοκή αλλά θεωρώ ότι οι καταστάσεις που περιγράφονται (κυρίως όταν η δράση μεταφέρεται στα χωριά της Μακεδονίας) χρειαζόντουσαν περισσότερο χώρο και μεγαλύτερη ανάπτυξη ενώ κάποια πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία των χαρακτήρων (ακόμα και των δευτερευόντων) μένουν ανολοκλήρωτα και εκκρεμή. Η καθαρά κινηματογραφική μορφή του πολυφωνικού και καλειδοσκοπικού μυθιστορήματος βοηθάει στην εξαίσια απεικόνιση εντυπωσιακών σκηνών, όπως αυτή του «ματωμένου γάμου», των συμπλοκών, της καταστροφής περιουσιών. Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, που βλέπει την ιστορία με ψύχραιμη και αποστασιοποιημένη ματιά και σε προδιαθέτει για μεγαλύτερο «ψάξιμο» πάνω σε γεγονότα της εποχής, τα οποία έχουν φτάσει σ’εμάς διαστρεβλωμένα συντελώντας σε άσκοπους και καταστροφικούς φανατισμούς.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Μανώλης Μητσιάς - Τσάμικος

Οικογενειακές ιστορίες

2011-09-21T15:17:00.004+03:00

Το πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα «μαθητείας», του Αλγερίνου συγγραφέα Boualem Sansal (γεν.1949), με τον ελκυστικότατο τίτλο «Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΜΟΥΤΖΑΧΕΝΤΙΝ» (Le village de l’Allemand) και με υπότιτλο «Το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ», (Εκδ. Πόλις, μετάφρ. Ε.Γραμματικοπούλου, σελ.302), πέραν της λογοτεχνικής του αξίας (μικρής ή μεγάλης), θέτει καίριους προβληματισμούς γύρω από τα θέματα των ηθικών αξιών προσωπικών και γενικών, της προσωπικής ευθύνης του καθενός από μας, ενώ "περπατάει" σε επικίνδυνα μονοπάτια σε πολιτικοκοινωνικό επίπεδο αφού ο συγγραφέας παραλληλίζει την δράση των φανατικών Ισλαμιστών με τον Ναζισμό.

Το βιβλίο ξεκινάει με την αυτοκτονία του μεγαλύτερου από τα δύο αδέρφια Σίλλερ, του 33άρη Ρασέλ στο γκαράζ του σπιτιού του. Τα αδέρφια Σίλλερ γεννημένα στην Αλγερία από Γερμανό πατέρα και ντόπια μητέρα, μεγαλώνουν σε ένα προάστειο του Παρισιού, όπου τους έχουν στείλει οι γονείς τους έτσι ώστε να ξεφύγουν από τη μιζέρια της πατρίδας τους. Τους χωρίζουν 15 χρόνια διαφορά, ο Ρασέλ ο μεγαλύτερος, σπούδασε, έπιασε μια καλή δουλειά, πήρε τη γαλλική υπηκοότητα, βρήκε και μια ωραία Γαλλίδα, ζει σε ένα ωραίο σπίτι. Ο μικρότερος, ο Μάλριχ, είναι ένα παιδί χωρίς κατεύθυνση, περιφερόμενος ολημερίς στους δρόμους της σιτέ, του προαστείου όπου μεγάλωσε, το οποίο είναι σαν μουσουλμανικό γκέτο.

Τα νέα όμως που φτάνουν από την Αλγερία δεν είναι καλά. Το χωριό όπου γεννήθηκαν ισοπεδώθηκε από φανατικούς Ισλαμιστές, τα περισσότερα σπίτια κάηκαν και οι γονείς τους βρήκαν φριχτό θάνατο. Ο Ρασέλ πηγαίνει στην Αλγερία να επισκεφθεί τον τάφο των γονιών του, να καταλάβει τι ακριβώς έγινε και βρίσκει μια βαλίτσα με οικογενειακά ενθύμια – και η αλήθεια για τον πατέρα του, ο οποίος δεν μιλούσε ποτέ για το παρελθόν του αποκαλύπτεται μπροστά στα έκπληκτα μάτια του. Μετάλλια της χιτλερικής νεολαίας, ένα παράσημο της Βέρμαχτ και (κερασάκι στην τούρτα) ένα των Βάφεν Ες Ες. Υπήρχαν ακόμα έγγραφα, φωτογραφίες με τη μαύρη στολή των Ες Ες και ένα κομμάτι πανί με το έμβλημα του σώματος, την νεκροκεφαλή. Ο Ρασέλ βρίσκει επίσης αποκόμματα εφημερίδων και γράμματα από συνοδοιπόρους που μαρτυρούν την ύπαρξη μιας οργάνωσης.

Το σοκ αυτό αλλάζει τη ζωή του Ρασέλ, ο οποίος γίνεται μετά την ανακάλυψη του πατρικού παρελθόντος, ένας άλλος άνθρωπος. Παρατάει σιγά-σιγά τη δουλειά του, παραμελεί την γυναίκα του, το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να ακολουθήσει τα βήματα της διαδρομής που περιγράφουν τα έγγραφα που βρήκε στην βαλίτσα. Έτσι κι αλλιώς δεν χρειάζεται να ψάξει για την ανακάλυψη της αλήθειας. Ο πατέρας του κατάφερε να διαφύγει από τα Ρωσικά και Αμερικάνικα στρατεύματα, φυγαδεύτηκε στην Αίγυπτο και από εκεί εστάλη στην Αλγερία, όπου κατάφερε όχι μόνο να αποκρύψει την πραγματική του ταυτότητα αλλά και αγωνιστεί στον απελευθερωτικό αγώνα, όπου μετά την ανεξαρτοποίηση της χώρας του απονεμήθηκε ο τίτλος του Σεϊχη, το δε γερμανικό του όνομα σβύστηκε από τα αρχεία. Ο Ρασέλ δεν μπορεί να αντέξει το βάρος. Θέλει να επανορθώσει για το κακό που προξένησε ο πατέρας του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στα οποία υπηρέτησε, θέλει να «πληρώσει» εκείνος, να αναλάβει την ευθύνη για την φρίκη που σκόρπισε ο πατέρας του και έτσι αυτοκτονεί. Ο Μάλριχ συγκλονίζεται από τον χαμό του αδερφού του και κάτι αλλάζει μέσα του. Από εκεί που ζούσε στον κόσμο του, με την αλητοπαρέα της γειτονιάς και τους τοπικούς τσαμπουκάδες, διαβάζοντας το ημερολόγιο του αδερφού του αποφασίζει να συνεχίσει το έργο του αλλά με διαφορετικό τρόπο. Αρχίζει να παρατηρεί την κατάσταση στη σιτέ, βλέπει την επίδραση των ιμάμηδων, την τρομοκρατία που επιβάλλουν στον κόσμο, την «προστασία» στους υπηκόους και την προετοιμασία των νεαρών παιδιών να γίνουν «μάρτυρες» στις τζιχάντ που θα επακολουθήσουν.

Το μυθιστόρημα γραμμένο σε λιτό και αυστηρό ύφος, αποπνέει μελαγχολία και θλίψη. Το ημερολόγιο του Ρασέλ και η διαδρομή που ακολουθεί για να φτάσει στην απονενοημένη πράξη είναι συγκλονιστικό. Ο Ρασέλ επιλέγει να πεθάνει από τα αέρια του αυτοκινήτου του, για να βιώσει το ίδιο συναίσθημα με τα θύματα των θαλάμων αερίων. Παίρνει την ευθύνη που αρνήθηκε να αναλάβει ο πατέρας του και δημοσιοποιεί τις ενέργειές του αυτές (δια των ημερολογίων του) αντιδρώντας στην ένοχη σιωπή του πατέρα. Δεν μπορεί να δεχτεί ότι ο πατέρας του μέσω της ένταξής του στην «δίκαιη» πλευρά του αγώνα της ανεξαρτησίας, εξάγνισε το βρώμικο παρελθόν του, πρέπει κάποιος να πληρώσει για τα εγκλήματα που διέπραξε, και επιλέγει να είναι ο εαυτός του. Το δίλημμα στον αναγνώστη είναι ξεκάθαρο. Είμαστε υπεύθυνοι για τα «προπατορικά αμαρτήματα»; Ο γιός ενός Ναζί που συνειδητοποιεί τι έκανε ο πατέρας του – και κατ’επέκταση ο γιός ενός εγκληματία – και δεν συμμερίζεται τις απόψεις του, τι πρέπει να κάνει;

«Σε έναν καλύτερο κόσμο, θα ζητούσα να με κλείσουν φυλακή. Θα έβαζα το μαύρο μου κοστούμι, θα παρουσιαζόμουν στον δικαστή και θα του έλεγα: «Ο πατέρας μου βασάνισε και σκότωσε χιλιάδες δύστυχους ανθρώπους που δεν του είχαν φταίξει σε τίποτα και διέφυγε. Σήμερα γνωρίζω τι έκανε, όμως είναι νεκρός, οπότε έρχομαι να παραδοθώ εγώ στη θέση του. Κρίνετέ με, σώστε με, σας παρακαλώ.» Στον δικό μας κόσμο, δεν θα με θεωρούσαν καν καταγέλαστο, θα με επέπλητταν για προσβολή κατά δικαστικού λειτουργού, θα με ξαπόστελναν, θα με κατσάδιαζαν… Είμαι μόνος. Μόνος όσο κανείς άλλος στον κόσμο, σε τούτο τον κόσμο που μου φαίνεται τόσο απόμακρος, τόσο ψεύτικα απασχολημένος, κλεισμένος στον εαυτό του, στις διαθέσεις του, τις μικροαπολαύσεις του, τις τρέλλες του, από τις οποίες τρέφεται όπως ένας κανίβαλος τρέφεται από την ίδια του την σάρκα, αναμφίβολα κατατρεγμένος από την εποχή του, το δράμα του, τα όνειρά του, την αδυναμία του. Αντιδρώ βεβαίως, δεν είμαι από εκείνους που αρέσκονται στον πόνο και απεχθάνομαι κάθε έμμονη ιδέα…Εμένα μου έπεσε ένας ολόκληρος κόσμος κατακέφαλα, όλο το Κακό από καταβολής κόσμου με κοιτά κατάματα, μου τρυπάει την καρδιά, τα σωθικά, ανακαλείται στη μνήμη μου, με ανακαλεί στην ωραία του ανάμνηση, μου μιλά ακατάπαυστα για εκείνο που συνέβη, για εκείνο που διαπράξαμε.»

Από την άλλη έχουμε την αντίδραση του Μάλριχ που φαίνεται περισσότερο λογική και προσγειωμένη. Παρά την έλλειψη παιδείας και φινέτσας, σε αντίθεση με τον αστό αδερφό του, εκείνος επιλέγει να παλέψει από άλλη σκοπιά. Βλέπει ότι οι φανατικοί Ισλαμιστές δεν διαφέρουν στις μεθόδους από τους Ναζί. Και εκείνοι κρατάνε τον κόσμο στο σκοτάδι – σε μια χαρακτηριστική σκηνή, ο Μάλριχ εξηγεί στους φίλους του τα περί Ολοκαυτώματος που εκείνοι αγνοούν, αφού το θέμα δεν διδάσκεται, δεν αναφέρεται καν στα επίσημα βιβλία που διδάσκουν οι ιμάμηδες – καλλιεργούν τον φανατισμό και την αντιπαλότητα με τον Δυτικό κόσμο, ενώ βλέπει ότι η σιτέ, το προάστειο που μένει είναι ουσιαστικά ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης που λίγο διαφέρει από το γκέτο της Βαρσοβίας.

Χωρίς να διαθέτει την λυρικότητα και την γοητεία των μυθιστορημάτων του συμπατριώτη του Γιασμίνα Χάντρα, ο Μπουαλέμ Σανσάλ οικοδομεί με εξαιρετική αρχιτεκτονική το δύσκολο (και ίσως για κάποιους αποτρεπτικό λόγω θέματος) εγχείρημά του. Τολμηρό πολιτικά αφού δεν είναι εύκολο να παραλληλίσεις τους Ισλαμιστές με τους Ναζί, θεωρία που σηκώνει πολλή κουβέντα για την ορθότητά της και το επικίνδυνο της γενίκευσης που περιέχει, ίσως το βιβλίο είναι ένα κλικ πιο καταγγελτικό απ’ότι θέλω (ή αντέχω). Ο εξόχως ενδιαφέρων χαρακτήρας του πατέρα, δυστυχώς παραμένει θολός και χάρτινος αφού ο συγγραφέας επικεντρώνεται στους δύο ήρωες του μυθιστορήματός του, τον Ρασέλ και τον Μάλριχ, οι οποίοι είναι «ολοζώντανοι» και τους νιώθεις στην κυριολεξία. Το βιβλίο έχει δυναμική και αξίζει αλλά είναι τόσο «υπερφορτωμένο» που στο τέλος βαρυγκομάς – σαν να θέλει ο συγγραφέας να τα πει όλα με τη μία, κάτι που ίσως και να συντελεί στην αίσθηση του «ανολοκλήρωτου» που προσωπικά μου έμεινε για ορισμένα γεγονότα που περιγράφει.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

GENESIS - No son of mine

Κεντρική Ευρώπη (το κατά Βόλμαν Ευαγγέλιο)

2011-09-15T14:41:00.004+03:00

«Στην Ευρώπη τα πάντα είναι μια παράσταση – το καθετί προαναγγέλεται.»

Το αριστοτεχνικά κατασκευασμένο έπος του Αμερικανού συγγραφέα (γεν.1959), William Vollmann, με τίτλο «ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ» (Europe Central), (Εκδ. Κέδρος, (εξαιρετική - και λίγα λέω...) μετάφρ. Α.Καλοφωλιά, σελ. 885) δεν είναι ένα βιβλίο με το οποίο «ξεμπερδεύεις» εύκολα διότι εκτός του όγκου των πληροφοριών με τις οποίες σε «βομβαρδίζει» έχει την δύναμη του δυνατού ανέμου που σε παρασέρνει μαζί του σε ένα λογοτεχνικό/ιστορικό/πολιτικό ταξίδι με πολλές προεκτάσεις.

Δεν είναι ένα κοινό (και βέβαια ούτε συνηθισμένο) μυθιστόρημα η «Κεντρική Ευρώπη». Είναι ένα καλειδοσκοπικό βιβλίο που απαρτίζεται από 37 διαφορετικές ιστορίες, άλλες συνδεδεμένες μεταξύ τους, κάποιες τελείως αυτόνομες, με ήρωες πρόσωπα ιστορικά, άλλα πολύ γνωστά, άλλα μάλλον άγνωστα που έχουν περάσει στο περιθώριο της «μεγάλης εικόνας» διαθέτουν όμως, ισχυρή μυθιστορηματική βάση.
Έχοντας ως βασικό ήρωα τον τεράστιο συνθέτη Ντμίτρι Σοστακόβιτς και τον του έρωτα του με την μεταφράστρια Ελένα Κονσταντινόφσκαγια, σε μια σχέση που ο συγγραφέας επεκτείνει και χρονικά (αφού στην πραγματικότητα διήρκεσε μόνο ένα χρόνο) αλλά και μυθοπλαστικά εμπλέκοντας τον μετέπειτα σύζυγό της κινηματογραφιστή και φωτογράφο Ρόμαν Κάρμεν σε ένα ιδιότυπο (και φανταστικό) ερωτικό τρίγωνο, ο Βόλμαν περιγράφει μέσω της Ιστορίας, - ξεκινώντας από τον μεσοπόλεμο, διατρέχοντας τον Β Παγκόσμιο πόλεμο και καταλήγοντας στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου -το απόλυτο Κακό και τις επιπτώσεις του στις ζωές ανθρώπων που βρίσκονται είτε άμεσα, είτε έμμεσα στη δίνη των γεγονότων.

«Τι ήταν αυτό που έβαλε κάποτε σε κίνηση εκατομμύρια σφαίρες, επανδρωμένες και μη; Εσείς λέτε η Γερμανία. Εκείνοι η Ρωσία. Σίγουρα δεν θα μπορούσε να είναι η ίδια η Ευρώπη, πόσο μάλλον η Κεντρική Ευρώπη, που είναι πάντα ένα τόσο καλό και υπάκουο κορίτσι. Επαναλαμβάνω: Η Ευρώπη είναι μια ήπια αγελαδίτσα, μια τροφαντή παρθένα, μια Ρωσίδα ή μια Πολωνέζα ώριμη να αγαπηθεί, ένας πραγματικός άγγελος, ένα πειθήνιο έπαθλο…Η Ευρώπη ποτέ δεν έκαψε ούτε μια μάγισσα, ποτέ δεν άπλωσε χέρι να βλάψει Εβραίο! Πως μπορεί κανείς να καταγράψει τα στολίδια της; Στην Πράγα για παράδειγμα, βλέπει κανείς τον ουρανό της αυγής μέσα από τα θολωτά παράθυρα των καμπαναριών, και ο ουρανός γίνεται πιο ελκυστικός επειδή βρίσκεται μέσα σ’αυτό το πατιναρισμένο πλαίσιο, που το υποστήριγμα του, το δάχτυλο του ίδιου του πύργου, ξεπροβάλλει από τη σάρκα της πόλης, τις ανάγλυφες με λουλουδάτα μοτίβα και κεφαλές λεόντων προσόψεις αυτής της πόλης, που οι περιτοιχισμένοι και ελικοειδείς δρόμοι της διαθέτουν τόσα πολλά μάτια – η Ευρώπη έχει το νού της επειδή την έχουν βιάσει τόσο πολλές φορές, ίσως γι’αυτό κάποια από τα μάτια της εξακολουθούν να λάμπουν κάτω από το φως των φανών ακόμη και τώρα, μα ποιο το όφελός τους αν τους δει να έρχονται; Η πρώτη μεταλλική ψείρα τρέχει ήδη πάνω στο δέρμα της, που είναι καλυμμένο με σκουρόγκριζους και ανοιχτόγκριζους αδένες. Η Ευρώπη νιώθει τα πάντα, αντέχει τα πάντα, υψώνει στα ουράνια τα νεφοστόλιστα δάχτυλά της, τα καμπαναριά των εκκλησιών της, για να μπορέσει να παντρευτεί.»

Καθώς ο «Υπνοβάτης» (ο «διαρκώς εν εκγρηγόρσει» Αδόλφος Χίτλερ) και ο «Ρεαλιστής» του Κρεμλίνου (ο Ιωσήφ Στάλιν) κυριαρχούν με τις ενέργειές τους στο βιβλίο, ο Βόλμαν παραθέτει περιστατικά από τη ζωή ή μικρές βιογραφίες ανθρώπων αντιφατικών, μπερδεμένων, με ιστορίες άλλοτε καθημερινές και άλλοτε συναρπαστικές. Οι δύο στρατάρχες, ο Φον Πάουλους από τη μεριά των Ναζί και ο αντιστράτηγος Βλασόφ του Σοβιετικού στρατού, ήρωες τη μια μέρα, προδότες την άλλη, καθώς αντι να πεθάνουν ή να αυτοκτονήσουν προτιμούν να παραδωθούν στον εχθρό και κατόπιν να συνεργαστούν μαζί του, περιφρονημένοι απ’όλους – από παλιούς και νέους συντρόφους. Η αντάρτισα Ζόγια που εκτελείται από τους Ναζί στα 18 της χρόνια και γίνεται σύμβολο του αγώνα εναντίον του Άξονα με τη φράση της «Είμαστε εκατόν ενενήντα εκατομμύρια, δεν μπορείτε να μας κρεμάσετε όλους» να διατρέχει το βιβλίο απ’άκρη σ’άκρη.

Οι σελίδες γύρω από τις μάχες του Λένινγκραντ και του Στάλινγκραντ είναι συναρπαστικές, με τη μουσική από την 7η συμφωνία του Σοστακόβιτς (τη Συμφωνία του Λένινγκραντ) να χρησιμοποιείται ως κινηματογραφικό background ενώ οι κάτοικοι προσπαθούν να επιβιώσουν με κάθε τρόπο. Σελίδες για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, για τους θαλάμους αερίων – με την ιστορία του αξιωματικού των Ες-Ες, Κουρτ Γκερστάϊν να βασανίζεται με τις ενοχές του και να προσπαθεί να αφυπνίσει τους προξένους της Ελβετίας και της Σουηδίας χωρίς αποτελεσμα ίσως στην πιο αγωνιώδη και ενδιαφέρουσα ιστορία του βιβλίου. Λυρικές αλλά και συγκλονιστικές σελίδες γεμάτες από ψυχολογική ένταση, γύρω από την μέγιστη ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα, την χαράκτρια Κέτε Κόλβιτς, την Κρούπσκαγια (σύζυγο του Λένιν), την ανατριχιαστική και αδίστακτη Φράου Λάνγκε (επονομαζόμενη και «Κόκκινη λαιμητόμος») και άλλες / άλλους.

Μπορεί η χαρισματική προσωπικότητα του Σοστακόβιτς να κυριαρχεί στο βιβλίο – ένας ήρωας τελείως μυθιστορηματικά σκιαγραφημένος, τολμηρός και δειλός, αισθηματικός και ψύχραιμος, τυχερός και άτυχος, τρελλά ερωτευμένος και άπιστος – αλλά εκείνο που εντυπωσιάζει πάνω απ’όλα είναι η εξαιρετική ανάπλαση της ατμόσφαιρας στην οποία κινείται ο μεγάλος συνθέτης. Ένας αγώνας επιβίωσης απέναντι σε ένα παράλογο καθεστώς, ο πιο ικανός ή ο πιο τυχερός στο παιχνίδι της πονηριάς μπορεί να διασωθεί όταν γύρω του τα κεφάλια πέφτουν σαν βροχή. Ο έρωτας με την Ελένα, ονειρικός και τελείως μυθιστορηματικός («κάθε φορά που του έλεγε όχι, το όχι εκείνο ήταν τέλειο, όπως τα ζυγωματικά της»), με το «ανέφικτο» της σχέσης τους να πλανάται στο διηνεκές συγκινεί μεν αλλά δεν παύει κάποιες στιγμές να φαίνεται τελείως «χάρτινος» μπροστά στον καταιγισμό των γεγονότων και του χαμού.

Το μυθιστόρημα του Βόλμαν μπορεί να κινείται σε ένα επικίνδυνο πλαίσιο εξισώνοντας τον Ναζισμό με τον Σταλινισμό – κάτι που με βρίσκει κατηγορηματικά αντίθετο – και μπορεί να «χάνει» λόγω της έκτασης του και της αναπόφευκτης (λόγω του όγκου του) φλυαρίας σε κάποιες στιγμές αλλά κερδίζει τις εντυπώσεις λόγω του στυλ του, της ποιότητας της γραφής, της απίστευτης δουλειάς που έχει προηγηθεί και της αρχιτεκτονικής του κατασκευής που εντυπωσιάζει. Θυμίζει το υπέροχο μυθιστόρημα του Μίτσελ «Ο Άτλας του ουρανού», θυμίζει Πίντσον (κυρίως το «Ουράνιο τόξο της βαρύτητας»), αλλά δεν μπορείς να μη θαυμάσεις το ύφος της αφήγησης που συνεχώς θέτει (εμμέσως) στον αναγνώστη καίρια ερωτήματα, όπως «άξιζαν τον κόπο οι θυσίες και οι ηρωισμοί;», ή , «τι θα’κανες εσύ αν βρισκόσουν μέσα στη δίνη των γεγονότων;».

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Dmitri Shostakovich - Waltz No 2

Η χρονιά της πλημμύρας

2011-09-10T13:00:00.007+03:00

«Εξαντλούμε τη Γη. Την καταστρέφουμε. Δε γίνεται να σε κυκλώνει ο φόβος και να συνεχίζεις να σφυρίζεις. Η αναμονή του επικείμενου, της καταστροφής, γιγαντώνει μέσα σου σαν πλημμύρα. Σε λίγο εύχεσαι να ξεμπερδέψεις με ό,τι κι αν είναι. Σου’ρχεται να πεις, άντε ουρανοί, κάντε το. Να τελειώνουμε.»

Η Καναδή συγγραφέας Margaret Atwood όλο και στριφογυρίζει γύρω από τα «δυστοπικά» θέματα. Το τελευταίο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Η ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΜΜΥΡΑΣ» (The year of the flood), (Εκδ. Ψυχογιός, μετάφρ. Μ.Κουμπαρέλη, σελ. 506), συνεχίζει στον ίδιο θεματικό δρόμο που χάραξε με το αριστουργηματικό «ΟΡΥΞ ΚΑΙ ΚΡΕΪΚ» και παλαιότερα με την υπέροχη «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΡΦΥΡΗΣ ΔΟΥΛΗΣ» μόνο που η πιο πρόσφατη δημιουργία της είναι εμφανώς κατώτερη των προηγουμένων με τα στοιχεία εντυπωσιασμού – τα οποία ήταν αρκετά κοντρολαρισμένα στο «Όρυξ και Κρέϊκ» - να υπερισχύουν των πολλών ωραίων στιγμών του βιβλίου.

Η χρονιά της «άνυδρης πλημμύρας» είναι το έτος 25 χωρίς να προσδιορίζεται από πότε αρχίζει το μέτρημα, άρα μπορεί να είναι και σε ένα ή δύο χρόνια αφού μάλλον βρισκόμαστε πολύ κοντά στην καταστροφή έτσι όπως περιγράφεται στο μυθιστόρημα. Είναι ένας κόσμος σκληρός και κυριαρχούμενος από τις πολυεθνικές εταιρίες που έχουν αντικαταστήσει την κρατική εξουσία και με τα ανεξέλεγκτα εργαστηριακά τους πειράματα οδηγούν τον κόσμο προς την καταστροφή. Οι ιδιωτικοί στρατοί τους υπηρετούν τον «νόμο» και τρομοκρατούν τους πάντες. Ο κόσμος ζει χωρισμένος σε πλούσιους (συνήθως υπαλλήλους/μεγαλοστελέχη) των εταιριών και φτωχούς που τρώνε μόνο junk food.
Όταν ξεσπάει η οικολογική καταστροφή ελάχιστοι άνθρωποι επιζούν και μέσα σ’αυτούς είναι οι δύο ηρωίδες του βιβλίου. Η ώριμη και πανέξυπνη Τόμπι και η μικρότερη Ρεν, οι οποίες σώζονται επειδή προνόησαν να κλειστούν μέσα στους τόπους εργασίας τους, σε ένα σπα / κέντρο ευεξίας η πρώτη και σε ένα κλαμπ / στριπτιζάδικο η δεύτερη. Και οι δύο ήταν μέλη μιας οικολογικής θρησκευτικής ομάδας, των «Κηπουρών του Θεού», οι οποίοι υπό την καθοδήγηση του Προφήτη τους, του Αδάμ-Ένα, προσπαθούν επί 20 (και βάλε) χρόνια να ευαισθητοποιήσουν τον κόσμο για την επερχόμενη καταστροφή. Οι «Κηπουροί» πιστεύουν στην ανθρώπινη καλοσύνη και στις φυσικές μορφές της ζωής, καλλιεργούν μικρά κομμάτια γης απ’όπου παίρνουν τις τροφές τους και το καθεστώς τους αφήνει ήσυχους αφού τους θεωρεί «γραφικούς».

Το μυθιστόρημα δεν ακολουθεί γραμμική μορφή. Το ταξίδι στον χρόνο γίνεται μπρος – πίσω έτσι ώστε να καταλάβει ο αναγνώστης πως φτάσαμε στην εποχή της «Πλημμύρας», η οποία έρχεται «φυσιολογικά» σύμφωνα με την ροή των γεγονότων σε μια (τελείως) μεταλλαγμένη κοινωνία, όπου οι τροφές είναι όλες συνθετικές, ο κόσμος τρελλαίνεται για το «μυστικό μπιφτέκι» που πουλάνε οι αλυσίδες ταχυφαγείων με απροσδιόριστα υλικά, τα περισσότερα ζώα που κυκλοφορούν είναι μίξεις από εργαστηριακά πειράματα, οι λεοντοαμνοί, οι ασβοιρακούν, τα γουρούνια με ανθρώπινη νοημοσύνη.

Η Τόμπι και η Ρεν σύντομα καταλαβαίνουν ότι δεν είναι οι μόνες διασωθείσες από την καταστροφή. Πέραν των ζώων που φαίνεται να μην έχουν πάθει τίποτα και να έχουν βγει προς αναζήτηση τροφής, διαπιστώνουν ότι κάποιοι άνθρωποι έχουν γλυτώσει. Η προσπάθεια τους είναι να ενωθούν με τους όποιους επιζώντες και από εκεί και μετά να προσπαθήσουν να οικοδομήσουν ένα καινούργιο κόσμο. Το αισιόδοξο τέλος του μυθιστορήματος αφήνει μια χαραγματιά ελπίδας στο ζοφερό (παρά το χιούμορ της συγγραφέως) κλίμα της ιστορίας.

Ουσιαστικά είναι ένα prequel (που λένε στον κινηματογράφο) του «Όρυξ και Κρέϊκ», διαβάζεται αυτόνομα, και οι κεντρικοί χαρακτήρες του προηγούμενου βιβλίου εμφανίζονται και σ’αυτό. Το εμφανές και (κάποιες στιγμές) καταλυτικό χιούμορ της Άτγουντ σε συνδιασμό με τον λυρισμό και την γοητευτική της γραφή παρασύρουν τον αναγνώστη αλλά είναι τόσα πολλά τα καρτουνίστικα στοιχεία στην ιστορία που δεν σ’αφήνουν να την απολαύσεις. Η αίσθηση μου είναι ότι η εξαιρετική αυτή συγγραφέας «παρασύρθηκε» από τις περιγραφές της (όχι και τόσο) μελλοντικής κοινωνίας και έβαλε σε δεύτερη μοίρα την ανάπτυξη των χαρακτήρων. Είναι γεγονός εξάλλου ότι τα δυνατά σημεία του μυθιστορήματος τα βρίσκουμε στην περιγραφή του κόσμου που καταρρέει, που ομοιάζει τόσο με τον δικό μας (οι πανίσχυροι ιδιωτικοί στρατοί των εταιριών, οι πολυεθνικές εταιρίες που εξουσιάζουν τον πλανήτη, τα μεταλλαγμένα φαγητά στα οποία εθίζεται ο άνθρωπος παρ’ότι γνωρίζει ότι τρώει ουσιαστικά σκουπίδια, η βία και η εκμετάλευση να κυριαρχούν στους δρόμους), όλα αυτά θα ήταν εξαιρετικά εντυπωσιακά σε μια κινηματογραφική ταινία αλλά υπερφορτώνουν το βιβλίο και μετατοπίζουν το κέντρο βάρους του.

Η «Χρονιά της πλημμύρας» δεν είναι ένα μυθιστόρημα Επιστημονικής Φαντασίας αλλά μάλλον ένα οικολογικό θρίλλερ, μου έδωσε όμως την αίσθηση ενός παιδιού που έχει πολλές αρετές αλλά όσες προσπάθειες και να κάνει δεν θα φτάσει ποτέ την αξία και το ταλέντο του πατέρα του, δηλαδή του εμβληματικού «Όρυξ και Κρέικ». Επειδή έχω μελετήσει και πολυαγαπήσει το έργο της Άτγουντ (την οποία θεωρώ μία από τις μεγαλύτερες εν ζωή συγγραφείς) περίμενα περισσότερα – κάποιος άλλος μπορεί να το απολαύσει, θα προτιμούσα να κρατήσω το «καμπανάκι κινδύνου» και ως τέτοιο δεν μπορώ να μη το χαρακτηρίσω εντυπωσιακό και ανατριχιαστικό ταυτόχρονα.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Philip Glass - Glassworks (Opening)

Homo homini lupus est

2011-09-07T12:57:00.008+03:00

«Πίσω από κάθε ιστορία, πάντα μια άλλη ιστορία.»

Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε «βομβαρδιστεί» από τις ιστορίες της δυναστείας των Τιδόρ και (ίσως μαζί με την κόρη του Ελισάβετ Α) του κυριότερου εκπροσώπου αυτής, του Ερρίκου του Η. Ειδικότερα το ρομάντσο του ερωτύλου αλλά και πολύ δυναμικού αυτοκράτορα με την Άννα Μπολέιν έχει αποτελέσει την αφορμή για δεκάδες κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, μυθιστορήματα, βιογραφίες. Η βασιλεία όμως του Ερρίκου Η, δεν ήταν όμως μόνο οι ερωτικές του ιστορίες και η εμμονή του να αποκτήσει διάδοχο στο θρόνο του. Ήταν κυρίως μια εποχή μεταρρύθμισης και η αργή αλλά επιτυχημένη μετάλλαξη ενός απαρχαιωμένου συστήματος και η προσπάθεια (με άκομψο είναι αλήθεια τρόπο) μιας αυτοκρατορίας να αλλάξει κατεύθυνση, να σπάσει τα δεσμά με το παρελθόν και να ξεφύγει από τον στενό εναγκαλισμό της Παπικής κυριαρχίας. Ιθύνων νους αυτής της πολιτικής και ίσως το πιο αμφιλεγόμενο πρόσωπο εκείνης της περιόδου ήταν ο Τόμας Κρόμγουελ, πάνω στην προσωπικότητα του οποίου έχει βασιστεί το υπέροχο μυθιστόρημα της Αγγλίδας συγγραφέως Hilary Mantel, με τίτλο «ΓΟΥΛΦ ΧΟΛ» (Wolf Hall), (Εκδ. Πάπυρος, μετάφρ. Α.Ζάβαλος, 2 τόμοι – σύνολο 845 σελ.).

Η Μαντέλ στο βραβευμένο (Booker 2009) μυθιστόρημά της, αναπλάθει την εποχή της ανόδου του Κρόμγουελ, κυρίως την δεκαετία 1527-1537. Ο γιός του ταπεινού σιδερά από το Πάτνι («στίγμα» που θα το κουβαλάει σε όλη του τη ζωή), στην αρχή της ιστορίας είναι το δεξί χέρι του Λόρδου Καγκελάριου – Αρχιεπισκόπου Γούλσι, ο οποίος δεν βρίσκει (ή δεν δίνει) λύση στο πρόβλημα του Ερρίκου, να κηρυχθεί άκυρος ο γάμος του με την Αικατερίνη της Αραγώνας – που ως γνωστόν δεν μπορεί να χαρίσει τον πολυπόθητο διάδοχο στον σύζυγο κι αφέντη της – ώστε εκείνος να μπορέσει να παντρευτεί την ερωμένη του Άννα Μπολέιν. Ο Γούλσι απομονώνεται και σιγά-σιγά χάνει μέρος (ή και ολόκληρη) της εξουσίας αλλά και των ιδιοκτησιών του, αλλά ο Τόμας Κρόμγουελ καταφέρνει όχι μόνο να διασωθεί αλλά με τις ικανότητές του να παραμερίσει τους πάντες και να αναρριχηθεί ως έμπιστος σύμβουλος με διάφορα αξιώματα (αλλά και φίλος – όσο αυτό είναι δυνατόν λόγω της ταπεινής του καταγωγής) δίπλα στον βασιλιά δίνοντας την καθοριστική λύση στο θέμα, με την αυτονόμηση της Αγγλικανικής εκκλησίας από τον Πάπα – και φέρνοντας σε σύγκρουση την Αγγλία με όλη την Καθολική Ευρώπη αλλά και συμβάλλοντας στην οικονομική άνθηση του σχεδόν χρεοκοπημένου έως τότε Θρόνου.

Η Μαντέλ προβάλλει ιστορικές αλήθειες και με σύμμαχο την ενδελεχή και επίπονη προεργασία της πάνω στην εποχή – πράγμα που φαίνεται έντονα στο βιβλίο, ανατρέπει την βαθιά ριζωμένη στην λαϊκή συνείδηση (επηρεασμένη από τις ταινίες ή τα βιβλία) αντίληψη ότι ο Κρόμγουελ ήταν ένας δολοπλόκος, οπορτουνίστας και σκοτεινός τύπος που συνωμοτούσε συνεχώς κινούμενος με άνεση στα ανήλιαγα δωμάτια του παλατιού. Στο «Γουλφ Χολ», ο ήρωας της Μαντέλ φαίνεται σαν ένας άνθρωπος σύγχρονος. Ο Κρόμγουελ μέσα σε ένα κόσμο βαθιά προληπτικό, φοβισμένο και υστερικό προβάλλει ως ένας άνθρωπος της λογικής και της ώριμης σκέψης. Ουσιαστικά εργάζεται και υπηρετεί το Παλάτι ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος, ως δικηγόρος και ως μεσολαβητής και (σύμφωνα πάντα με τη συγγραφέα) έτσι πρέπει να τον δει κανείς.

Με σκοτεινό παρελθόν, όπου το έτος γέννησής του προσδιορίζεται γύρω στο 1485 και όπου αφήνει επίτηδες μια ομίχλη να σκεπάζει τα χρόνια που έζησε μακριά από την Αγγλία, αρκετά από αυτά στην Φλωρεντία, κάποια άλλα στην Αμβέρσα, είναι ένας κοσμοπολίτης και πολύγλωσσος τύπος, bon-viveur που ξέρει να απολαύσει ένα καλό φαγητό και ένα καλό κρασί, που αγαπάει τις τέχνες και φροντίζει την οικογένειά του. Οι προύχοντες «τοποθετούν» τα χρήματά τους στον Κρόμγουελ ο οποίος ξέρει τους τρόπους για να τους φέρει κέρδη, ενώ με τις διαπραγματευτικές του ικανότητες και την γερή γνώση των νόμων καταφέρνει να βρίσκει λύση (είτε με την καλή, είτε με την ανάποδη), στα προβλήματα που ανακύπτουν. Ο «σκληρός και ανηλεής» Κρόμγουελ στο έργο της Μαντέλ είναι ένας άνθρωπος που ξέρει να επιβιώνει και να κινείται με ευελιξία, ενώ με τον τρόπο γίνεται αθόρυβα απαραίτητος, πρώτα στον Αρχιεπίσκοπο και μετά στον Ερρίκο , ενώ καταφέρνει να αποσπάσει την εύνοια της παντοδύναμης Άννας Μπολέϊν.

Η σύγκρουσή του με τον (κάποτε παντοδύναμο) Τόμας (Ουτοπία) Μορ θα τον βγάλει νικητή, ο αντίπαλός του θα οδηγηθεί στο ικρίωμα, μοίρα που το ξέρει, ότι δεν πρόκειται να αποφύγει κι ο ίδιος – εξάλλου η εποχή δεν προσφερόταν για επικίνδυνα παιχνίδια και ισορροπίες σε τεντωμένο σκοινί. Η εποχή της ανόδου του Κρόμγουελ είναι μια εποχή άγρια, όπου «όποιος δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας», όπου το παλιό σιγά-σιγά δίνει τη θέση του στο νέο, όπου η εποχή της δεισιδαιμονίας δίνει τη θέση της στην εποχή της λογικής, όπου οι νέες ιδέες αρχίζουν να κερδίζουν έδαφος και όπου μέχρι να προλάβεις να το καταλάβεις, μπορεί να έχεις βρεθεί σε ένα σκοτεινό κελί του Πύργου του Λονδίνου παρέα με τα ποντίκια, περιμένοντας την εκτέλεσή σου.

Η ατμόσφαιρα, η γλώσσα, ο ρυθμός και η ανάπτυξη της ιστορίας είναι υπέροχα στοιχεία του ευφυέστατου και συναρπαστικού μυθιστορήματος της Μαντέλ. Θαυμασμό προκαλεί η ανάπτυξη των χαρακτήρων. Όχι μόνο του επιβλητικού Κρόμγουελ που προβάλλει ως ένας θαυμάσιος μυθιστορηματικός χαρακτήρας – «man for all seasons», αλλά και του Τόμας Μορ, ο οποίος έχει «αγιοποιηθεί» από τον μύθο αλλά στο βιβλίο παρουσιάζεται ως ένας σκληρός και αδίστακτος καιροσκόπος, χωρίς κανένα συναίσθημα. Η Άννα Μπολέϊν πονηρή και αδίστακτη που παίζει τα χαρτιά της σωστά μέχρι τον γάμο, ο οποίος όμως δεν θα της αποφέρει (δυστυχώς γι’αυτήν) τον πολυαναμενόμενο υιό. Ο Ερρίκος , με ηγετικό ένστικτο και αρκετά έξυπνος που έρχεται κοντά με τον Κρόμγουελ, οι δούκες του Νόρφολκ (που ο ήρωας κοροϊδεύει για τους μπρουτάλ τρόπους του) και του Σάφολκ, ο Τόμας Μπολέϊν (ικανότατος κατά τ'άλλα «νταβατζής» των θυγατέρων του) που από τη μια φοβάται τον Κρόμγουελ κι από την άλλη τον χρειάζεται. Η Μαντέλ εμβαθύνει στους δευτερεύοντες χαρακτήρες, στις οικογενειακές ισορροπίες, δεν της ξεφεύγει τίποτα.

Το μυθιστόρημα κλείνει με τον Τόμας Κρόμγουελ θριαμβευτή και στο ύψιστο σημείο της ανόδου του. Μετά από λίγα χρόνια το κεφάλι του θα πέσει (1840), πληρώνοντας την κακή επιλογή της Άννας της Κλεβ ως τέταρτης συζύγου του (ματαίως προσπαθούντα για διάδοχο) Ερρίκου. Στον στύλο που θα καρφωθεί το κρανίο του, δεν θα μείνει για πολύ (αφού ο αμφίθυμος αυτοκράτορας γρήγορα μετάνιωσε για την εντολή εκτέλεσης) όσο του δισέγγονου του Όλιβερ Κρόμγουελ ο οποίος (μη το ξεχνάμε) ανέτρεψε ένα καθεστώς. Μάλλον όμως τα δραματικά αυτά γεγονότα, θα αποτελέσουν το αντικείμενο της συνέχειας του «Γουλφ Χολ» από την Μαντέλ.

« «Μέχρι να βουτήξεις την πένα σου στο μελάνι» γράφει ο Πετράρχης, «και μέχρι να τη βουτήξεις ξανά, ο χρόνος περνά: και βιάζομαι, σπρώχνω τον εαυτό μου και τρέχω προς το θάνατο. Κάθε στιγμή που περνάει πεθαίνουμε – ενώ εγώ γράφω κι εσείς ενώ διαβάζεταε και οι άλλοι ενώ ακούν ή κλείνουν τ’αυτιά τους – όλοι πεθαίνουν.» »

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

ERA - Divano

Το αίμα δεν σταματάει ποτέ

2011-09-02T16:33:00.007+03:00

Το καλύτερο το φύλαγε για το τέλος, ο (αντιπαθέστατος αλλά) τεράστιος συγγραφέας James Ellroy. Η τριλογία του με τίτλο «Αμερικάνικος υπόκοσμος» (Underworld U.S.A.), κλείνει (ολοκληρώνεται), με το αριστουργηματικό μυθιστόρημα, «ΤΟ ΑΙΜΑ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑΕΙ ΠΟΤΕ» (Blood’s a rover), (Εκδ. Άγρα, (εξαιρετική) μετάφρ. Α.Αποστολίδη, σελ. 823), και κατά κάποιο τρόπο αποκαθιστά την αίσθηση που είχα από το πρώτο μέρος της τριλογίας, το έξοχο «Αμερικάνικο ταμπλόϊντ» και που είχε κάπως ψυχρανθεί με το ωραίο μεν αλλά αντιφατικό «Αμερικάνικο ταξίδι θανάτου». Το τρίτο μέρος όμως «τα σπάει» αφού ο Ελρόϋ μαζί με την (αδιαπράγματευτη στα βιβλία του) κτηνώδη βία εισάγει το στοιχείο του έρωτα και του πιο ανθρώπινου προσώπου των ηρώων του – που παραμένουν βέβαια σκληροί, αδίσταχτοι και εγκληματικές φυσιογνωμίες.

Τα χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος είναι κοινά με τα προηγούμενα βιβλία της τριλογίας και εν γένει με το συνολικό έργο του συγγραφέα. Ασθματική γραφή, στακάτο ύφος, σύντομοι διάλογοι, κοφτές προτάσεις που πολλές δεν ολοκληρώνονται, έντονος ρεαλισμός που πολλές φορές περνάει τα όρια και γίνεται γκροτέσκος, πάααρα πολλοί φόνοι, έντονος πολιτικός λόγος, ιστορικοί χαρακτήρες της Αμερικάνικης πολιτικής σκηνής σε μυθιστορηματικούς διαλόγους με τους ήρωες του συγγραφέα, καλλιτεχνικά κουτσομπολιά σε επίπεδο κατινιάς, πολύ και ενδελεχές ψάξιμο των αρχείων, υπόκοσμος και μυστικές υπηρεσίες, σεξουαλικές αποκλίσεις (για όλα τα γούστα).

Τα γεγονότα στο μυθιστόρημα αφορούν την περίοδο της πρώτης διακυβέρνησης Νίξον από το 1968 έως το 1972, με βασικούς ήρωες δύο από τους πρωταγωνιστές του προηγούμενου δεύτερου μέρους της τριλογίας. Τον σχιζοφρενικό και ιδιωτικό πλέον αστυνομικό Ουέην Τέντροου Τζούνιορ, ο οποίος στην αρχή του βιβλίου διαπράττει και μια περιποιημένη αλλά αναμενόμενη (από το προηγούμενο μυθιστόρημα) πατροκτονία, και τον (δευτερεύοντα χαρακτήρα στο "Αμερικ.ταξίδι θανάτου" αλλά εδώ κεντρικό χαρακτήρα του βιβλίου) Ντουάϊτ Χόλλυ, πράκτορα του FBI – δεξί χέρι του Χούβερ και «κηδεμόνα» του Ουέην αφού προσπαθεί συνεχώς να καθαρίσει τις «βρωμιές» του προστατευόμενου του. Ο Ελρόϋ εισάγει και ένα τρίτο πρωταγωνιστικό χαρακτήρα, στο πρόσωπο του «κωλοπαιδαρά» Ντον Κράτσφηλντ, λούμπεν ιδιωτικό αστυνομικό-φωτογράφο, φανατικό ηδονοβλεψία με τρομακτικές ικανότητες στην παρακολούθηση λόγω της «παιδικής» του εμφάνισης.

Και οι τρεις άνδρες , άλλος περισσότερο, άλλος λιγότερο αναπτύσσουν μια εμμονή με την γκριζομάλλα Τζόαν Κλάϊν, την επονομαζόμενη «Κόκκινη Θεά», μια επαναστάτρια ολκής την οποία την βρίσκουμε παρούσα σε κάθε κίνημα που ξεσπάει από το τέλος της δεκαετίας του 50 και μετά. Η αμφιφυλόφιλη και ερωτεύσιμη Τζόαν με το μακρύ γκρίζο μαλλί και την χαρακτηριστική ουλή στο μπράτσο μαζί με την ερωμένη του Ντουάιτ και κολλητή της αριστερή πανεπιστημιακό, την κοκκινομάλλα ελληνοαμερικάνα Κάρεν Σιφάκις θα διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο στην ιλιγγιώδη εξέλιξη της ιστορίας αλλάζοντας τους ήρωες οι οποίοι μέσω του έρωτα αρχίζουν να βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά.

Το μυθιστόρημα που έχει ως εναρκτήρια σκηνή μια απόλυτα κινηματογραφική ληστεία μιας χρηματαποστολής (η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής), συνεχίζει από εκεί που έμεινε ο δεύτερος τόμος της τριλογίας. Μετά τις δολοφονίες του Μ.Λ.Κινγκ και του Μπόμπυ Κέννεντυ και την άνοδο του Ρίτσαρντ (Ντικ) Νίξον στην εξουσία, ο Χούβερ (διευθυντής του FBI –για τους μη γνωρίζοντες- και «τρελλή αδερφή»)προσπαθεί να εισχωρήσει στις οργανώσεις των Μαύρων με σκοπό να τις διαβρώσει από μέσα. Έτσι κι αλλιώς με εξαίρεση τους «Μαύρους Πάνθηρες» οι υπόλοιπες μικροομάδες αποδεικνύονται πολύ ευάλωτες και έτσι με μοχλό τον αδίστακτο και πανέξυπνο Ντουάιτ Χόλλυ, ο οποίος χρησιμοποιεί την Κάρεν Σιφάκις με τις γνωριμίες της – με αντάλλαγμα τα «κλειστά μάτια» του FBI σε διάφορες περιπτώσεις αντιεξουσιαστικών ενεργειών που κάνει η ομάδα της – για να έχει αποτελέσματα. Ο Ντουάιτ όμως βλέπει την επερχόμενη πτώση του Χούβερ και φροντίζει να είναι κοντά στον Νίξον τον οποίον πείθει για την αναγκαιότητα της χώρας να κάνει μπίζνες με διάφορες «μπανανίες» της Λ.Αμερικής και της Καραϊβικής. Ο Ουέην που έχει προσληφθεί από τον Χ.Χιούζ, αφού πρώτα «ξεφορτώθηκε» τον πατέρα του, Ουέην Τέντροου Σήνιορ σκοτώνοντας τον, συνεργάζεται και με διάφορους Μαφιόζους με σκοπό την εκμετάλευση των καινούργιων πηγών πλουτισμού που ανοίγονται στις χώρες αυτές.

Ο Άγιος Δομίνικος αποδεικνύεται η ιδανική χώρα – δορυφόρος. Μετά την πτώση του στυγνού καθεστώτος Τρουχίγιο, η διακυβέρνηση του Μπαλαγκουέρ έχει «δημοκρατική» επίφαση αλλά στην πραγματικότητα είναι σχεδόν ίδια με την δικτατορία του θεότρελλου «Τράγου» και είναι απέναντι από την Κούβα οπότε μπορεί να χρησιμεύσει και για κάθε είδους επιχειρήσεις τις οποίες συνεχίζουν να κάνουν διάφοροι φανατικοί και ακούραστοι αντι-Καστρικοί και όπου ανακατεύεται ενεργά ο Ντον Κράτσφηλντ.

Στον αντιδικτατορικό αγώνα όμως του Άγιου Δομίνικου εμπλέκεται και η Τζόαν. Και στην Αϊτή (του άλλου θεότρελλου δικτάτορα, του «Πάπα Ντοκ» Ντιβαλιέ») μπορεί να καταφύγει ο οποιοσδήποτε και να κρυφτεί πίσω από τις διάφορες τελετουργίες και τα βουντού. Και κάποια σμαράγδια που υπήρχαν στην ληστεία της χρηματαποστολής το 1964 φαίνεται να υπάρχουν κι εκεί. Τα παιχνίδια των μυστικών υπηρεσιών και οι υπόγειες διασυνδέσεις με τα αριστερά κινήματα, ο Νίξον με τις εμμονές του για τον Κέννεντυ, ο Χούβερ και ο Χιούζ παράφρονες και επικίνδυνοι, το αίμα διάχυτο και οι φόνοι συνεχείς.

Μπορεί να σε μπερδέψει, να σε κουράσει το συνεχές πήγαινε-έλα, οι πολλές πολιτικές αναφορές, η σχεδόν υστερική μανία για την παραμικρή λεπτομέρεια αλλά στο τέλος όσο εξουθενωμένος κι αν είσαι θέλεις κι άλλο. Η μοναδική γραφή του Ελρόϋ, οι ασυναγώνιστοι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες, η ξέφρενη πλοκή, η ίντριγκα, σε κρατάνε καθηλωμένο. Η μεταστροφή του Ντουάιτ από ακροδεξιό σε δημοκρατικό/προοδευτικό μετά την συναναστροφή του με τις δύο γυναίκες είναι εντυπωσιακή, ενώ ο εκπληκτικός βασανισμένος χαρακτήρας του Ουέην μένει αξέχαστος. Η ανάδειξη όμως των δύο ηρωίδων, των «κόκκινων» Τζόαν και Κάρεν είναι αυτή που δίνει τον ξεχωριστό τόνο στον τελείως (όσο δεν παίρνει) ανορθόδοξο πολιτικά λόγο του Ελρόϋ. Στα όρια του «φασιστικού» παραληρήματος στα προηγούμενα μέρη της τριλογίας, εδώ γίνεται η στροφή και (σχεδόν) αποθεώνει τις δύο ηρωίδες και τον αγώνα τους μη διστάζοντας να προβάλλει τις αντιφάσεις και τις αγωνίες τους. Ερωτικές και σεξουαλικές, προβληματισμένες και συνειδητοποιημένες, οι Τζόαν και Κάρεν είναι δύο αξεπέραστοι πολυεπίπεδοι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες, ολοζώντανες αλλά και απόλυτα κινηματογραφικές.

___________________________________

«Clay lies still, but blood's a rover;
Breath's a ware that will not keep.
Up, lad; when the journey's over
There'll be time enough for sleep» Reveille by A.E.Housman

«Ο άργιλος είναι ακίνητος, αλλά το αίμα δεν σταματάει ποτέ.
Η ανάσα είναι υλικό που δεν διαρκεί.
Σήκω παλικάρι μου, όταν το ταξίδι θα τελειώσει,
Θα΄χεις άπλετο χρόνο για να κοιμηθείς.» ΕΓΕΡΤΗΡΙΟ του Α.Ε.Χάουσμαν

(Μετάφρ. Α.Αποστολίδη, εισαγωγή στο μυθιστόρημα)

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

The Delfonics - Ready or not here i come (can't hide from love)

Τα αδιέξοδα της μνήμης

2011-08-30T14:46:00.007+03:00

Για τον υπέροχο W.G.Sebald (1944-2001), το συνεχές παιχνίδι (σε όλα τα βιβλία του) με την μνήμη τον οδηγεί στην συνειδητοποίηση των περιορισμών της. Αναμνήσεις, εμπειρίες, ταξίδια, φωτογραφίες, παιδική ηλικία, οικογενειακή ιστορία, όλα μπερδεύονται και ανακατεύονται με τις λογοτεχνικές και διανοητικές αναζητήσεις του πάντα περιπλανώμενου αφηγητή – σωσία του συγγραφέα. Στο άκρως γοητευτικό «ΑΙΣΘΗΜΑ ΙΛΙΓΓΟΥ» (Schwindel gefuhle), (Εκδ. Άγρα, μετάφρ. Ι.Μεϊτάνη, σελ.213), ο (κατά πολλούς αγγλοσάξονες κριτικούς) «πιο παράξενος μεγάλος συγγραφέας του 20ου αιώνα», καθηλώνει τον αναγνώστη με την υπέροχη χρήση της γλώσσας και την εξαιρετική τεχνική της αφήγησης.

Ο μελαγχολικός αφηγητής του Ζέμπαλντ περιπλανιέται στους δρόμους της Βενετίας, του Μιλάνου, της Βερόνας, της Βιέννης, του Ίνσμπρουκ, σε χωριουδάκια και μεθοριακούς σταθμούς, σε μικρά ξενοδοχεία άλλοτε ειδυλιακά και άλλοτε όχι, προλαβαίνει ή χάνει τρένα για να καταλήξει στην τελευταία (και πιο συγκινητική) ιστορία στη μικρή πόλη του Β. (της οποίας το πρώτο αρχικό παραπέμπει στον γενέθλιο τόπο του συγγραφέα το Βέρταχ (Wertach), ένα χωριό στο Τυρόλο.

Οι 3 από τις 4 ιστορίες του βιβλίου αφορούν τις περιπλανήσεις του συγγραφέα στις πόλεις που αναφέρονται παραπάνω. Μόνο η πρώτη με τίτλο «Μπελ ή Το παράξενο γεγονός του έρωτα» διαφέρει, αφού αναφέρεται με ιστορική ακρίβεια στις ημερολογιακές καταγραφές του Στεντάλ (Henri Beyle) που στα 53 του προσπαθεί να «ανασύρει από την μνήμη του» την ταλαιπωρία που υπέστη στα 17 του ακολουθώντας τον στρατό του Ναπολέοντα στο πέρασμα των Άλπεων. Τα ίδια μέρη επισκέφθηκε ξανά μερικά χρόνια αργότερα και αποτέλεσαν το σκηνικό για την πρώτη του λογοτεχνική επιτυχία το 1820 με το εξαίσιο μυθιστόρημα «Περί έρωτος». Ο Στεντάλ όμως (και αυτό που ουσιαστικά απασχολεί τον Ζέμπαλντ στο βιβλίο του) αναρωτιέται για τα παιχνίδια της μνήμης επισκεπτόμενος ένα χρόνο μετά τα γεγονότα που έζησε και τις ανατριχιαστικές σκηνές της μάχης που σημάδεψε τη ζωή του και αντιλαμβάνεται ότι η μνήμη δεν μπορεί με τίποτα να αναπαραστήσει τα πραγματικά γεγονότα. «Η διαφορά ανάμεσα στις εικόνες της μάχης που κουβαλούσε στο μυαλό του και σε αυτό που τώρα έβλεπε να απλώνεται μπροστά του, απόδειξη ότι η μάχη είχε γίνει στ’αλήθεια, η διαφορά αυτή του προκάλεσε δυσφορία, κάτι σαν ίλιγγο που δεν είχε ξανανιώσει ποτέ του. Ίσως γι’αυτόν το λόγο η αναμνηστική στήλη που είχε στηθεί στο πεδίο της μάχης του άφησε μια αναξιοπρεπή εντύπωση, όπως γράφει.»

Το «εύθραυστο» και «αναξιόπιστο» της μνήμης απασχολεί τον Ζέμπαλντ στη δεύτερη ιστορία με τον (χαρακτηριστικό) τίτλο «All’estero». Ο αφηγητής/συγγραφέας περιπλανιέται από την Βιένη, στη Βενετία και από εκεί στην Βερόνα, σκεπτόμενος τις περιπέτειες του Καζανόβα ή νομίζοντας ότι βλέπει στον δρόμο του τον Δάντη, ευρισκόμενος σε μια νευρωτική κατάσταση μη μπορώντας να ηρεμήσει. Το μυαλό του «φεύγει» συνεχώς και κάθε τόπος, κάθε μέρος οδηγεί την σκέψη του σε πράγματα που τον πανικοβάλλουν – δύο νεαροί που νομίζει ότι τον ακολουθούν από πόλη σε πόλη, ένα άρθρο μιας τοπικής εφημερίδας για κάτι ανεξιχνίαστους φόνους. Σε κατάσταση πανικού φεύγει με το αεροπλάνο για το Λονδίνο (που είναι ο τόπος διαμονής του). Ξαναγυρίζει 7 χρόνια μετά και κάνει το ίδιο δρομολόγιο, όπου ο δρόμος του τον βγάζει στη Ρίβα ακολουθώντας τα βήματα του Κάφκα που στα ημερολόγια του αναφέρει ότι το 1913 είχε επισκεφθεί την περιοχή. Πάλι το «αίσθημα ιλίγγου» (κάτι σαν vertigo) τον επισκέπτεται και κατεβαίνει στην λίμνη Γκάρντα όπου καταλύει σε πανδοχείο για να ηρεμήσει. Παρά τις διάφορες αναποδιές που του τυχαίνουν εκεί, το μυαλό του είναι στον Κάφκα, κάτι που αποτελεί το θέμα της τρίτης ιστορίας του βιβλίου με τίτλο «Το ταξίδι του δρα Κ. στα λουτρά της Ρίβα», όπου ο γνωστός συγγραφέας σε κατάσταση μελαγχολίας πηγαίνει από την Βιένη στην Βενετία και από εκεί σε ένα υδροθεραπευτήριο της Ρίβα όπου διαμένει και σκέφτεται την Φελίτσε και επινοεί την ιστορία του νεκροκυνηγού Γράκχου του οποίου η ψυχή δεν μπορεί να βρει τη γαλήνη, μια ιστορία που επανέρχεται συνεχώς στο μυαλό του αφηγητή και τον στοιχειώνει σε όλο το βιβλίο.

Η τέταρτη ιστορία έχει τίτλο «Il ritorno in patria» και υποτίθεται ότι γράφεται σε μέλλοντα χρόνο, το 2013, 100 χρόνια μετά την επίσκεψη του Κάφκα στην Ρίβα και 200 χρόνια μετά το ταξίδι του Στεντάλ στην Ιταλία. Δυστυχώς ο συγγραφέας δεν έζησε τόσο πολύ (δηλαδή μέχρι το 2013) και έτσι βρισκόμαστε στο 1987 όπου ο Ζέμπαλντ επιστρέφει στον γενέθλιο τόπο, το Β., ένα χωριό στο Τυρόλο, στα ΑυστροΓερμανικά σύνορα το οποίο είχε να πάει 30 χρόνια παρότι η παιδική του ηλικία και οι μνήμες του το ξανάφερναν συνέχει στο μυαλό του. Εκεί διαπιστώνει ότι έχει επέλθει και σ’αυτόν όπως και στην πλειονότητα των συμπατριωτών του αυτή η «αμνησία» για τις μέρες του πολέμου και για τα θλιβερά γεγονότα που έζησε ως παιδί. Βρίσκει άλμπουμ με φωτογραφίες του πατέρα του από την «εκστρατεία στην Πολωνία», φωτογραφίες γνωστών και συγγενών του με ναζιστικές στολές. Όμως ο αφηγητής δεν είναι ένας σύγχρονος Οδυσσέας, δεν έχει αισθήματα προς την «πατρίδα» του, δεν βλέπει την ώρα να φύγει από εκεί, όπου το βάρος των ανείπωτων είναι τόσο μεγάλο ώστε δεν μπορεί να το αντέξει και όπου αισθήματα ιλίγγου πάλι τον κατακλύζουν. Το ταξίδι της επιστροφής με τρένο θα είναι ένα ακόμα βάσανο όταν διαπιστώνει την ερήμωση της υπαίθρου όπου τα αυτοκίνητα είναι πλέον περισσότερα από τους ανθρώπους που περπατάνε στο δρόμο.

Η μελαγχολία διαπερνάει τις σελίδες αυτού του υπέροχου βιβλίου. Ο αφηγητής / συγγραφέας όπως και στα άλλα (μεταγενέστερα χρονικά) βιβλία του δεν έχει πατρίδα, περιπλανιέται συνεχώς σκαλίζοντας τη μνήμη του, ενώ οι συνειρμοί του τον πηγαίνουν από τον ένα συγγραφέα στον άλλον. Δείγμα του πόσο μεγάλος συγγραφέας ήταν ο Ζέμπαλντ είναι το γεγονός ότι ενώ δεν συμβαίνει κάτι συνταρακτικό στις ιστορίες του, ενώ έχουμε διηγήματα ή νουβέλες που μιλάνε για κάποιον που επαναφέρει στο μυαλό του ιστορίες για άλλους ανθρώπους, ο αναγνώστης καθηλώνεται μπροστά στην αξεπέραστη γοητεία της περιγραφής, στην μαγεία της γλώσσας και του ρυθμού της αφήγησης. Στο «Αίσθημα ιλίγγου» δεν έχουμε τον «ρομαντικό» flaneur του 19ου αιώνα, που περιδιαβαίνει συνομιλώντας με την φύση και συναντάει ευγενείς ανθρώπους, αλλά έναν σύγχρονο άνθρωπο που αγωνιά για την συλλογική μνήμη που χάνεται, για την (πάντα) υποκειμενική μνήμη που διαστρέφει τα γεγονότα με την πάροδο των χρόνων. Ο Ζέμπαλντ συνομιλεί με τον Προυστ, τον Μούζιλ, τον Τζόυς, τον Κάφκα, τον Στεντάλ, χωρίς να κουράζει, παρασύροντας τον αναγνώστη στον γοητευτικό του κόσμο από τον οποίο μόνο σοφότερος μπορείς να βγεις.

«…Στο μεταξύ ο Σαλβατόρε είχε αφήσει το βιβλίο του και είχε βάλει κανονικά τα γυαλιά του. Δικαιολογήθηκε ότι δεν μπορούσε να μην ανοίξει ένα βιβλίο μόλις σχολούσε, όταν επιτέλους τελείωνε το τρέξιμο όλης της ημέρας, ακόμη κι όταν είχε ξεχάσει τα γυαλιά διαβάσματος στην εφημερίδα, όπως σήμερα. Λόγω της υπερβολικής του μυωπίας, χωρίς τα γυαλιά αποκρυπτογραφούσε την κάθε λέξη με την ταχύτητα ενός παιδιού πρώτης δημοτικού, αλλά αυτή την ώρα της ημέρας δεν μπορούσε με τίποτα να αντισταθεί στην ανάγκη του για διάβασμα. Όταν σχολάω καταφεύγω στην πεζογραφία για να σωθώ, σαν να’ταν νησί, είπε ο Σαλβατόρε. Όλη μέρα την περνάω μέσα σ’ένα θορυβώδες ποτάμι στην σύνταξη της εφημερίδας, όμως το απόγευμα μεταφέρομαι ψηλά πάνω σ’ένα νησί, και μόλις αρχίζω να διαβάζω τις πρώτες λέξεις, νιώθω κάθε φορά λες και κωπηλατώ και φεύγω μακριά μες στο νερό. Μονάχα χάρη σε αυτή την καθημερινή ανάγνωση έχω σήμερα ακόμη τα λογικά μου.»

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Gustav Mahler - Adagietto (from Symphony Nr 5)

Βίνκελμαν ή το πεπρωμένο

2011-08-08T15:25:00.009+03:00

Η συλλογή διηγημάτων του εξαιρετικού μεταφραστή αλλά και γραφίστα, ποιητή και πεζογράφου Αλέξανδρου Ίσαρη, με τίτλο «ΒΙΝΚΕΛΜΑΝ Ή ΤΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ», (Εκδ.Κίχλη, σελ.303), είναι ένα συγκινητικό και ευαίσθητο βιβλίο που η μελαγχολία διαπερνάει τις σελίδες του. Πέντε ιστορίες / διηγήματα από το εκτενέστερο ομότιτλο της συλλογής, «Βίνκελμαν ή το πεπρωμένο», έως το μικρότερο (και πιο αυτοβιογραφικό) με τίτλο «Η σβούρα» που καθορίζονται από την «δύναμη του πεπρωμένου» και την αίσθηση της μοναξιάς.

Το πεπρωμένο καθορίζει τη ζωή του σκηνοθέτη / ήρωα του «Βίνκελμαν ή το πεπρωμένο» όταν για άλλο λόγο πηγαίνει στην Τεργέστη (την κηδεία μιας φίλης) και από μια τυχαία κουβέντα ανακαλύπτει ότι ο διάσημος αρχαιολόγος Βίνκελμαν (που στον ομώνυμο δρόμο της Αθήνας εκείνος κατοικεί), είχε δολοφονηθεί σ’αυτήν την πόλη το 1768, από κάποιον μυστηριώδη τύπο με κινηματογραφικό τρόπο – λίγο πολύ Παζολινικό. Η λογοτεχνική ατμόσφαιρα του παρελθόντος της πόλης (Τζόϊς, Σβέβο, Μάγκρις), το Δημοτικό Πάρκο με τις προτομές των προσωπικοτήτων που έζησαν εκεί, οι μουσικές και οι ρυθμοί της πόλης αλλά και η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ζωή του Βίνκελμαν που λες και προκάλεσε τον χαμό του, κατακυριεύουν τη σκέψη του σκηνοθέτη σε ένα υπέροχο και σαγηνευτικό διήγημα που δεν μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου.

« Ακολούθησε μια μεγάλη συζήτηση για τη μοίρα του Οιδίποδα και αργότερα για την ελεύθερη βούληση. Ο Μπρούνο ισχυρίστηκε πως, ασχολούμενος τόσα χρόνια με τον Βίνκελμαν, κατέληξε στο συμπέρασμα πως ελεύθερη βούληση δεν υπάρχει. «Το πιστοποιούν τα μεγαλύτερα μυαλά της ανθρωπότητας, από τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι ως τον Χόμπς, τον Χιούμ, τον Λάιμπνιτς, τον Καντ, τον Βολταίρο. «Καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής, οι πράξεις μας στρέφονται γύρω από στόχους που δεν έχουμε επιλέξει», όπως γράφει και ο Λούτσιο Ντέλλα Σέτα. Κανένας δεν αποφασίζει για τις φυσικές ανάγκες, τις συγκινήσεις, τις επιθυμίες και τα ιδανικά του. Η ικανότητά μας να κατανοούμε την πραγματικότητα, οι αισθήσεις μας, είναι σταγόνα στον ωκεανό. Βλέπουμε ένα απειροελάχιστο μέρος των χρωμάτων και ακούμε ένα απειροελάχιστο μέρος των ήχων που υπάρχουν στον κόσμο που μας περιβάλλει. Σύμφωνα με τον Ιησού Χριστό, δεν εξουσιάζουμε ούτε μια τρίχα της κεφαλής μας. Η επιθυμία για ελεύθερη βούληση προέρχεται από την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να επιλέγουμε ανάμεσα στο καλό και το κακό. Ζούμε και πράττουμε σαν όλα να εξαρτώνται από μας, αλλά αυτό αποτελεί μεγάλη πλάνη.»

Σε δύο από τα διηγήματα, στο «Bar Venus» αλλά και στον «Βέρθερο», η μοναξιά και η έλλειψη επικοινωνίας κυριαρχούν, και αν στο πρώτο η αμηχανία του ήρωα διαπερνάει και το ύφος του διηγήματος – το οποίο είναι ίσως και το μόνο «αδύναμο» της συλλογής, στο δε δεύτερο, μοναξιά και πεπρωμένο διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο ενώ η γερμανική λογοτεχνία μέσα από τον Γκαίτε και τον Τόμας Μαν («Θάνατος στη Βενετία») είναι συνεχώς παρούσα στην πολύ ενδιαφέρουσα και με συνεχείς αναφορές, ιστορία.

Η «Σβούρα» είναι ένα καθαρά αυτοβιογραφικό διήγημα όπου ο θάνατος της μητέρας δίνει την αφορμή στον γιό να θυμηθεί και να νοσταλγήσει σκηνές από το παρελθόν σε μια αναδρομή όπου η προαιώνια «ερωτική σχέση» μητέρας-γιού απεικονίζεται με τρυφερό τρόπο.

Στο διήγημα που κλείνει τη συλλογή, με τίτλο «Οι πληγές της Μαρίας Κάλλας», η παρέα των διανοούμενων που μαζεύεται σε ένα ωραίο μεγαλοαστικό σπίτι δίνει την ευκαιρία στον συγγραφέα να καυτηριάσει τις επιφανειακές και ανταγωνιστικές σχέσεις του λογοτεχνικού και καλλιτεχνικού κόσμου όπου και πάλι το πεπρωμένο θα παίξει τον ρόλο του στο γκροτέσκο φινάλε του διηγήματος.

Ωραία γραφή, έξοχο και γοητευτικό στυλ που απηχεί τις επιρροές του Μούζιλ, του Μαν, του Μπέρνχαρντ που έχει μαγευτικά μεταφέρει στη γλώσσα μας ο συγγραφέας. Η μουσική είναι συνεχώς στο background σχολιάζοντας με τον τρόπο της άλλοτε αντιστικτικά, άλλοτε έχοντας ενεργό ρόλο στα δρώμενα. Η τέχνη καθορίζει τις ζωές των ηρώων που κινούνται όλοι μοναχικά, οι ασχολίες τους είναι καλλιτεχνικές, οι συνειρμοί και το υποσυνείδητο καθορίζουν τις ενέργειές τους. Στα διηγήματα του Ίσαρη δεν θα βρει ο αναγνώστης την «ρεαλιστική απεικόνιση της ζωής», ούτε ανθρώπους που αγωνιούν για το μεροκάματο. Οι ήρωες του ζουν και αναπνέουν για την τέχνη, διαλογίζονται και προβληματίζονται γι’αυτήν αλλά ο συγγραφέας τους εντάσει μέσα στην αληθινή ζωή, οπότε δεν δείχνουν ξεκομμένοι από την πραγματικότητα και αυτό συντείνει στη γοητεία των ιστοριών όπου η ζωή είναι τέχνη και η τέχνη είναι ζωή.

Hosted by kiwi6.com file hosting.
Download mp3 - Free File Hosting.

Kiri Te Kanawa / G.Puccini - O mio babbino caro (Gianni Schicchi)