Τρίτη, Μαΐου 22, 2007
posted by Librofilo at Τρίτη, Μαΐου 22, 2007 | Permalink
W.G.SEBALD (υποκλίνομαι)
Εδώ και μερικούς μήνες έχει μπει στη ζωή μας ένας μεγάλος συγγραφέας,ο W.G.SEBALD.Τους τελευταίους 9 μήνες εκδόθηκαν από την Αγρα δύο βιβλία του.Πρώτα «ΟΙ ΞΕΡΙΖΩΜΕΝΟΙ» (85) και πριν από λίγο καιρό το «ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ» (87).Διάβασα τα βιβλία ,το ένα μετά το άλλο και έχω μείνει άναυδος.

Κατ’αρχήν όμως λίγα πράγματα γιά τον συγγραφέα.Ο τραγικός του θάνατος σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα τον Δεκέμβριο του 2001 κάπου στο Νόριτς της Αγγλίας συνέβη την περίοδο που η σύντομη λογοτεχνική του καριέρα είχε αρχίσει να αναγνωρίζεται διεθνώς.Ο Sebald άρχισε να δημοσιεύει λίγο πριν τα πενήντα του χρόνια και παρ’ότι ζούσε στην Αγγλία όπου δίδασκε εκεί,τα βιβλία του,τα έγραφε στα Γερμανικά.
Ο Sebald γεννήθηκε σε ένα χωριουδάκι της Βαυαρίας ,το Βερταχ,το 1944.Ο πατέρας του υπηρέτησε στον χιτλερικό στρατό και πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Γάλλους.Μετά τις σπουδές του πάνω στη Γερμανική φιλολογία και τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο Μάντσεστερ,δίδασκε Γερμανική λογοτεχνία από το 1970 στο πανεπιστήμιο του Νόριτς στην Αγγλία.Εξέδωσε τέσσερα μυθιστορήματα εν ζωή,και ένα εκδόθηκε μετά τον θάνατο του.Απ’ότι γνωρίζω όλα του τα βιβλία θα βγούν από την Άγρα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Το έργο του χαρακτηρίζεται από την αίσθηση του «ξεριζωμού»,την μελαγχολία του εμιγκρέ,την απουσία δράσης,τις πολλές φωτογραφίες που κοσμούν τα βιβλία του.Υπάρχουν πολλές συγγένειες με τον Προυστ και τον Τζόϋς (μήπως όμως και με τον Μπόρχες?),και πάνω απ’όλα κυριαρχεί η μνήμη.Όπως έλεγε ο ίδιος , «Το όλο ζήτημα της μνήμης αποτελεί την ηθική ραχοκοκαλιά της λογοτεχνίας»,και αυτή η φράση λες και συμπυκνώνει όλο του το έργο.

«ΟΙ ΞΕΡΙΖΩΜΕΝΟΙ» και το «ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ» έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά,σε σημείο που πολλές φορές να μη μπορείς να ξεχωρίσεις το ένα από το άλλο (κυρίως εάν επιλέξεις-όπως εγώ-να διαβάσεις τα δύο βιβλία μέσα σε μία εβδομάδα...).Και τα δύο χαρακτηρίζονται μυθιστορήματα,αλλά ξεφεύγουν από τους κανόνες (εάν υπάρχουν).Διαβάζοντας πρώτα τους ΞΕΡΙΖΩΜΕΝΟΥΣ,στην αρχή μπερδεύθηκα μήπως διάβαζα αληθινές ιστορίες,σιγά-σιγά και μπαίνοντας στην ατμόσφαιρα του συγγραφέα (ναι,χρειάζεσαι λίγο χρόνο,και ηρεμία πνεύματος γιά να εγκλιματιστείς στην ιδιαίτερη γραφή του),κατάλαβα το «παιχνίδι» με τον αναγνώστη.Οι αναμνήσεις των τεσσάρων «ξεριζωμένων από τον γενέθλιο τόπο τους» κεντροευρωπαίων Εβραίων σε συνάρτηση με τα σχόλια του αφηγητή και τις φωτογραφίες (οικογενειακές,πορτραίτα,τόποι,εργοστάσια,κοιμητήρια) δίνουν έναν ακαταμάχητο συνδυασμό ποίησης,μελαγχολίας,συναισθηματικού κενού,γλυκύτητας.Όλα αυτά παρατίθενται αρμονικά, με καθημερινές πληροφορίες μικρολεπτομερειών από οικογενειακές στιγμές ή από γεγονότα της ιστορίας.Η μνήμη είναι διαρκώς παρούσα όπως και η αναζήτηση ταυτότητας,ο δε αφηγητής συνήθως αντιμέτωπος με ερωτήσεις που αδυνατεί να απαντήσει και με έντονα τα συμπτώματα του ψυχολογικού κενού ισορροπεί μεταξύ παρελθόντος και παρόντος.

Στην ιστορία τού «ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ» παρατηρούμε πολλά κοινά σημεία με τους ήρωες των «ΞΕΡΙΖΩΜΕΝΩΝ». Αγνοώ ποιό από τα δύο βιβλία «θεωρείται» καλύτερο ή πιό «επιτυχημένο»,εγώ ξετρελλάθηκα με τον υπέροχο,ιδιόμορφο,περίεργο ήρωα που κουβαλάει το όνομα μιάς τοποθεσίας γνωστής από τους Ναπολεόντειους πολέμους.

Ο Αούστερλιτς είναι ένα παιδί που γεννιέται στην Πράγα και λίγο προτού μπουν οι Γερμανοί στην Τσεχία στέλνεται από την μητέρα του γιά υιοθεσία στην Ουαλλία,γιά να γλυτώσει από την επερχόμενη καταστροφή.Από ένα γύρισμα της τύχης ο μικρός μαθαίνει την αλήθεια και σε ώριμη ηλικία αρχίζει να ψάχνει τις ρίζες του.Σε μιά συγκλονιστική αφήγηση παρακολουθούμε να ζωντανεύουν οι αναμνήσεις της (πολύ)παιδικής του ηλικίας από την ζωή στην Πράγα,οι μικρολεπτομέρειες που εντυπώνονται στη μνήμη μας γύρω από τις παρατηρήσεις που κάναμε μικροί,εικόνες της καθημερινότητας,μιά βόλτα στο πάρκο,ένα φόρεμα της μητέρας,μιά κουβέντα που ξαναέρχεται στο μυαλό μας,η ξεχασμένη γλώσσα που γίνεται πάλι οικεία.
Η επίσκεψη του Αούστερλιτς στο γκέτο του Τερέζιενστατ δεν γίνεται μελό,ούτε περιγράφει σκηνές φρίκης,έχει μιά εξαιρετική ηρεμία και μελαγχολία η οποία διαπερνά τα πλαίσια της απλης αναγνωστικής απόλαυσης και γίνεται μυσταγωγία.

Ο Sebald αριστοτεχνικά τοποθετώντας έναν διακριτικότατο αφηγητή (περισσότερο ενεργό λογοτεχνικά από τους Ξεριζωμένους αλλά μένοντας κυρίως στη σκιά),αφήνει τον Αούστερλιτς να διηγείται τα ταξίδια του στην κεντρική Ευρώπη,την ζωή του στο Λονδίνο,τις αρχιτεκτονικές του αναζητήσεις.
Φωτογραφίες τόπων,σιδηροδρομικών σταθμών,τοπίων,ανθρώπων συνθέτουν και πάλι ένα ιδιάζον σκηνικό που διαπερνά πολλά είδη λογοτεχνίας...

Στο βιβλίο κυριαρχεί όμως η έννοια του «χρόνου».Όπως λέει χαρακτηριστικά ο ήρωας:
«Η σχέση του χώρου με τον χρόνο,έτσι όπως την βιώνουμε ταξιδεύοντας,έχει ακόμα και σήμερα ένα στοιχείο εξαπάτησης και αυταπάτης,γι’αυτό κάθε φορά που γυρνάμε από κάπου δεν ξέρουμε ποτέ με βεβαιότητα αν είχαμε όντως λείψει.»

Η τραγική ζωή του Αούστερλιτς μας αποκαλύπτεται βήμα-βήμα με τις συναντήσεις του αφηγητή με τον ήρωα από καιρού εις καιρόν και σε αναπάντεχα μέρη λες και ο Sebald συναντάει τον μεγάλο Μπόρχες και ψιλοκουβεντιάζουν.Ιστορία ζωής αλλά και ήρεμη,νωχελική ιστορία της Κεντρικής Ευρώπης σε ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται άνετα (δεν έχει κεφάλαια,ούτε παραγράφους...)και δεν ενδείκνυται στους εραστές της δράσης και της περιπέτειας.

Εξαιρετικές και οι δύο εκδόσεις της Άγρας ,υπέροχη η μετάφραση του Αούστερλιτς ,με προβλήματα η μετάφραση των Ξεριζωμένων (αλήθεια ποιανού ιδέα ήταν να αφήνουν αμετάφραστο οτιδήποτε λεγόταν σε άλλη γλώσσα εκτός των Γερμανικών?),συγκλονιστική η γνωριμία με έναν πολύ μεγάλο δημιουργό,του οποίου,μπορείτε να διαβάσετε εδώ την τελευταία του συνέντευξη προτού πεθάνει.Γιά όποιον επιθυμεί να διαβάσει περισσότερα γιά το ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ, υπάρχει μιά εξαιρετική ανάλυση του βιβλίου στο πάντα ενδιαφέρον και ζωντανό blog kafeini σε ένα παλαιότερο ποστ αφιερωμένο στο προαναφερόμενο βιβλίο.
 



25 Comments:


At 22/5/07 17:21, Anonymous nuwanda

ετη πολλά φιλε libro, να'σαι καλα να μας γνωρίζεις πάντοτε νεα και σπουδαια πραγματα

 

At 22/5/07 18:02, Blogger anagnostria

Στα υπ' όψιν κι αυτά. Ο κατάλογος όλο και μεγαλώνει...

 

At 22/5/07 21:02, Blogger Librofilo

@Nuwanda>Στην υγειά σου και σ'εσένα αρχηγέ μου..

 

At 22/5/07 21:02, Blogger Librofilo

@Anagnostria>Θα καταστραφούμε οικονομικά όλοι μας στο τέλος,είναι και ακριβά τα άτιμα.

 

At 23/5/07 12:43, Blogger alef

Τους "Ξεριζωμένους" τους ξεκίνησα εχθές(το είχα πάρει... διπλό). Γοητευμένη. Καλά ο άνθρωπος είναι τεράστιος. Χωρίς να... πολυκινείται, χωρίς να κλαίγεται ή να γκρινιάζει. Αποδεικνύοντας ότι δεν κάνει... φασαρία το πολύ. Απλώς ΕΙΝΑΙ. Νάστε καλά! Το κακό είναι ότι δεν θα μπορώ να το γράψω. Τουλάχιστον όχι αμέσως. Αλλά έτσι είναι ακόμα πιο καλά. Απόλαυση για την απόλαυση. Κι ούτε επειδή "πρέπει" ή επειδή "αξίζει". Απλά "γιατί έτσι".

 

At 23/5/07 13:11, Blogger Librofilo

@Alef>Έτσι μπράβο,να διαβάζετε γιά την απόλαυση και όχι γιατί "πρέπει".Ιδανικός ο Sebald γιά τέτοιου είδους ανάγνωση.Ευχαριστώ γιά τα καλά σας λόγια.

 

At 23/5/07 16:13, Blogger scalidi

δεν έχω διαβάσει, βρε παιδί μου, δεν έχω διαβάσει πάλι και τι να πω και τι να σχολιάσω... :(((

 

At 23/5/07 16:17, Blogger Χρήστος Φασούλας

Και πάνω που αναζητούσα ένα "διαφορετικό" ανάγνωσμα... Nα 'σαι καλά, αγαπητέ Librofilo, με τις πάντα ξεχωριστές προτάσεις σου :)

 

At 23/5/07 16:28, Blogger Librofilo

@Scalidi>Καλά πως σου ξέφυγαν αυτά τα βιβλία?

 

At 23/5/07 16:32, Blogger Librofilo

@Χρήστος Φασούλας>Ευχαριστώ γιά τα καλά σου λόγια.Πρόσεξε,δεν θ'αρέσουν σε όλους-νομίζω το επισημαίνω,μη σας πάρω στον λαιμό μου.Πάρε τους ΞΕΡΙΖΩΜΕΝΟΥΣ και αν σου αρέσουν προχωράς στο ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ.Το ότι τα διάβασα και τα δύο μαζί ήταν θέμα συγκυριών,το πρώτο το είχα μήνες στη βιβλιοθήκη μου.Είναι όντως "διαφορετικό ανάγνωσμα".

 

At 23/5/07 17:25, Blogger Kafeini

Πολύ καλή παρουσίαση δύο σημαντικών κειμένων - για την δική μου αναγνωστική εμπειρία του τελευταίου μυθιστορήματος του Sebald (και συναφών κειμένων για την Mittel-Europa) παραπέμπω:

http://kafeini.blogspot.com/2007/04/blog-post_04.html

Σας Χαιρετώ

 

At 23/5/07 17:31, Blogger Ιουστίνη Φραγκούλη

Αγαπητέ Λιμπρόφιλε,
Κάνετε καταπληκτικές αναγνώσεις, οφείλω να ομολογήσω. Δηλαδή κάνετε τομή στις βιβλιοπροτάσεις. Βέβαια, δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε όλοι μας τη διαλεκτική σας με τα βιβλία, γι αυτό τα σχόλια πολλές φορές είναι πεζά.
Σε σχέση με το συγγραφέα του Αουστερλιτς, πιστεύω ότι αναδύει μέσα απο τη γραφή του την προσπάθειά του να συναλλαγεί με τη λήθη των μεγάλων και τραγικών εγκλημάτων της Γερμανίας. Αυτό τον κάνει διαφορετικό, αυτή η αληθινότητα ξεχωρίζει τη μυθοπλαστική αρετή του.
Μπράβο σας για τις αναγνώσεις.

 

At 23/5/07 17:36, Blogger Χρήστος Φασούλας

Φίλε librofilo, εν έχω τέτοιου είδους ανησυχίες. Σου έχω εμπιστοσύνη :)

 

At 23/5/07 19:48, Blogger scalidi

εμ, εγώ διάβαζα Ιούλιο Βερν, έτσι για να ζηλέψεις λιγάκι, τρομάρα μου... κρατάω όμως σήμερα στα χέρια μου έναν αναγνωστικό θησαυρό που θα σας αποκαληφθεί αργότερα και πολύ χαίρομαι, πολύ πολύ χαίρομαι... ;))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))

 

At 23/5/07 19:49, Blogger scalidi

"αποκαλυφθεί"

 

At 24/5/07 10:31, Blogger Librofilo

@Kafeini>Το κείμενο σας είναι έξοχο και κατατοπιστικότατο.Κρίμα που το ανακάλυψα μόλις τώρα,θα επανορθώσω βάζοντας το link στο ποστ μου.Χαίρομαι που συμφωνούμε γιά τον υπέροχο Αούστερλιτς.

 

At 24/5/07 10:38, Blogger Librofilo

@Ιουστίνη Φραγκούλη>Σας ευχαριστώ πολύ γιά τα καλά σας λόγια.Δεν πιστεύω ότι "κάνω τομή στις βιβλιοπροτάσεις",νομίζω ότι είμαι μάλλον mainstream.Όσον αφορά τον Sebald,οι απόψεις του όπως αναλύονται στη συνέντευξη που παραπέμπω έχουν μεγάλο ενδιαφέρον και η άποψή του γιά την Χιτλερική Γερμανία και το πως βίωσε μέσα από την οικογένεια του την κατάσταση είναι αποκαλυπτικότατες.Και πάλι ευχαριστώ

 

At 24/5/07 10:39, Blogger Librofilo

@Scalidi>Αναμένω να μάθω γιά τον "θησαυρό"...

 

At 24/5/07 17:38, Blogger celsius33

Αγόρασα εχτές το Αούστερλιτζ βασισμένος στην κριτική σας, το άλλο που πήρα χάρη σε σας το Κουρδιστό πουλί ήταν πολύ καλό. Merci!

 

At 24/5/07 18:19, Blogger Kafeini

Ευχαριστώ για το link - επισκέπτομαι τακτικά το Librofilo: οι παρουσιάσεις σας έχουν αυθεντικότητα και πραγματικό ενδιαφέρον.

 

At 25/5/07 09:41, Blogger Librofilo

@Kafeini>Τα αισθήματα είναι αμοιβαία,ευχαριστώ..

 

At 25/5/07 09:42, Blogger Librofilo

@Celsius>Ελπίζω να σας αρέσει,ευχαριστώ.

 

At 29/5/07 12:58, Blogger alef

Τώρα, κανονικά, θα έπρεπε εγώ να... υποκλιθώ σε σας. Χάρη σε μια ακόμα επιλογή σας (και στον τρόπο που κρατάτε την.. ανάσα σας), γνώρισα έναν συγκλονιστικό συγγραφέα. Και ναι είχατε δίκιο για ακόμα μία φορά, ο "Άουστερλιτς" ήταν ακόμα σπουδαιότερος κι απ' τους "Ξεριζωμένους". Κι ο συγγραφέας τους δε, ο πλέον ξεριζωμένος. Απ' την καταγωγή του και το γκρίζο παρελθόν της χώρας του: "Ποτέ δεν μου είχε περάσει η σκέψη για την πραγματική καταγωγή μου. Ποτέ δεν αισθάνθηκα ότι ανήκω σε μια κοινωνική ή επαγγελματική τάξη ή σ' ένα δόγμα. Ενιωθα εξίσου άβολα ανάμεσα στους καλλιτέχνες και τους διανοούμενους όσο και στη μικροαστική ζωή και τον περισσότερο καιρό δεν κατάφερνα να συνάψω στενές φιλίες. Δεν προλάβαινα να γνωρίσω κάποιον και άρχιζα να σκέφτομαι ότι είχα έρθει πολύ κοντά του, δεν προλάβαινε να ασχοληθεί κάποιος μαζί μου και άρχιζα να απομακρύνομαι". Τα λέει ο 'Αουστερλιτς αυτά αλλά θα μπορούσε και να τα λέει κι ο Sebald, εσείς ή η άλεφ. Ο Sebald δηλαδή τα λέει σίγουρα και χρησιμοποιεί απλώς ακόμα έναν "ξεριζωμένο", ξεριζωμένος κι αυτός. Να 'στε καλά, τον Sebald κι ένα ενδιαφέρον διήμερο ανάγνωσής του, σε σας το οφείλω.

 

At 29/5/07 15:50, Blogger Librofilo

@Alef>Διήμερο αναγνωσης με Sebald!!!!Τότε διαβάζετε πραγματικά γρήγορα...Χαίρομαι που σας άρεσε και που το απολαύσατε,αλλά πολύ περισσοτερο χαίρομαι γιά την ανοιχτή σας ματιά και τις πάντα έτοιμες κεραίες σας.

 

At 29/5/07 15:59, Blogger alef

Δεν έκανα τίποτε άλλο λέμε, μόνο κοιμόμουν και διάβαζα (άντε, απαντούσα και σε κανα μέιλ). Η αλήθεια είναι ότι σε διήμερο έχω διαβάσει και περισσότερα. Δεν κάνω τίποτε άλλο σ' αυτή τη ζωή (έχω επιλέξει να μην κάνω οτιδήποτε άλλο), μόνο διαβάζω και γράφω (άντε κάνω και κανένα... αρωματικό καφέ). άλεφ- Μάγια η μέλισσα (στις... κεραίες)